Kερκόπορτα για τα μεταλλαγμένα

Κερκόπορτα για την κυκλοφορία γενετικά μεταλλαγμένων προϊόντων και στην
Ελλάδα ανοίγει ο νέος κανονισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα ισχύσει σε λίγες
ημέρες, σύμφωνα με τον οποίο «εφόσον ένα τέτοιο προϊόν λαμβάνει έγκριση από
κάποια εθνική υπηρεσία, θα εξασφαλίζει άδεια για μια δεκαετία και στα υπόλοιπα
κράτη-μέλη της E.E».

Οι διαμαρτυρίες. Συμβολικό ξερίζωμα μεταλλαγμένης σόγιας από οικολόγο – ακτιβιστή. Μία από τις εκατοντάδες διαμαρτυρίες που προκάλεσαν τα μεταλλαγμένα τα τελευταία χρόνια σε όλον τον κόσμο

Με άλλα λόγια, εάν ένα τέτοιο προϊόν πάρει άδεια κυκλοφορίας για παράδειγμα
στην Βρετανία θα μπορεί να κυκλοφορήσει και στην Ελλάδα, παρά τις αντιδράσεις
που ενδεχομένως εκδηλωθούν από την ελληνική πλευρά.

Την ίδια στιγμή η ελληνική πλευρά επιχειρεί να οργανώσει την άμυνά της: Όπως
σημειώνουν κύκλοι του υπουργείου Γεωργίας, θα περάσει χρόνος για να
εναρμονιστούν οι εθνικές νομοθεσίες με τον κοινοτικό κανονισμό. Επίσης
υποστηρίζεται ότι η άδεια κυκλοφορίας ενός τέτοιου προϊόντος σε μια χώρα δεν
σημαίνει αυτόματα και την κυκλοφορία του σε όλα τα κράτη – μέλη. «Προς το
παρόν θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και η εθνική νομοθεσία. Όταν δηλαδή η
νομοθεσία μιας χώρας είναι ισχυρότερη από εκείνη όπου το προϊόν πήρε άδεια
κυκλοφορίας, θα χρειάζεται έγκριση και από τις εθνικές αρχές της πρώτης»
ισχυρίζονταν χθες ανώτατα στελέχη του υπουργείου Γεωργίας, χωρίς ωστόσο να
αναφέρονται στις ενδεχόμενες δικαστικές περιπέτειες της χώρας μας σε ένα
τέτοιο ενδεχόμενο.

Ο δρόμος για την κυκλοφορία μεταλλαγμένων προϊόντων στις ευρωπαϊκές αγορές
(και στην Ελλάδα) ανοίγει επί της ουσίας από το Νοέμβριο οπότε και αναμένεται
να δημοσιευθεί ο νέος κανονισμός στην επίσημη εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

H δημοσίευση αναμένεται μέσα στις επόμενες εβδομάδες, ενώ όπως δήλωσε και ο
εκπρόσωπος του αρμοδίου για θέματα υγείας και προστασίας των καταναλωτών
επιτρόπου Ντέιβιντ Μπερν, αμέσως μετά θα αρχίσει η διαδικασία έκδοσης αδειών
κυκλοφορίας των προϊόντων στα κράτη – μέλη.

Το σημείο – κλειδί

Σημείο – κλειδί θεωρείται ο τρόπος με τον οποίο θα μπορεί ένα τέτοιο προϊόν να
λαμβάνει άδεια κυκλοφορίας στα κράτη – μέλη. H διαδικασία αυτή προβλέπει ότι η
ενδιαφερόμενη επιχείρηση θα μπορεί να υποβάλει σχετική αίτηση στις αρχές της
χώρας όπου προτίθεται να κυκλοφορήσει ένα γενετικά μεταλλαγμένο προϊόν. Εν
συνεχεία οι υγειονομικές υπηρεσίες του κράτους – μέλους θα κάνουν μια πρώτη
αξιολόγηση του κινδύνου και θα υποβάλλουν το σχετικό πόρισμα στις αρμόδιες
κοινοτικές αρχές. Εάν το πόρισμα της Κοινότητας είναι θετικό για το προϊόν,
τότε θα ενημερώνονται και τα υπόλοιπα κράτη – μέλη και υπό την προϋπόθεση ότι
δεν θα εκδηλωθούν ενστάσεις θα χορηγείται άδεια κυκλοφορίας σε όλη την
κοινοτική επικράτεια για μια δεκαετία.

Σε περίπτωση αντιρρήσεων το όλο θέμα θα παραπέμπεται στην επιστημονική
επιτροπή της E.E. και εάν χρειαστεί και στο Συμβούλιο Υπουργών.

Πρόκειται επί της ουσίας για μια τυπική διαδικασία που στόχο έχει τον
καθησυχασμό των καταναλωτών, καθώς από την στιγμή που άνοιξε η πόρτα για την
είσοδο μεταλλαγμένων στην E.E. ως μη επικίνδυνων για την υγεία των
καταναλωτών, η κυκλοφορία των πρώτων αποτελεί μονόδρομο, θεωρούν εκπρόσωποι
των αγροτών και ειδικοί.

