Pάπισμα στον φανατισμό

Οι αγώνες για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία στο Ιράν των
μουλάδων επιβραβεύτηκαν χθες στο πρόσωπο της Ιρανής Σιρίν Εμπάντι, στην οποία
απονεμήθηκε το Νόμπελ Ειρήνης.

H Ιρανή Σιρίν Εμπάντι, 56 ετών, κέρδισε το φετινό Νόμπελ Ειρήνης, το οποίο της
απονεμήθηκε για τους αγώνες της για την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
και της δημοκρατίας στην πατρίδα της. «Ως δικηγόρος, δικαστής, καθηγήτρια,
συγγραφέας και αγωνίστρια, μίλησε απερίφραστα και δυνατά στη χώρα της, το
Ιράν, πολύ πέρα από τα σύνορά της», αναφέρεται στην ανακοίνωση της νορβηγικής
επιτροπής απονομής του Νόμπελ.

H ανακοίνωση. «H ίδια δεν βλέπει καμία αντίφαση ανάμεσα στο Ισλάμ και
τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα», δήλωσε ο Όλε Ντάνμπολντ Μιόες, πρόεδρος
της επιτροπής απονομής, για την Εμπάντι, η οποία είναι η τρίτη μουσουλμάνα
μετά τον Ανουάρ Σαντάτ και τον Γιάσερ Αραφάτ που βραβεύεται με το Νόμπελ
Ειρήνης. «Ελπίζουμε το βραβείο να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για όλους εκείνους
που αγωνίζονται για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία στη χώρα της,
στον μουσουλμανικό κόσμο και σε όλες τις χώρες όπου ο αγώνας για τα ανθρώπινα
δικαιώματα χρειάζεται έμπνευση και στήριξη». Το Νόμπελ Ειρήνης, που
περιλαμβάνει χρηματικό βραβείο 1,3 εκατομμυρίων δολαρίων, θα παραδοθεί
επισήμως στην Ιρανή στις 10 Δεκεμβρίου, στο Όσλο.

Μόλις ανακοινώθηκε το όνομά της, η Σιρίν Εμπάντι εξέφρασε την ελπίδα ότι το
βραβείο θα μπορέσει να ενισχύσει τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία στο
Ιράν. «Είμαι πολύ χαρούμενη και υπερήφανη», δήλωσε τηλεφωνικά στη νορβηγική
τηλεόραση από το Παρίσι όπου ζει. «Είναι πολύ καλό για μένα, πολύ καλό για τα
ανθρώπινα δικαιώματα στο Ιράν, καλό για τη δημοκρατία και ειδικά για τα
δικαιώματα των παιδιών στο Ιράν. Είμαι μουσουλμάνα, άρα μπορείς να είσαι
μουσουλμάνος και να υποστηρίζεις τη δημοκρατία». H Ιρανή αγωνίστρια υπήρξε
ανεπίσημη εκπρόσωπος των Ιρανών γυναικών, οι οποίες είχαν παίξει σημαντικό
ρόλο τον Μάιο του 1997 στη σαρωτική εκλογική νίκη του μεταρρυθμιστή προέδρου
Μοχάμαντ Χαταμί και έκτοτε εξακολουθούν να διεκδικούν έναν πιο ενεργό ρόλο
στον δημόσιο βίο.

Οι φανατικοί μουλάδες του Ιράν την κατηγορούν ότι προσπαθεί να υπονομεύσει την
ισλαμική επανάσταση. Στη δική της δράση αποδίδουν τις φοιτητικές ταραχές του
Ιουλίου του 1999, όταν οι φοιτητές είχαν εξεγερθεί μετά την εισβολή ένοπλων
ισλαμιστών παρακρατικών στους κοιτώνες τους, στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης.
Τουλάχιστον τρεις φοιτητές είχαν σκοτωθεί τότε.

Μικροκαμωμένη και γλυκομίλητη, μοιάζει εύθραυστη μπροστά στους σκληρούς
διώκτες της. Όμως, η Σιρίν Εμπάντι είναι φτιαγμένη από ατσάλι. «Όποιος
αγωνίζεται για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Ιράν, πρέπει να ζει με τον φόβο από
όταν θα γεννηθεί μέχρι να πεθάνει, όμως εγώ έχω ξεπεράσει αυτό τον φόβο»,
λέει. H Εμπάντι ήταν η πρώτη γυναίκα δικαστής πριν από την ισλαμική επανάσταση
του 1979. Ύστερα, οι αγιατολάχ αποφάσισαν πως μια γυναίκα παραείναι
συναισθηματική για να διατηρεί ένα τέτοιο πόστο.

Φυλακίστηκε. Όταν την έπαυσαν οι αγιατολάχ, η Εμπάντι περιορίστηκε στη
δικηγορία, αλλά αφιέρωσε όλες τις προσπάθειές της στην υπεράσπιση των
δικαιωμάτων των αντικαθεστωτικών, των γυναικών και των παιδιών. Έτσι
φυλακίστηκε το 2000 στις διαβόητες φυλακές Εβίν της Τεχεράνης. Έγραφε τότε
μέσα στο κελί της απομόνωσης: «Οργισμένη παλεύω να γράψω πάνω στον τσιμεντένιο
τοίχο με τη λαβή του κουταλιού μου πως γεννηθήκαμε για να υποφέρουμε επειδή
γεννηθήκαμε στον Τρίτο Κόσμο».

Απογοήτευση στο Βατικανό

Ιδιαίτερα δυσάρεστη έκπληξη επιφύλαξε για τον Πάπα και τους παπικούς η φετινή
απόφαση της νορβηγικής επιτροπής – η οποία, μάλιστα, έδωσε το Νόμπελ Ειρήνης
σε μια υποψήφια που δεν ήταν ευρύτερα γνωστή. Ο πρώην πρόεδρος της Πολωνίας
Λεχ Βαλέσα, που είχε κερδίσει το Νόμπελ Ειρήνης το 1983, δεν μπορούσε χθες να
κρύψει την αγανάκτησή του. «Δεν έχω τίποτα εναντίον αυτής της κυρίας», είπε ο
Βαλέσα για τη Σιρίν Εμπάντι, «αλλά αν κάποιος αξίζει το βραβείο, αυτός είναι ο
άγιος πατέρας». H κλονισμένη υγεία του Πάπα Ιωάννη Παύλου B’ και η συμπλήρωση
25 ετών στον παπικό θρόνο είχαν κάνει πολλούς να πιστεύουν ότι θα ήταν ο
αδιαφιλονίκητος νικητής. Μάλιστα, το Βατικανό, μολονότι είναι γνωστό ότι ο
Πάπας βασανίζεται εδώ και πολλές ημέρες από μια εντερική λοίμωξη, είχε
ανακοινώσει ότι ήταν πρόθυμος να μεταβεί στο Όσλο για την παραλαβή του
βραβείου, σε περίπτωση που η αρμόδια επιτροπή θα αποφάσιζε να το απονείμει σε
αυτόν. Ίσως όμως οι συντηρητικές θέσεις του στα ζητήματα του ελέγχου των
γεννήσεων, του προγαμιαίου σεξ και των ομοφυλοφίλων να έπαιξαν ρόλο στην
απόφαση των Νορβηγών, που ζουν σε μια φιλελεύθερη κοινωνία.