AΦIEPΩMA Mικρασιατική καταστροφή Eδώ όμως, οι πλούσιοι φτωχοί γίναμε…

Κεντρική – Νότια Μικρασία. Περιφέρεια Νίγδης. Νίγδη – Καγιάμπασι.

H Νίγδη είναι πόλη που βρίσκεται 108 χλμ. ΝΔ της Καισάρειας στα νοτιοανατολικά
κράσπεδα του Mελενdίζ νταγλαρί. Δεσπόζει ευρύχωρης κοιλάδας που σχηματίζεται
ανάμεσα στις νοτιοανατολικές υπώρειες του Mελενdίζ νταγλαρί και στα δυτικά
βουνά του συγκροτήματος Κίρκπουναρ – Ούτσκαπουλάρ νταγ. Το 1924 οι κάτοικοί
της ήταν Έλληνες τουρκόφωνοι (322 οικογένειες – 861 άτομα) και Τούρκοι (7.688
άτομα). H Νίγδη ήταν μουτεσαριφλίκι και υπαγόταν στο βαλελίκι του Ικονίου.
Εκκλησιαστικά ανήκε στη μητρόπολη του Ικονίου. Είχε σχέσεις και συναλλαγές με
ελληνικούς και τουρκικούς οικισμούς.

…Θεού θέλημα ήταν σ’ εμάς η φουρτούνα να σπάσει

(Μαρτυρία Μαριάνθης Χασακαϊλόγλου, Κοκκινιά – αποσπάσματα)

1921. Ο εορτασμός των Θεοφανείων στην Πάνορμο («Ιστορία του Ελληνικού Έθνους»)

Αύγουστο φύγαμε και κατευθείαν Ουλούκισλα με αραμπάδες, από κει με τρένο
Μερσίνα κι από κει με το «Μεράνο» – ιταλικό ατμόπλοιο – φύγαμε για Πειραιά.
Πολλά ακούγαμε – που κουρεύανε, που κλείνανε μέσα τον κόσμο – και γι’ αυτό
φύγαμε με δικά μας ναύλα. Απ’ την καραντίνα δεν περάσαμε.

Έως τελευταία μέρα που θα φεύγαμε λειτουργία κάναμε στην πατρίδα.

Τη 15 Αυγούστου κάναμε μεγάλη λειτουργία, κοινωνήσαμε τελευταία φορά στην
πατρίδα κι έτσι φύγαμε.

Και λύπη και χαρά είχαμε που φεύγαμε. Τον τόπο σου δύσκολα τον αφήνεις. Εκεί
γεννήθηκες, εκεί είναι τα κόκαλα των δικών σου, πώς να μη λυπάσαι που φεύγεις;
Από πέντε χρονών παιδιά που ήμαστε για την Ελλάδα ακούγαμε. Μια μέρα, λέγαμε,
πρέπει εκεί να πάμε.

Οι Τούρκοι πολλή λύπη είχανε που θα τους αφήναμε. Λίγες μέρες πριν να φύγουμε
πήγα να χαιρετήσω τον Τούρκο που ήτανε συνέταιρος με τον άντρα μου στο
εμπόριο. Αυτός και γράμματα ήξερε, βουλευτής ήτανε, και πολύ μυαλωμένος ήτανε,
και καλή καρδιά είχε. Όταν με χαιρέτησε δάκρυσαν τα μάτια του. Έσφιξε το χέρι
μου και είπε:

– Αχ, κόρη μου, δεν ξέρετε εσείς! Στους ομοφύλους σας πηγαίνετε και νομίζετε
καλά πως θα είναι. Ούτε σεις θα ευχαριστηθείτε, όμως ούτε εμείς μ’ αυτούς τους
άγριους που μας φέρανε εδώ. Πολύ λυπόμαστε που φεύγετε.

Προκυμαία Σμύρνης. Ο ύπατος αρμοστής υποδέχεται τον αρχιστράτηγο Παρασκευόπουλο. («Εκεί που τα ρόδα δεν είχαν αγκάθια…»)

Μια βδομάδα πριν να φύγουμε άρχισα να πουλώ τα πράματα που δε θα έπαιρνα μαζί
μου. Κι εκείνα κρυφά τα πουλούσα γιατί ο γερο-Τούρκος, που σε είπα, δεν άφηνε.

Δεν μπορούσε να πιστέψει τέτοιο πράμα πως θα γίνει.

– Ανταλλαγή στα ζώα γίνεται, έλεγε, στους ανθρώπους τέτοιο πράμα γίνεται ποτέ;
Μην πιστεύεις τι λένε, δε θα γίνει.

Κι ο άλλος κόσμος πουλούσε τα πιο περιττά που είχε.

Όταν ήρθε η Επιτροπή, μοίρασε γάλατα και σαπούνια στους πιο φτωχούς κι έδωσε
και 15 μπαγκανότες σ’ όλους μας για να ‘χουμε χαρτζιλίκι, όπου θα πάμε.

4,5 χιλιάδες μπαγκανότες είχανε στείλει απ’ την Πόλη κι αυτές μοιράσανε στον
κόσμο.

Με τα χρήματα που είχε η εκκλησία κάναμε τα έξοδα για τους πολύ φτωχούς.

– Εδώ θα ‘ρθω, έλεγα, απ’ τις έντεκα κάμαρες που είχα στην πατρίδα, δυο
τουλάχιστον θα βρω. Και τώρα με νοίκι κάθομαι σε μια κάμαρα.

Την Ελλάδα φτωχομάνα λένε. Εδώ όμως, οι πλούσιοι φτωχοί γίναμε, κι εκείνοι που
δεν είχανε πλούσιοι γίνανε.

Τι να γίνει, Θεού θέλημα ήτανε σ’ εμάς η φουρτούνα να σπάσει.

24. 4. 1957