Θρησκεία, οικογένεια και… ανασφάλεια

Πιστοί στις παραδόσεις, στην οικογένεια και στη θρησκεία παραμένουν οι
Έλληνες, ενώ γυρίζουν όλο και περισσότερο την πλάτη στην πολιτική. Την ίδια
στιγμή, η ελληνική κοινωνία εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτική απέναντι στους
οικονομικούς μετανάστες, κοιτάζει το… πορτοφόλι της και τιμά την Αστυνομία
και τους νόμους. Και, στην πολιτική κλίμακα, αυτοπροσδιορίζεται ως «κεντρώα».

H νέα πανελλαδική δημοσκόπηση του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών (EKKE)
για τις αξίες που καθορίζουν την ελληνική κοινωνία, φανερώνει ότι οι δεσμοί
μας με τις οικογενειακές παραδόσεις και την Ορθοδοξία είναι άρρηκτοι, αλλά
πλέον έχουν διαρραγεί με την πολιτική και τους πολιτικούς. Σε αντίθεση με
προγενέστερες έρευνες του EKKE και πολύ περισσότερο με εκείνες που έγιναν στη
δεκαετία του ’80 και φανέρωναν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον των πολιτών για την
πολιτική, σήμερα το 68,2% δηλώνει την αδιαφορία του, ενώ το 77,6% θεωρεί ότι
οι πολιτικοί «δεν νοιάζονται» για τον πολίτη.

Οι Ισπανοί

Χαρακτηριστικό της εικόνας απαξίωσης της πολιτικής είναι το γεγονός ότι πίσω
από τους Έλληνες «πιο αδιάφοροι» εμφανίζονται μόνον οι Ισπανοί, ενώ η ελληνική
κοινή γνώμη σε ποσοστό 18% δηλώνει ότι δεν έχει καμία απολύτως εμπιστοσύνη
στους πολιτικούς.

Στην έρευνα, η οποία διεξάγεται υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
ταυτόχρονα σε όλες ευρωπαϊκές χώρες (με τα ίδια ερωτήματα), αποτυπώνεται μια
γενικότερη τάση του ελληνικού κοινού προς το νομοταγές και την τάξη, όπως
φανερώνει ο υψηλός βαθμός εμπιστοσύνης με τον οποίο περιβάλλεται η Αστυνομία,
αλλά και μία εξαιρετικά επιφυλακτική στάση απέναντι στους αλλοδαπούς.

«Αρνητικό σύνδρομο»

«Τα στοιχεία δείχνουν ότι είναι αυξημένη η πιθανότητα να υπάρχει στο ελληνικό
κοινό ένα αρνητικό σύνδρομο απέναντι στους ξένους…», ανέφερε κατά τη χθεσινή
παρουσίαση των αποτελεσμάτων της έρευναςο υπεύθυνος του ερευνητικού έργου κ.
Τάκης Καφετζής. Με δεδομένο ότι οι Έλληνες εμφανίζονται περισσότερο από τους
άλλους Ευρωπαίους ότι διαφωνούν με τη μόνιμη εγκατάσταση αλλοδαπών στη χώρα
τους.

Επίσης, οι Έλληνες διακρίνονται από μια ισχυρή διάθεση διαφύλαξης της
πολιτιστικής και θρησκευτικής ομοιογένειας της χώρας, και μάλιστα με διαφορά
από τους υπόλοιπους Ευρωπαίους, ενώ κατατάσσονται σε πολύ χαμηλά επίπεδα σε
ό,τι αφορά την εμπιστοσύνη τους προς το κοινωνικό σύνολο.

Οικονομικές δυσκολίες

Τα στοιχεία καταγράφουν ακόμη τις οικονομικές δυσκολίες πολλών ελληνικών
νοικοκυριών (16,8%), τα οποία θεωρούν από τις σημαντικότερες αξίες στη ζωή την
εργασία και επιθυμούν πανίσχυρα εργατικά συνδικάτα.

Κατά τον εθνικό συντονιστή της έρευνας κ. Γ. Βούλγαρη, αρκετά στοιχεία
δείχνουν «παράδοξα» και δίνουν την εντύπωση ότι «η Ελλάδα προχωράει πιο
γρήγορα από τους Έλληνες», αλλά τελικώς «οι πολιτικοί-κοινωνικοί συσχετισμοί
και οι ιδεολογικοί προσανανατολισμοί παράγουν τη συνισταμένη που τροχοδρομεί
τη χώρα σε σωστή κατεύθυνση, έστω και αν εμείς οι πολίτες δείχνουμε δυσκολία
να εξοικειωθούμε με το νέο περιβάλλον, στο οποίο οι ίδιοι συναινέσαμε να μπει
η χώρα…».