Επισημαίνεται ότι ο νέος κανονισμός προβλέπει ότι τα προϊόντα αυτά θα
κυκλοφορούν με ετικέτα όπου θα αναγράφεται υποχρεωτικά ότι θα περιέχουν
γενετικά μεταλλαγμένες ουσίες καθώς και η χώρα προέλευσης. Στην πραγματικότητα
όμως, η ευθύνη μετατίθεται στον ίδιο τον καταναλωτή, που θα πρέπει κάθε φορά
που αγοράζει ένα προϊόν να αποκρυπτογραφεί τα ψιλά γράμματα στην ετικέτα εάν
δεν επιθυμεί μεταλλαγμένα στο τραπέζι του.

ΜΕΛΕΤΗ ΒΡΕΤΑΝΩΝ

Τα μεταλλαγμένα προκαλούν βλάβες στο περιβάλλον

Τα μεταλλαγμένα είναι βλαβερά για το περιβάλλον. Αυτό δείχνει η πιο
πρόσφατη έρευνα Βρετανών επιστημόνων για τα μεταλλαγμένα και τις συνέπειές
τους. Οι ζημιές στην άγρια ζωή των αγρών (ωφέλιμα έντομα, άλλα φυτά κ.λπ.) από
την ανάπτυξη μεταλλαγμένων καρπών είναι πολύ περισσότερες από τις ζημιές των
φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιεί η συμβατική γεωργία, όπως προκύπτει από την
τριετή μελέτη που ξεκίνησε η ίδια η βρετανική κυβέρνηση και κόστισε 5,5
εκατομμύρια λίρες. Στόχος της ήταν να συγκριθούν οι συνέπειες στη
βιοποικιλότητα των αγρών από την καλλιέργεια τριών μεταλλαγμένων καρπών και
τριών μη μεταλλαγμένων.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, σημειώθηκε πενταπλάσια μείωση της χλωρίδας στους
μεταλλαγμένους καρπούς ελαιοφόρου φυτού, σε σύγκριση με τους κανονικούς, ενώ
υπήρξε και μείωση κατά 25% στις πεταλούδες. Από την καλλιέργεια μεταλλαγμένων
ζαχαρότευτλων προέκυψε μείωση των άγριων φυτών και 40% λιγότερα λουλούδια. Όσο
για το μεταλλαγμένο καλαμπόκι, η αύξηση των καρπών έφτασε το 82% και
παρουσιάστηκαν περισσότερα έντομα, ωστόσο, υπάρχουν αμφιβολίες για το
ζιζανιοκτόνο που χρησιμοποιήθηκε.

ME TH ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΩΝ ΗΠΑ

Οι πολυεθνικές κερδίζουν τον πόλεμο

Όλα δείχνουν ότι οι πολυεθνικές κέρδισαν τον πόλεμο για την κυκλοφορία των
μεταλλαγμένων προϊόντων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μπορεί να έχασαν χρόνο, αλλά με
τη βοήθεια των ΗΠΑ επέβαλαν τελικά την είσοδο των προϊόντων αυτών στην
κοινοτική αγορά. Υπολογίζεται ότι λόγω του μορατόριουμ που ισχύει μέχρι σήμερα
στην ευρωπαϊκή αγορά για εισαγωγές γενετικά μεταλλαγμένων προϊόντων, οι
αμερικανικές εταιρείες χάνουν κάθε χρόνο 300 εκατ. δολάρια από εν δυνάμει
εξαγωγές. Οι Αμερικανοί κρατούν τα σκήπτρα στις καλλιέργειες μεταλλαγμένων.
Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το 75% της ετήσιας παραγωγής σόγιας στις ΗΠΑ και το
71% του βαμβακιού είναι γενετικά τροποποιημένο. Πληροφορίες πάντως αναφέρουν
ότι ήδη εξετάζεται από κοινοτική επιτροπή η πρώτη αίτηση για την κυκλοφορία
μεταλλαγμένου προϊόντος, την οποία υπέβαλε ελβετική εταιρεία. Πρόκειται για
τον γενετικά μεταλλαγμένο αραβόσιτο BT11.

Ενδεικτική του μεγάλου ενδιαφέροντος που υπάρχει από πολυεθνικές εταιρείες για
την κυκλοφορία τέτοιων προϊόντων στην Ευρώπη θεωρείται και η πρόσφατη
ανακοίνωση – διάψευση της Monsanto – ίσως της μεγαλύτερης παγκοσμίως στον
τομέα αυτό – σε φήμες για αποχώρησή της από την ευρωπαϊκή αγορά.

