5.700 νεκροί κάθε χρόνο από το κρύο

Μία από τις τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες με την υψηλότερη θνησιμότητα τον
χειμώνα είναι η Ελλάδα, σύμφωνα με νέα μελέτη. Κύρια αιτία είναι το γεγονός
ότι σημαντικό μέρος των πολιτών της δεν έχουν αρκετά χρήματα για να μονώσουν
και να θερμάνουν τα σπίτια τους.

H Ελλάδα πληρώνει βαρύ τίμημα στον χειμώνα, καθώς 5.700 άνθρωποι πεθαίνουν
κάθε χρόνο από το κρύο. Αυτό είναι το συμπέρασμα μελέτης που δημοσιεύθηκε στην
έγκυρη επιστημονική επιθεώρηση «Journal of Epidemiology and Community Health».
Όπως διαπιστώνεται, μετά την Πορτογαλία, την Ισπανία και την Ιρλανδία, η
Ελλάδα έχει την τέταρτη (μαζί με τη Βρετανία) μεγαλύτερη αύξηση σε χειμερινή
θνησιμότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σύμφωνα με την μελέτη, από τον Δεκέμβριο έως τον Μάρτιο, η θνησιμότητα
αυξάνεται κατά 28% στην Πορτογαλία, κατά 21% στην Ισπανία και στην Ιρλανδία
και κατά 18% στην Ελλάδα και τη Βρετανία. Ωστόσο, η χώρα μας έχει τον δεύτερο
ηπιότερο χειμώνα στην Ευρώπη: η Πορτογαλία έχει μέση χειμερινή θερμοκρασία
13,5 βαθμούς και η Ελλάδα 11,6, ενώ η πιο παγωμένη ευρωπαϊκή χώρα, η
Φινλανδία, έχει μέση θερμοκρασία -3,5 βαθμούς αλλά μόλις 10% αύξηση στους
θανάτους τον χειμώνα.

«H στατιστική ανάλυση που κάναμε υποδηλώνει ότι σημαντικό ρόλο παίζει η χαμηλή
θωράκιση των ελληνικών σπιτιών εναντίον του ψύχους, γεγονός που ισχύει και για
την Πορτογαλία», είπε στα «NEA» ο δρ Τζόναθαν Χίλι, ερευνητής από το Αστικό
Ίδρυμα της Ιρλανδίας του University College, στο Δουβλίνο, ο οποίος εκπόνησε
την μελέτη. «Όταν, όμως, ένα σπίτι επιτρέπει στο κρύο του χειμώνα να μπαίνει
στο εσωτερικό του, απαιτείται μεγάλο οικονομικό κόστος για να θερμανθεί
επαρκώς – ένα κόστος δυσβάσταχτο για πολλά ελληνικά νοικοκυριά».

«Απροετοίμαστη η Ελλάδα στις αιφνίδιες επιθέσεις του ψύχους» λέει ο καθηγητής Δ. Τριχόπουλος

Ανέτοιμοι . «H μελέτη αυτή ουσιαστικά επιβεβαιώνει αυτό που εμπειρικά
ξέρουμε: περισσότερο κρυώνουμε στην Ελλάδα παρά στην Αμερική ή στη
Σκανδιναβία», σχολιάζει ο κ. Δημήτριος Τριχόπουλος, καθηγητής Επιδημιολογίας
στα Πανεπιστήμια Αθηνών και Χάρβαρντ. «Σε αυτές τις χώρες που το κρύο
θεωρείται δεδομένο, οι πολίτες έχουν οργανώσει τη ζωή τους για να το
αντιμετωπίσουν, ενώ η Ελλάδα, βασισμένη στον καλό της καιρό και τις σπάνιες
εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα, δεν έχει ετοιμασθεί αναλόγως, με
συνέπεια οι αιφνιδιασμοί του ψύχους να κοστίζουν ανθρώπινες ζωές. Το ίδιο
συμβαίνει και με τις άλλες νότιες χώρες της Ευρώπης, ενώ αντιθέτως οι βόρειες
και οι κεντρικές είναι ανέτοιμες να αντιμετωπίσουν την υπερβολική ζέστη, όπως
κατέδειξε και η περίπτωση της Γαλλίας εφέτος το καλοκαίρι, στην οποία χιλιάδες
άνθρωποι – κυρίως ηλικιωμένοι που ζούσαν μόνοι – πέθαναν από τον καύσωνα».