Ικανοποιημένοι από τον βαθμό Δημοκρατίας

Το 34,2% των Ελλήνων δεν ενδιαφέρεται καθόλου για την πολιτική, ενώ το 34%
ενδιαφέρεται ελάχιστα. Σε «αδιαφορία» η χώρα μας υπολείπεται μόνον της
Ισπανίας, ενώ η ελληνική κοινωνία αμφισβητεί περισσότερο από όλους ότι οι
πολιτικοί ενδιαφέρονται για τις ανάγκες της. Επίσης, μόνον το 19% επιζητά τις
συζητήσεις για πολιτικά ζητήματα, ποσοστό που καταγράφεται ως το μικρότερο
στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στην αντίποδα βρίσκονται οι Ολλανδοί πολίτες, το 70% των οποίων δηλώνει
ενδιαφέρον για την πολιτική, ενώ το 61,5% έχουν θετική γνώμη για τους
πολιτικούς τους.

H πολιτική βρίσκεται εξαιρετικά χαμηλά και στην «κλίμακα των αξιών» για τον
Έλληνα πολίτη, ενώ κάτω από τη βάση σε δεκαδική κλίμακα βρίσκεται και η
εμπιστοσύνη για τους πολιτικούς (3,4) και τη Βουλή (4,8).

Ακατανόητοι

Στη συντριπτική πλειονότητά τους (61%) οι Έλληνες θεωρούν ακόμη ότι πολύ ή
αρκετά συχνά η πολιτική είναι «ακατανόητη», αλλά ταυτόχρονα σε ποσοστό 71%
εμφανίζονται ικανοποιημένοι έως απόλυτα ικανοποιημένοι από τον τρόπο
λειτουργίας της δημοκρατίας στη χώρα (ποσοστό που βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο
με τους Ολλανδούς και είναι αρκετά υψηλότερο από τις αντίστοιχες απόψεις των
Πορτογάλων).

Υπέρ των νόμων και της Αστυνομίας

Την ίδια στιγμή που δεν εμπιστεύονται το Κοινοβούλιο και τους πολιτικούς,
οι Έλληνες στην πλειονότητά τους – και μάλιστα περισσότερο από τους λοιπούς
Ευρωπαίους – υπερασπίζονται την ανάγκη τήρησης των νόμων ( 83,3%) και
εμπιστεύονται τις αστυνομικές αρχές.

Το γενονός πιθανότατα οφείλεται στο αίσθημα ανασφάλειας που δηλώνουν ότι
αισθάνονται το 31,6% του πληθυσμού (από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη),
έστω και εάν στη χώρα μας εμφανίζονται τα λιγότερα κρούσματα βίας. Το 82,6%
των ερωτηθέντων αναφέρουν ότι δεν υπήρξαν θύματα ληστείας ή επίθεσης
τουλάχιστον κατά την τελευταία πενταετία, όταν στην Πορτογαλία το αντίστοιχο
ποσοστό είναι 73,5% και στη Βρετανία 71,5%.

«Να φεύγουν όσοι ξένοι παραμένουν για μεγάλο διάστημα άνεργοι»

Το μεταναστατευτικό κύμα που παρατηρήθηκε την τελευταία δεκαετία τη χώρα
μας έχει επιπτώσεις στους Έλληνες, οι οποίοι – σύμφωνα με τα στοιχεία της
έρευνας – εμφανίζουν τάσεις αποξένωσης και κινούνται σε όρια απόρριψης των αλλοδαπών.

Το 24,6% των ερωτηθέντων δηλώνουν ότι δεν πρέπει να επιτρέπεται η διαμονή
ξένων στη χώρα (το υψηλότερο ποσοστό στην E.E.), ενώ το 58,1% θα επιθυμούσε να
έρχονταν λίγοι και υπό αυστηρές προϋποθέσεις.

Άμεση απέλαση

Την άμεση απέλαση για όποιον αλλοδαπό διαπράττει οποιοδήποτε αδίκημα
επιθυμούν, εξάλλου, το 79,2% των ερωτηθέντων (σε Ισπανία και Ολλανδία το
αντίστοιχο ποσοστό είναι 46%), ενώ το 78,4% θεωρεί ότι τα ημερομίσθια
μειώνονται λόγω της αθρόας εισόδου των οικονομικών μεταναστών (20,8% στην
Ολλανδία και 32,6% στην Ισπανία).

