AΦIEPΩMA Mικρασιατική καταστροφή Mε κατηγόρησαν για κατασκοπεία
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά
Κεντρική – Νότια Μικρασία. Περιφέρεια Ντενιζλί. Σαράικιοϊ.
Κωμόπολη που βρίσκεται 23 χλμ. ΒΔ του Ντενιζλί, στην κοιλάδα του Μαίανδρου
ποταμού, πολύ κοντά στο σημείο όπου ενώνονται οι δυο κλάδοι του, πάνω στη
σιδηροδρομική γραμμή Σμύρνης – Αϊδινίου – Eγιρdίρ. Είχε 4.000 περίπου
κατοίκους (750 Έλληνες). Το Σαράικιοϊ ήταν καϊμακαμλίκι και υπαγόταν στο
μουτεσαριφλίκι του Ντενιζλί και στο βαλελίκι της Σμύρνης. Εκκλησιαστικά ανήκε
στη Μητρόπολη της Φιλαδέλφειας.
Όμως δεν ξαναγυρίσαμε… αφήσαμε οριστικά το χωριό μας…
(Μαρτυρία Ιορδάνη Βασίλογλου, N. Σμύρνη – Αποσπάσματα)
 |
|
Τουρκικά στρατιωτικά τμήματα διασχίζουν την προκυμαία, όπου βρίσκονται |
Το 1920 ο ελληνικός στρατός είχε φτάσει στα μέρη μας, ως το χωριό Ορτακτσέ,
που αλλιώς λέγεται Μπουρχανιέ. Περιμέναμε από στιγμή σε στιγμή προέλαση ως το
Σαράικιοϊ. Είχαμε ετοιμάσει ελληνικές και συμμαχικές σημαίες για
σημαιοστολισμό. Αφού και ο καϊμακάμης Φερίτ μπέης, που ήταν Αρμένης εξωμότης,
μου είχε παραγγείλει, παρακαλώντας με, να του φέρω μια καλή ελληνική σημαία!..
H αλήθεια, οι Τούρκοι μας ήταν πολύ καλοί. Όλοι τους περίμεναν με ανακούφιση
την κατάληψη του Σαράικιοϊ από τον ελληνικό στρατό. Τους τσέτες δεν τους
ήθελαν.
Τα πράγματα όμως ήρθαν αλλιώς. Οι Έλληνες σταμάτησαν ως το Ορτακτσέ, δεν την
πέρασαν τη γέφυρα της σιδηροδρομικής γραμμής πάνω στο Μαίανδρο ποταμό.
Στη θέση του ελληνικού στρατού ήρθαν οι τσέτες… Είχαμε πια εκτεθεί. Δώσανε
εντολή να μαζευτούμε σε μισή ώρα στην πλατεία για να επιβιβαστούμε στο τρένο
που θα μας πήγαινε στο Ντενιζλί. Κλείσαμε τα μαγαζιά μας, τα σπίτια μας,
ελπίζοντας ότι το πολύ σε δέκα μέρες, με την προέλαση του ελληνικού στρατού,
θα γυρίζαμε στο Σαράικιοϊ. Όμως δεν ξαναγυρίσαμε, το 1920 αφήσαμε οριστικά το
χωριό μας…
Ο πρώτος σταθμός μας ήταν το Ντενιζλί. Ύστερα μας μετακίνησαν στη λίμνη του
Eγιρdίρ, που ήταν ο τελευταίος σιδηροδρομικός σταθμός της γραμμής Αϊδινίου.
Απ’ εκεί όλους μαζί μας μετάφεραν με βάρκες στο βόρειο μέρος της λίμνης και
μας οδήγησαν πεζή στο Άκσεχιρ της Λυκαονίας. Μείναμε εκεί είκοσι μέρες. Απ’
εκεί ξαφνικά εμάς τους «ύποπτους» μας σήκωσαν και μας πήγαν στο Ικόνιο. Μας
έκλεισαν στο κρατητήριο. Είχαμε αλληλογραφία με τους δικούς μας. Μάθαμε ότι
τους πήγαν στο Έρεγλι.
Μείναμε οχτώ μήνες φυλακή στο Ικόνιο. Μερικοί πέθαναν εκεί μέσα.
Μια μέρα μάς έρχεται κλήση από το δικαστήριο ανεξαρτησίας. Μας οδηγούν για
δίκη. Με κατηγορούσαν ότι προπαγανδίζω υπέρ της Ελλάδος και είμαι αρχηγός
κατασκοπευτικής οργανώσεως. Ότι παρέχω δωρεάν φάρμακα στους Τούρκους χωρικούς,
για να τους πάρω προς το μέρος μου. Ότι ύστερα από έρευνα στο φαρμακείο μου
στο χωριό βρέθηκε σ’ ένα συρτάρι τοπογραφικός χάρτης της περιφέρειας
Σαράικιοϊ. Ότι βρέθηκαν καψίλια δυναμίτιδος, για να τινάξω στον αέρα το
Σαράικιοϊ. Ότι σ’ έναν μπόγο βρέθηκαν συμμαχικές και ελληνικές σημαίες…
Στο ασύστατο αυτό κατηγορητήριο απάντησα με σθένος. Τους είπα ότι είμαι θρέμμα
του Σαράικιοϊ και ξέρουν όλοι οι Τούρκοι την εντιμότητά μου και ότι όλα αυτά
είναι σκευωρίες. Για τα καψίλια δυναμίτιδος, που ήταν η πιο φοβερή κατηγορία,
είπα τα χρησιμοποιούσαμε στο μεταλλείο πέτρας που είχαμε στο Tιρέbολ.
