AΦIEPΩMA Mικρασιατική καταστροφή Tους οδήγησαν στη χαράδρα… και τους σκότωσαν

Κεντρική – Νότια Μικρασία. Περιφέρεια Ντενιζλί. Χώνες.

Οι Χώνες (τουρκ. Honaz) είναι κωμόπολη που βρίσκεται 16,5 χλμ. A του Ντενιζλί,
στα βόρεια κράσπεδα του Honaz dag, στην κοιλάδα του άνω ρου του Μαίανδρου
ποταμού. Οι Χώνες είχαν 417 Έλληνες σε ένα σύνολο 5.000 κατοίκων.

(Μαρτυρία Παναγιώτας Χρύσογλου, N. Μαγνησία, Θεσσαλονίκη –
Αποσπάσματα)

Ήταν καλοκαίρι του 1919, εποχή του τρυγητού. Ξαφνικά βλέπομε να ‘ρχονται
καβαλάρηδες. Ήταν τσέτες απ’ το Ντενιζλί. Δε μας πείραξαν. Σφάζανε οι δικοί
μας κάθε μέρα ζώα για να τους καλοπιάσουν. Δεκαπέντε μέρες έμειναν έτσι.

Μια μέρα μάς μαζεύουν ξαφνικά, όλους τους χριστιανούς του χωριού, στην
εκκλησία. Τους παρακαλεί ο Τούρκος Χασάν μπέης να μη μας πειράξουν. Και
ξαφνικά λένε οι τσέτες να ετοιμαστούμε να φύγουμε. Δεν προλάβαμε να πάρουμε
τίποτα μαζί μας.

Φτάσαμε στο σιδηροδρομικό σταθμό του Κακλίκ. Οι τρεις φίλοι μας Τούρκοι από το
Χώναζ που μας συνόδευαν όλους για ασφάλεια… φύγανε. Μετά την αναχώρησή τους
οι τσέτες χώρισαν δεκαπέντε νοματαίους από τη φάλαγγα των εξορίστων. Ήταν
αυτοί από τους πλούσιους του χωριού μας… Τους οδήγησαν στη χαράδρα Κακλίκ
ντερεσί, τους πήραν τα λεφτά και ό,τι χρυσαφικά είχαν και τους σκότωσαν.
Γλίτωσε μόνο ο Χατζηογλανίν Κώστη. Πληγώθηκε βαριά και έκανε τον πεθαμένο.
Αυτός αργότερα μας τα διηγήθηκε όλα.

………….

Τους άντρες τούς διάλεξαν και τους έστειλαν εξορία στην Καισάρεια. Τα
γυναικόπαιδα μας πήγαν στο Γκέλβερι. Με την Ανταλλαγή το 1924 φύγαμε.

…….

Μπήκαμε στο βαπόρι στη Μερσίνα και ύστερα από ταλαιπωρημένο ταξίδι βγήκαμε
στον Αϊ-Γιώργη του Πειραιά. Καθώς κατεβαίναμε από τη σκάλα του βαποριού,
πέθανε το μικρό μου κοριτσάκι. Περάσαμε από καραντίνα. Μας βάλανε πάλι στο
βαπόρι και μας πήγανε στη Θεσσαλονίκη. Ύστερα ήρθαμε εδώ, στη Νέα Μαγνησία…

Το τι τραβήξαμε εμείς οι Χώναζλήδες δε λέγεται…