Δεν φεύγουν από Ευρώπη

H απόφαση της εταιρείας να διακόψει τη λειτουργία μονάδας δημητριακών που έχει
στη Βρετανία συνδέθηκε προ ημερών με ευρήματα βρετανικής έρευνας σύμφωνα με
την οποία η καλλιέργεια ορισμένων γενετικά μεταλλαγμένων προϊόντων
(ζαχαρότευτλα και ελαιοκράμβη) έχει λιγότερο ή περισσότερο αρνητικές
επιπτώσεις στο περιβάλλον. Ωστόσο, με ανακοίνωσή της η εταιρεία διέψευσε ότι
προτίθεται να αποχωρήσει από την ευρωπαϊκή αγορά, πολύ δε περισσότερο ότι η
απόφασή της να διακόψει την λειτουργία της μονάδας της (σιτάρι και κριθάρι)
στο Κέιμπριτζ της Βρετανίας συνδέεται με τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης
μελέτης

«Πρέπει να τονιστεί ότι η συγκεκριμένη απόφαση της εταιρείας ουδεμία σχέση
έχει με την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της βρετανικής μελέτης επί των τριών
βιοτεχνολογικών καλλιεργειών» αναφέρει σε ανακοίνωση της η Monsanto. H
εταιρεία διευκρινίζει ότι η απόφασή της να πουλήσει την συγκεκριμένη μονάδα
εντάσσεται στη γενικότερη στρατηγική αναδιάρθρωσης του ομίλου παγκοσμίως, ενώ
επισημαίνει ότι το ευρωπαϊκό της τμήμα των δημητριακών δεν ασχολείται σήμερα,
αλλά ούτε προβλέπεται να ασχοληθεί στο μέλλον με προϊόντα βιοτεχνολογικών
καλλιεργειών. Στην Ελλάδα πάντως η Monsanto δραστηριοποιείται από το 1982,
κυρίως στα ζιζανιοκτόνα και στους σπόρους συμβατικής γεωργίας.

Ανησυχούν για τις επιπτώσεις σε καταναλωτές και περιβάλλον

H κυβέρνηση προς το παρόν τηρεί στάση αναμονής, ενώ κόμματα και φορείς
ανησυχούν για τους κινδύνους που συνεπάγεται η διάθεση τέτοιων προϊόντων στη
δημόσια υγεία και στο εισόδημα των παραγωγών.

Σε ανακοίνωσή της η ΠΑΣΕΓΕΣ ζητεί «να μην ακυρωθεί το μορατόριουμ που
συμφωνήθηκε στην E.E. τον Οκτώβριο του 1998, για την μη έγκριση γενετικά
τροποποιημένων οργανισμών μέχρι να υπάρξουν αξιόπιστα αποτελέσματα από έρευνες
σχετικά με την ασφάλεια των προϊόντων αυτών για το περιβάλλον και τους
καταναλωτές και μέχρι να θεσπιστεί σαφές νομοθετικό πλαίσιο».

Για τους λόγους αυτούς η ΠΑΣΕΓΕΣ ζητεί τόσο από τις εθνικές κυβερνήσεις όσο
και από την E.E. να λάβουν υπόψη τους τα αποτελέσματα της τελευταίας έρευνας
του Ευρωβαρομέτρου, σύμφωνα με την οποία το 93,4% των Ελλήνων δεν επιθυμεί να
καταναλώνει μεταλλαγμένα προϊόντα.

Σε κάθε περίπτωση, καταλήγει η ανακοίνωση της ανώτατης συνεταιριστικής
οργάνωσης των αγροτών, «πρέπει να εφαρμοστεί με κάθε αυστηρότητα ο κοινοτικός
κανονισμός που προβλέπει ότι για την κυκλοφορία ενός μεταλλαγμένου προϊόντος
στην Ευρωπαϊκή Αγορά είναι υποχρεωτική η αναγραφή στην ετικέτα ότι περιέχει
γενετικά τροποποιημένες ουσίες καθώς και η χώρα προέλευσης».

Λείπουν οι υποδομές για τον ελέγχο

Για απουσία ικανών υποδομών που θα αναλάβουν να ελέγχουν τις επιπτώσεις από τα
μεταλλαγμένα στη δημόσια υγεία πριν αυτά πάρουν άδεια κυκλοφορίας στα κράτη –
μέλη, κάνει λόγο σε ανακοίνωσή του ο Συνασπισμός.

«Είναι προφανές ότι η διαδικασία που θα ακολουθείται για την έγκριση άδειας
κυκλοφορίας ενός μεταλλαγμένου προϊόντος σε μια χώρα – μέλος, ευνοεί την
άσκηση τρομακτικών πιέσεων από τις πολυεθνικές προς κάθε υπάλληλο που
ευσυνείδητα θα προσπαθήσει να κάνει τη δουλειά του, ενώ από πρακτική άποψη σε
όλες σχεδόν τις χώρες – μεταξύ αυτών και στην Ελλάδα – δεν υπάρχει η
απαιτούμενη υποδομή για την παρακολούθηση των παραβιάσεων και την αξιόπιστη
ανάλυση των επιπτώσεων από τα μεταλλαγμένα σε καταναλωτές και στο περιβάλλον»
αναφέρεται χαρακτηριστικά.