Μετά δεκαπέντε μέρες βγήκε η απόφαση: «Μέχρι της λήξεως του υπέρ της
ανεξαρτησίας αγώνος, εκτοπισμός εις Μπιτλίς…». Ήταν χειμώνας, το Ικόνιο
σκεπασμένο απ’ το χιόνι. Αυτό σήμαινε λευκό θάνατο…
Μέ έσωσαν οι κάτοικοι της Νίγδης
Μετά την απόφαση του δικαστηρίου ετοιμαστήκαμε, μπήκαμε στο τρένο, βγήκαμε στο
Έρεγλι. Εκεί βρήκα τους δικούς μου. Λέει η γυναίκα μου: «Πού πας, Ιορδάνη;». –
«Φεύγω εξορία…». – «Εμείς τί θα κάνουμε;». Κλάμα η γυναίκα μου. Να κρεμιέται
στο λαιμό μου και να λέει: «Θα ‘ρθω κι εγώ μαζί σου. Ό,τι θα πάθεις εσύ θα
πάθω κι εγώ…».
Πάμε προς τη Νίγδη. Εκεί μας στριμώξανε σ’ ένα μεγάλο χάνι!
Στη Νίγδη υπήρχε μεγάλη χριστιανική κοινότης. Προσπάθησαν να μας βοηθήσουν.
Δημιούργησαν ένα σωρό δουλειές επίτηδες, με την πρόφαση ότι θέλουν κτίστες και
μαραγκούς.
Γνωρίστηκα εκεί με μερικούς Τούρκους. Έπιασα σχέσεις μ’ έναν Τούρκο γιατρό.
Του είπα για την κατάστασή μου. Μου είπε ότι θα κάνει ψεύτικο ραπόρτο, να μη
με στείλουν στο Μπιτλίς, γιατί είμαι άρρωστος. Παράγγειλε μόνο να μην
πολυβγαίνω έξω να μη με δουν στο δρόμο. Έτσι, με τις ενέργειες των Ελλήνων της
Νίγδης, μείναμε εκεί και δεν εξοντωθήκαμε με τη συνέχιση της εξορίας.
Το 1924 μας είπαν ότι θα γίνει Ανταλλαγή. Αυτό μας χαροποίησε, γιατί θα
τέλειωναν επιτέλους τα βάσανά μας. Ήρθε και ο αδελφός από το Γούρdονος.
Τραβήξαμε προς το Ουλούκισλα κι απ’ εκεί στη Μερσίνα. Μας πήρε ελληνικό
φορτηγό με προορισμό την Κεφαλληνία. Το πλοίο έπιασε στη Ρόδο. H γυναίκα μου
είχε εκεί κτηματική περιουσία και συγγενείς. Δεν ήταν εύκολο να βγούμε έξω,
γιατί τότε η Ρόδος ήταν ιταλοκρατούμενη.
Πλησίασαν το πλοίο καΐκια ροδίτικα που πουλούσαν φρούτα. Ένας βαρκάρης ρωτάει:
– Είναι μέσα κανένας Βασίλογλου; Ενδιαφέρεται για σας ο γιατρός Καραγιάννης.
Ήταν οικογενειακός φίλος ο γιατρός αυτός. Αναπληρούσε τον Έλληνα πρόξενο. Τον
αγαπούσαν οι Ιταλοί. Πώς τα κατάφερε, και μας έβγαλε έξω. Μείναμε εκεί ενάμιση
δύο χρόνια. Κοιτάζαμε τα χτήματά μας. Είχαμε μαζί μας και λεφτά.
Μετά ήρθαμε στην Ελλάδα, βγήκαμε στον Πειραιά. Προσπάθησα να πάρω άδεια από το
υπουργείο Υγιεινής για να ν’ ανοίξω φαρμακείο. Στην αρχή μου φέρνανε δυσκολία,
μου ζητούσαν το δίπλωμά μου. Τους είπα ότι χάθηκε. Θα μπορούσαν να
εξακριβώσουν από τις τούρκικες αρχές Σμύρνης, μέσω του εκεί ελληνικού
προξενείου, αν είχα φαρμακείο στο Σαράικιοϊ. Τελικά πείστηκαν και μου ‘δωσαν
την άδεια. Τώρα είμαι συνταξιούχος.
13 .2. 1963
Google news
