Γρίφος το δάσος και για τους δικαστές

Ανοικτό σε πολλαπλές ερμηνείες – και συνακόλουθα σε αντικρουόμενες
δικαστικές αποφάσεις – θεωρούν ανώτατοι δικαστές τον νέο ορισμό για τα δάση
και τις δασικές εκτάσεις που θα περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο του υπουργείου
Γεωργίας, ο οποίος όμως, όπως επισημαίνουν, «εκ πρώτης όψεως δεν φαίνεται να
παραβιάζει το Σύνταγμα».

Μέλη του Συμβουλίου της Επικρατείας, το οποίο θα κληθεί τους επόμενους μήνες
να κρίνει και τις τυχόν αμφισβητήσεις ως προς τη συνταγματικότητα των νέων
ρυθμίσεων, σημειώνουν με βάση τα σημεία του νομοσχεδίου που έχουν δει το φως
της δημοσιότητας, ότι ο νέος ορισμός «εξειδικεύει και συμπληρώνει» τον ορισμό
του δάσους που περιλαμβάνεται μετά την τελευταία Αναθεώρηση στο Σύνταγμα (με
την ερμηνευτική δήλωση στο άρθρο 24). Ωστόσο, τα κριτήρια που θεσπίζονται για
τον ορισμό του δάσους προβληματίζουν έντονα, με δεδομένο και το κενό που
υπάρχει σήμερα στη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, το οποίο για παράδειγμα
ουδέποτε έχει εξετάσει εάν μια περιοχή έχει δασικό χαρακτήρα ή όχι με βάση την
έκτασή της.

Σύμφωνα με τον υπό κατάρτιση ορισμό, μία έκταση θα μπορεί να θεωρηθεί δασική
εάν είναι τουλάχιστον 3 στρέμματα και καλύπτεται από δέντρα σε ποσοστό
τουλάχιστον 25%, χωρίς να περιλαμβάνονται σε αυτά τα φρύγανα (θυμάρια κ.α.).

Την ίδια στιγμή από το Σύνταγμα ορίζεται ότι: «Ως δάσος ή δασικό οικοσύστημα
νοείται το οργανικό σύνολο άγριων φυτών με ξυλώδη κορμό πάνω στην αναγκαία
επιφάνεια του εδάφους, τα οποία, μαζί με την εκεί συνυπάρχουσα χλωρίδα και
πανίδα, αποτελούν μέσω της αμοιβαίας αλληλεξάρτησης και αλληλεπίδρασή τους,
ιδιαίτερη βιοκοινότητα, δασοβιοκοινότητα και ιδιαίτερο φυσικό περιβάλλον
(δασογενές). Δασική έκταση υπάρχει όταν στο παραπάνω σύνολο η άγρια ξυλώδης
βλάστηση, υψηλή ή θαμνώδης, είναι αραιά».

Τα νέα κριτήρια στο «μικροσκόπιο»

Τα νέα κριτήρια, όπως τονίζουν ανώτατοι δικαστές, θα εξεταστούν με βάση τον
συνταγματικό ορισμό, ενώ είναι βέβαιο ότι σε κάθε περίπτωση που τα δικαστήρια
κληθούν να εκδικάζουν προσφυγές κατά των νομοθετικών αλλαγών, βαρύνουσα θέση
στην τελική δικαστική κρίση θα έχουν οι απόψεις των δασολόγων. Πάντως, σύμφωνα
με τις αρχικές εκτιμήσεις:

– Το όριο των τριών στρεμμάτων θα κριθεί με βάση την αναφορά σε «αναγκαία
επιφάνεια εδάφους» που εμπεριέχεται στον συνταγματικό ορισμό και θεωρείται ότι
παρέχει τη δυνατότητα καθορισμού ενός ελάχιστου ορίου έκτασης από το νομοθέτη.
Το ζητούμενο είναι εάν τα 3 στρέμματα είναι ένα «συνταγματικώς ανεκτό» όριο ή
θα έπρεπε αυτό να είναι μικρότερο. Και το θέμα θα κριθεί για πρώτη φορά από το
ΣτΕ, καθώς οι δασικές υπηρεσίες, κατά τον χαρακτηρισμό μιας έκτασης ως
δασικής, δεν εξέταζαν μέχρι σήμερα το εμβαδόν της.

– Το όριο της προβλεπόμενης κάλυψης κατά 25% μιας έκτασης με δέντρα θα κριθεί
με βάση την αναφορά στο Σύνταγμα περί «αραιής βλάστησης», θέμα που επίσης δεν
έχει εξεταστεί ποτέ από το ΣτΕ, ενώ για την εξαίρεση των θάμνων σε ό,τι αφορά
τον υπολογισμό της δενδροκάλυψης, τον κύριο λόγο κατά την εξέταση μιας
προσφυγής θα έχουν οι δασολόγοι, καθώς ο συνταγματικός ορισμός αναφέρεται σε
φυτά «με ξυλώδη κορμό». Με βάση αυτό το κριτήριο, φαίνεται ότι τα φρύγανα
(θυμάρια κ.ά.) εξαιρούνται νομίμως με τον νέο ορισμό.

Σημαντικό ρόλο, κατά τις εκτιμήσεις ανωτάτων δικαστών, θα παίξει και η
ερμηνεία που θα δίνει ο νόμος για τον υπολογισμό των τριών στρεμμάτων. Όπως
σημείωναν, διαφορετική αντιμετώπιση θα έχει το συγκεκριμένο κριτήριο εάν το
νομοσχέδιο αναφέρεται σε αυτόνομη έκταση που θεωρείται έως σήμερα δασική,
είναι μικρότερη των τριών στρεμμάτων και περικλείεται από εκτάσεις που δεν
είναι δασικές. Και άλλη τύχη θα έχει μια κατατμημένη δασική έκταση (με
οικόπεδα που ανήκουν σε ιδιώτες και είναι μικρότερα των τριών στρεμμάτων),
αλλά που στο σύνολό της υπερβαίνει το νέο όριο.