Ορφανοί… ανεμόμυλοι!

«Θετούς γονείς» για τους περίπου 4.000 ανεμόμυλους του Οροπεδίου στο Λασίθι
αναζητεί ο δήμος της περιοχής. Οι ανεμόμυλοι, που πριν από μερικές δεκαετίες
χρησιμοποιούνταν για την άρδευση των 30.000 στρεμμάτων της πεδιάδας του
Οροπεδίου, σήμερα είναι εγκαταλελειμμένοι και μισογκρεμισμένοι.

Δεκάδες επιχειρηματίες από τον χώρο του τουρισμού, αλλά και ιδιώτες έχουν ανταποκριθεί στην καμπάνια του Δήμου Οροπεδίου Λασιθίου για να αποκτήσουν ξανά ζωή οι περίπου 4.000 ανεμόμυλοι που κάποτε ήταν το «σήμα κατατεθέν» της περιοχής

Αφού εξασφαλίστηκαν χρήματα για την αναπαλαίωσή τους, αναζητούνται εκείνοι που
θα αναλάβουν να τους «υιοθετήσουν» αφιλοκερδώς, καλύπτοντας το κόστος της
ετήσιας συντήρησής τους.

Ήδη δεκάδες επιχειρηματίες από τον χώρο του τουρισμού και ιδιώτες έχουν
ανταποκριθεί στην καμπάνια του Δήμου Οροπεδίου Λασιθίου για να αποκτήσουν ξανά
ζωή οι ανεμόμυλοι, οι οποίοι κάποτε ήταν το «σήμα κατατεθέν» της περιοχής.
Όπως λέει ο δήμαρχος του Οροπεδίου Γιώργος Μηλιαράς, ο στόχος του δήμου είναι
να αναστηλωθούν οι ανεμόμυλοι για τουριστικούς κυρίως λόγους, αλλά και για να
κρατηθεί ζωντανή η τεχνογνωσία για την κατασκευή και τη λειτουργία τους. Τα
χρήματα εξασφαλίζονται για την επόμενη τριετία μέσω του υπουργείου Γεωργίας.
«Το πρόβλημα όμως εντοπίζεται μετά την αναστήλωση, αφού θα πρέπει οι
ανεμόμυλοι να συντηρούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα, γεγονός που απαιτεί
ετήσιο κόστος 150 ευρώ για τον καθένα», λέει ο κ. Μηλιαράς, για να προσθέσει:
«Και σ’ αυτό το θέμα έχει βρεθεί λύση. Ύστερα από επαφές με Ολλανδούς
μελετητές, ετέθη η ιδέα άνθρωποι απ’ όλον τον κόσμο να υιοθετήσουν ανεμόμυλους
στο Οροπέδιο Λασιθίου αναλαμβάνοντας το ετήσιο κόστος συντήρησης. Ο δήμος έχει
δεχθεί ήδη προτάσεις από Ολλανδούς πολίτες, οι οποίοι θέλουν να υιοθετήσουν
ανεμόμυλους. Επίσης, τουριστικοί επιχειρηματίες της Κρήτης έχουν δείξει
ενδιαφέρον να αναλάβουν τη συντήρηση αρκετών ανεμόμυλων». Όπως επισημαίνεται
από τον δήμο, όσοι «υιοθετήσουν» ανεμόμυλους δεν έχουν να κερδίσουν κάτι
περισσότερο από τη χαρά ότι θα έχουν βοηθήσει να διατηρηθεί ζωντανό ένα
κομμάτι από την παράδοση της περιοχής.

Έτσι, ο δήμος είναι αισιόδοξος και αν όλα πάνε καλά τα επόμενα δύο χρόνια τα
άσπρα πανιά… θα φουσκώνουν σε αρκετούς αναστηλωμένους ανεμόμυλους.

Από το 1890

Υπολογίζεται ότι η κατασκευή ανεμόμυλων στο Οροπέδιο Λασιθίου άρχισε λίγο μετά
το 1890 και τοποθετήθηκαν σε πηγάδια για την άντληση νερού για άρδευση. Η
επιτυχία τους ήταν περιορισμένη λόγω της ξύλινης κατασκευής τους. Στη συνέχεια
οι τεχνίτες της περιοχής άρχισαν να βελτιώνουν την κατασκευή, με τη χρήση
σιδερένιων εξαρτημάτων. Τις δεκαετίες του ’30 και του ’40, όλη η κοιλάδα του
Οροπεδίου με τα 16 χωριά είχε καλυφθεί με μύλους δημιουργώντας ένα μαγευτικό
σκηνικό με τα λευκά περιστρεφόμενα πανιά τους. Εκτιμάται ότι περίπου 10.000
ανεμόμυλοι είχαν εγκατασταθεί και λειτουργούσαν.

Περίπου το 1955 οι πρώτες βενζινοκίνητες αντλίες έκαναν την εμφάνισή τους στο
Οροπέδιο και αμέσως μετά την καθιέρωση της χρήσης τους για την άντληση νερού
σταμάτησε η άρδευση με τους ανεμόμυλους.

Η χρήση των ανεμόμυλων περιορίστηκε φθάνοντας τους 8.000 το 1973 και τους
1.000 το 1983 για να καταλήξουν να λειτουργούν σήμερα μερικές δεκάδες απο
αυτούς.