Ακόμη, το 69,1% των Ελλήνων πιστεύει ότι οι αλλοδαποί που παραμένουν για
μεγάλο διάστημα άνεργοι πρέπει να υποχρεώνονται να φύγουν (Ισπανία 21,8%), ενώ
το 82,2% θεωρεί ότι είναι καλύτερο για μια χώρα να μοιράζονται σχεδόν όλοι τα
ίδια έθιμα και παραδόσεις.

«Κολλημένοι» στην τηλεόραση

Οι Έλληνες ξοδεύουν περισσότερο χρόνο μπροστά στην τηλεόραση από τους
υπόλοιπους Ευρωπαίους και κατέχουν την τελευταία θέση στην ανάγνωση
εφημερίδων… Επίσης, ακούνε λιγότερο από όλους ραδιόφωνο.

Τα αποτελέσματα φαίνεται ότι συνδέονται εν μέρει και με την αδιαφορία της
κοινής γνώμης για την πολιτική. Κι αυτό γιατί τις περισσότερες ώρες οι Έλληνες
τηλεθεατές παρακολουθούν συνήθως ψυχαγωγικά προγράμματα, ενώ καταλαμβάνουν το
υψηλότερο ποσοστό (14%) μεταξύ εκείνων που δεν βλέπουν καθόλου ειδήσεις ή
πολιτικές εκπομπές.

Μόλις το 10,6% δηλώνει ότι ζει άνετα

Τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν αρκετά ελληνικά νοικοκυριά
καταγράφονται και στην έρευνα του EKKE, από την οποία προκύπτει ότι η χώρα μας
μόνον από την Πορτογαλία έχει να επιδείξει καλύτερα αποτελέσματα. Στην Ελλάδα
μόνον το 10,6% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι «ζει άνετα» με το σημερινό εισόδημά
του (Πορτογαλία 8,9% – Ολλανδία 51,7%), ενώ το 87,8% θεωρεί ότι κυβέρνηση
πρέπει να λάβει μέτρα για να μειωθούν οι διαφορές μεταξύ των εισοδημάτων
(Πορτογαλία 86,1% – Ολλανδία 58,5%).

Σε υψηλότερα ποσοστά από τις υπόλοιπες χώρες οι Έλληνες θεωρούν, εξάλλου, ότι
η εργασία έχει σημαντική αξία στη ζωή (8,7 στη δεκαδική κλίμακα, με τους
Βρετανούς να καταγράφονται στο 5,5 και τους Ολλανδούς στο 6,6), ενώ
εμφανίζονται οι λιγότεροι ευτυχισμένοι Ευρωπαίοι (με απόλυτο όριο ευτυχίας στο
10 αυτοπροσρδιορίζονται στο 6,5, με τους Πορτογάλους να ακολουθούν στο 6,8 και
τους Ολλανδούς να βρίσκονται στο 7,8).

Το 55,5% πάει εκκλησία τουλάχιστον μία φορά τον μήνα

Ο Έλληνας είναι ο πιο θρήσκος Ευρωπαίος, ενώ το 63,7% δηλώνει ότι
προσεύχεται καθημερινά ή αρκετές φορές την εβδομάδα. Το 46% των ερωτηθέντων
θεωρεί ότι η θρησκεία είναι μία από τις σημαντικότερες αξίες στη ζωή, ενώ το
60,2% πιστεύει ότι είναι καλύτερο για μία χώρα να έχει μόνον μία θρησκεία.

Οι Έλληνες εμφανίζονται να πηγαίνουν περισσότερο από όλους στην εκκλησία (το
55,5% εκκλησιάζεται τουλάχιστον μία φορά τον μήνα). Αντίστοιχα με τη θρησκεία
είναι και τα ποσοστά για την οικογένεια, που θεωρείται ως η σημαντικότερη αξία
στον σχετικό πίνακα (9,7 – με την «απόλυτη αξία» να βρίσκεται στο 10). H αξία
της οικογένειας δεν είναι τόσο υψηλή σε χώρες όπως η Ολλανδία (8,6%).

H TAYTOTHTA ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

H Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα συντονίστηκε σε ελληνικό επίπεδο από το Εθνικό
Ίδρυμα Κοινωνικών Ερευνών και διενεργήθηκε, κατόπιν δημόσιου διαγωνισμού, από
την κοινοπραξία των εταιρειών MRB και ΟΡΙΝΙΟΝ.

Διάστημα έρευνας: 29 Ιανουαρίου έως 15 Μαρτίου 2003.

Κάλυψη: Πανελλαδική

Δείγμα: Ολοκληρωμένες συνεντεύξεις έγιναν με 2.566 άτομα, ενώ στο
δείγμα συμμετείχαν 3.227 νοικοκυριά.

Κατανομή δείγματος: Άνδρες 43,4% – γυναίκες 56,6%.