Όπου φτωχός κι η μοίρα του

Το πρόβλημα, πάντως, της αυξημένης χειμερινής θνησιμότητας στην Ελλάδα
σχετίζεται στενά και με άλλους παράγοντες κατά τον δρα Χίλι. «Το χαμηλό κατά
κεφαλήν Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ), οι χαμηλές δαπάνες κυρίως της
δημόσιας υγείας και τα ανησυχητικώς υψηλά επίπεδα φτώχειας, κοινωνικής
ανισότητας και στέρησης βασικών αγαθών παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο», λέει.
Όπως έδειξε η έρευνα:

1. Στις πιο φτωχές χώρες της Ευρώπης (Ελλάδα, Ιρλανδία, Ισπανία,
Πορτογαλία) παρατηρείται η μεγαλύτερη αύξηση της χειμερινής θνησιμότητας, ενώ
στις πιο πλούσιες (Λουξεμβούργο, Γερμανία, Δανία) η μικρότερη. Ο πλούτος
αξιολογείται με το κατά κεφαλήν ΑΕΠ εκφρασμένο σε ισοδύναμα αγοραστικής
δύναμης, έναν δείκτη που δείχνει όχι μόνον πόσο εισόδημα έχει ο πολίτης, αλλά
και τι μπορεί να αγοράσει με αυτό. Σύμφωνα με αυτό τον δείκτη, η χώρα μας
βρίσκεται στην χειρότερη ευρωπαϊκή θέση (μαζί με την Πορτογαλία).

2. Στις χώρες με τις μικρότερες δαπάνες δημόσιας υγείας (Πορτογαλία,
Ιρλανδία και Ελλάδα διαθέτουν το 5% ή και λιγότερο τού κατά κεφαλήν ΑΕΠ)
καταγράφεται η υψηλότερη χειμερινή θνησιμότητα.

3. Οι χώρες με υψηλά ποσοστά κοινωνικής ανισότητας (πρώτη η Πορτογαλία,
δεύτερη η Ιρλανδία, τρίτη η Ελλάδα μαζί με τη Βρετανία) και με υψηλά ποσοστά
στέρησης σε βασικά αγαθά (χειρότερη όλων η Ελλάδα με 58% και δεύτερη η
Πορτογαλία με 56%) έχουν αυξημένη χειμερινή θνησιμότητα.

Πολυτέλεια η μόνωση

Μόλις το 12% των ελληνικών σπιτιών έχουν μονωμένους τοίχους, ενώ μόνωση στην
οροφή έχει το 16%, μόνωση στα πατώματα το 6% και διπλά τζάμια στα παράθυρα και
τις μπαλκονόπορτες μόλις το 8%. Αντιστοίχως, στην Φινλανδία και στη Σουηδία
δεν υπάρχει σπίτι χωρίς μόνωση σε όλα τα επίπεδα. Σε χειρότερη κατάσταση από
τους Έλληνες στον τομέα αυτό είναι μόνον οι Πορτογάλοι (μόνωση στους τοίχους
έχει το 6% των σπιτιών, στις οροφές το 6%, στα πατώματα το 2% και διπλά τζάμια
το 3%).

Επιπλέον, το 33% των ελληνικών σπιτιών παρουσιάζει ένδεια καυσίμων, δηλαδή δεν
θερμαίνονται σωστά διότι το κόστος της θέρμανσης είναι δυσανάλογο σε σχέση με
την οικονομική δυνατότητα των ενοίκων τους. Και πάλι, σε χειρότερη μοίρα
βρίσκονται μόνον οι Πορτογάλοι (με 50%), ενώ το χαμηλότερο ποσοστό ένδειας
καυσίμων έχει η Δανία (μόλις 4%).

Κινδυνεύουν οι συνταξιούχοι

Εκείνοι που κινδυνεύουν ιδιαιτέρως από το κρύο είναι οι ηλικιωμένοι και αυτό
σχετίζεται με το ότι πολλοί αναγκάζονται να επιβιώνουν με πολύ χαμηλές
συντάξεις, που δεν τους επιτρέπουν να θερμαίνουν επαρκώς τα σπίτια τους, όπως
εξηγεί ο δρ Χίλι.

Παλαιότερη μελέτη του ιδίου είχε δείξει πως το πρόβλημα αφορά το 68% των
Ελληνίδων και το 62,6% των Ελλήνων ηλικίας άνω των 65 ετών, οι οποίοι κάνουν
οικονομίες στην θέρμανση διότι δεν μπορούν να πληρώνουν μεγάλα ποσά σε
πετρέλαιο θέρμανσης ή ηλεκτρικό ρεύμα. «Δεν είναι τυχαίο ότι ανάβουμε λίγο το
καλοριφέρ το πρωί και λίγο το βράδυ, και κρυώνουμε την υπόλοιπη μέρα»,
σχολιάζει ο κ. Τριχόπουλος. «Οι περισσότεροι Έλληνες κάνουν οικονομία στη
θέρμανση, χωρίς να συνειδητοποιούν ότι δεν είναι αποδεκτή σε αυτό τον τομέα».

Οι συνέπειες όμως για την υγεία από τη συνεχή έκθεση στο κρύο σπίτι είναι
σημαντικές. «Πολυάριθμες μελέτες έχουν συσχετίσει την έκθεση στο κρύο στο
σπίτι με ποικίλα καρδιαγγειακά και αναπνευστικά προβλήματα», λέει ο δρ Χίλι,
και ο κ. Τριχόπουλος εξηγεί ότι συνήθως οι θάνατοι τον χειμώνα οφείλονται σε
εμφράγματα, εγκεφαλικά επεισόδια, χρόνια αναπνευστική ανεπάρκεια, βρογχίτιδα
και εμφύσημα.