Tα ελληνικά φυτά μάς δίνουν το… φάρμακό τους

H ρίγανη χρησιμοποιείται ακόμη σήμερα για τη θεραπεία πνευμονικών νοσημάτων (με εισπνοές), ως καταπραϋντικό σε οδονταλγίες και ως αντισηπτικό για τα τραύματα. Στο μικροσκόπιο διακρίνεται μία τρίχα από νωπό φύλλο, το φιαλίδιο όπου συγκεντρώνεται το αιθέριο έλαιο στο οποίο οφείλεται η μυρωδιά της, ενώ τα χρώματα τονίζουν τις διάφορες δραστικές ουσίες

Ξεχάστε τη χημεία και στραφείτε στη φύση! Αυτή είναι η νέα τάση στην παγκόσμια
φαρμακοβιομηχανία και οι Έλληνες επιστήμονες κάνουν την αρχή. Σ’ ένα πλήρως
εξοπλισμένο εργαστήριο στον Τομέα Βοτανικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, το
δίκταμο, το δενδρολίβανο, η λεβάντα, η μέντα, η ρίγανη, η ασφάκα και ο
ακονιζός (φυτά εξαιρετικά διαδεδομένα στη χώρα μας και γνωστά για τις
θεραπευτικές τους ιδιότητες από τα χρόνια του Διοσκουρίδη) υπόκεινται εδώ και
καιρό σε εξονυχιστικό έλεγχο. Οι Έλληνες επιστήμονες κατάφεραν να απομονώσουν
τα κύτταρα των φυτών από τα οποία προέρχονται τα πολύτιμα δραστικά συστατικά
τους, να τα καλλιεργήσουν στο εργαστήριο και να αντλήσουν από αυτά τις
φαρμακευτικές ουσίες που αναζητούν!

Δεν χρειάζεται να κουνήσουν ρούπι από το εργαστήριό τους. Δεν χρειάζεται να
καλλιεργήσουν και να συλλέξουν τα φυτά. Καλλιεργούν μόνο τα κύτταρά τους
εργαστηριακά και συλλέγουν τις δραστικές ουσίες εκείνες που προσδίδουν στα
φυτά τον χαρακτηρισμό «φαρμακευτικά». Τώρα πειραματίζονται με το φως, τη
θερμοκρασία, την υγρασία, δοκιμάζοντας τις αντιδράσεις των συγκεκριμένων
κυττάρων όσον αφορά την παραγωγή των δραστικών ουσιών. Έχουν έτσι τη
δυνατότητα να αυξήσουν την παραγωγή τους και να ενισχύσουν ή να ελέγξουν τη
δράση τους.

Ο δικός τους ενθουσιασμός ενισχύθηκε από τους ειδικούς του Τομέα
Φαρμακογνωσίας της Φαρμακευτικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών όπου έγιναν
και οι αναλυτικές μελέτες, ενώ το Ινστιτούτο Κυτταρικής Γήρανσης του Εθνικού
Ιδρύματος Ερευνών χρησιμοποιεί τις ουσίες αυτές και μελετά τη δράση τους πάνω
σε ανθρώπινες κυτταρικές σειρές. Διαπιστώθηκε λοιπόν πως ορισμένες ουσίες
έχουν την ικανότητα να αναστείλουν την κυτταρική γήρανση, δημιουργώντας
«ασπίδες προστασίας» στα ανθρώπινα κύτταρα και αυξάνοντας την ικανότητά τους
να αντιμετωπίζουν δυσμενείς εξωγενείς επιδράσεις.

Στράφηκαν στη φύση για να βρουν φάρμακα και εντόπισαν το ελιξίριο της
νεότητας; Ο επίκουρος καθηγητής στον Τομέα Βοτανικής του Τμήματος Βιολογίας
στο Πανεπιστήμιο Αθηνών δρ Νίκος Χριστοδουλάκης δεν θα το επιβεβαιώσει (όχι
ακόμα, τουλάχιστον). «H έρευνα έχει δρόμο πολύ, αλλά τα μέχρι σήμερα
αποτελέσματα είναι πράγματι εντυπωσιακά. H συνεργασία μεταξύ βοτανικών και
φαρμακογνωστών είναι στενή και άκρως αποτελεσματική, ενώ τα έως τώρα
συμπεράσματά μας έχουν δημοσιευθεί σε πολύ έγκυρα διεθνή επιστημονικά
περιοδικά και έχουν γίνει δεκτά μετ’ επαίνων». Τον ενθουσιασμό αυτό
συμμερίζεται και η αναπληρώτρια καθηγήτρια του Τομέα Φαρμακογνωσίας δρ I.
Χήνου, ενώ ο ερευνητής του EIE δρ E. Γκόνος είναι σχεδόν σίγουρος: «Ό,τι και
να γίνει σίγουρα θα… πιάσουμε την αντιγηραντική δράση κάποιων από τις ουσίες
αυτές».

Ο τελευταίος κρίκος σ’ αυτή την επιστημονική αλυσίδα της φύσης και της
ζωής, που δημιουργήθηκε στη χώρα και έχει την τύχη να «φιλοξενεί» τα
περισσότερα φαρμακευτικά φυτά από όλες τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, είναι μία
ελληνική φαρμακοβιομηχανία, η ΦΑΜΑΡ, η οποία συμμετέχει στο πρόγραμμα που
χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση ως «φορέας-χρήστης». Το δικό της
ενδιαφέρον είναι κυρίως οικονομικό και εμπορικό. H εταιρεία είναι αυτή που θα
συγκεντρώσει τα επιστημονικά αποτελέσματα, θα πειραματισθεί και θα δοκιμάσει
διάφορες εφαρμογές τους στα δικά της εργαστήρια και, τελικά, θα αναπτύξει ένα
συγκεκριμένο προϊόν, το οποίο μετά τους απαραίτητους ελέγχους θα βγει στην
αγορά, διαθέσιμο πια στους καταναλωτές.

Έχουμε τα μισά φυτά της Ευρώπης!

Μία στατιστική ματιά έρχεται να ενισχύσει την επιστημονική πρόκληση για τους
Έλληνες ερευνητές. Τα μισά από τα φυτά της ευρωπαϊκής χλωρίδας εντοπίζονται
στη χώρα μας. Είναι περίπου 5.000 ταξινομικές μονάδες κι από αυτές 500 – 600
έχει αποδειχθεί πως έχουν φαρμακευτικές ιδιότητες. Στην παγκόσμια αγορά
κυκλοφορούν περίπου 30.000 φυσικά προϊόντα – το 80% προέρχεται από φυτά.
Επίσης, κυκλοφορούν 7.000 φαρμακευτικά σκευάσματα, όμως οι ενεργές ουσίες που
χρησιμοποιούνται για την παραγωγή τους προέρχονται από λιγότερο από 100 φυτικά
είδη του πλανήτη. Τέλος, 121 από τα πολύ επιτυχημένα φάρμακα διεθνώς
προέρχονται από φυτά, ενώ το 75% του πληθυσμού του πλανήτη εξακολουθεί να
βασίζεται στην παραδοσιακή ιατρική.

* «Οι φαρμακευτικές ιδιότητες που συναντάμε στα φυτά δεν είναι παρά η
άμυνά τους σε έντονες πιέσεις που δέχονται από το περιβάλλον όπου ζουν», λέει
ο δρ Νίκος Χριστοδουλάκης