Mυστήριες… Eλληνίδες στο Λούβρο

Πήλινο κομψοτέχνημα του 300 π.X.. Μία από τις Ταναγραίες της συλλογής του Μουσείου του Λούβρου, που φιλοξενείται στην έκθεση «Ταναγραία: Μύθος και Αρχαιολογία»

Το μυστήριο των κομψών, εύθραυστων και μικροκαμωμένων Ταναγραίων άντεξε 24
αιώνες. Για πρώτη φορά τα δημοφιλή πήλινα γυναικεία ειδώλια, που απέκτησαν
θαυμαστές από την Μικρά Ασία έως και την Κάτω Ιταλία, «αποκαλύπτουν» τη λύση
του μυστηρίου τους στην έκθεση «Ταναγραία: Μύθος και Αρχαιολογία» στο Μουσείο
του Λούβρου.

Από πού κατάγονται τα ξεχωριστά τούτα κοσμημένα με χρώμα ειδώλια; Για ποιο
λόγο τα φιλοτεχνούσαν οι αρχαίοι Έλληνες και γιατί απέκτησαν τόσους θαυμαστές,
τόσο στην αρχαιότητα όσο και κατά τον 19ο αιώνα; Και γιατί από την στιγμή που
ήρθαν στο φως, τον 19ο αιώνα ως προϊόντα λαθρανασκαφής, επηρέασαν τόσο πολύ
την μόδα, αλλά και την ιστορία της τέχνης; Είναι μερικά μόνο από τα ερωτήματα
που επιχειρούν για πρώτη φορά να απαντήσουν οι 240 Ταναγραίες που
συγκεντρώθηκαν στη συγκεκριμένη διοργάνωση, ανάμεσά τους και περισσότερα από
50 αρχαία έργα τέχνης, που ταξίδεψαν από την Ακρόπολη των Αθηνών, το Εθνικό
Αρχαιολογικό Μουσείο και τα μουσεία Θηβών και Μυτιλήνης έως το Παρίσι.

«H ελληνική παρουσία είναι εκείνη που προσφέρει τις απαντήσεις στα ερωτήματα
που αφορούν τις κομψές πήλινες γυναίκες. Διότι τα ελληνικά αντικείμενα
προέρχονται από ανασκαφές (όπως για παράδειγμα τα 33 από την Θήβα, που ήρθαν
στο φως από την πρόσφατη ανασκαφή -1997-2001- του νεκροταφείου με τους 1.000
και πλέον τάφους, αλλά και από ασύλητο τάφο στην Τανάγρα), ενώ εκείνα του
Μουσείου του Λούβρου, που αποτελούν και τον πυρήνα της έκθεσης, έφτασαν ώς
εκεί είτε από αγορές είτε ως δωρεές συλλεκτών, προϊόντα λαθρανασκαφής. Γεγονός
που σημαίνει πως δεν γνωρίζουμε ούτε τον ακριβή τόπο προέλευσης, ούτε τα
συνευρήματά τους, ώστε να μας επιτρέπεται η εξαγωγή συμπερασμάτων», εξηγεί στα
«NEA» ο προϊστάμενος της Θ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων
Βασίλης Αραβαντινός, που συμμετέχει και στην επιστημονική επιτροπή της
έκθεσης.

Για να αποκαλυφθεί πλήρως η ταυτότητα των Ταναγραίων, που έκαναν την
πρώτη τους εμφάνιση περίπου το 340 π.X. και «πέθαναν» το 200 π.X., συνέβαλαν
όχι μόνον όλες οι εφηρμοσμένες επιστήμες, αλλά και Ταναγραίες από το Βρετανικό
και τα μουσεία του Κέμπριτζ και του Τάραντα, ενώ η Ελλάδα έστειλε στο Λούβρο
ακόμη και ευρήματα από την μυκηναϊκή εποχή για να δείξει την μακρά παράδοση
της Βοιωτίας στην ειδωλοπλαστική και να καταστήσει σαφή την καταγωγή των
πήλινων ελληνιστικών ειδωλίων.

Πήλινη «μανία» για όλες τις εποχές

«Ο ρόλος της ειδωλοπλαστικής είχε σχέση με τα ιερά, αλλά πρέπει να είχαν και
διακοσμητικό χαρακτήρα», διευκρινίζει ο προϊστάμενος της Θ’ Εφορείας
Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και μέλος της επιστημονικής επιτροπής
της έκθεσης Βασίλης Αραβαντινός. «Βέβαια είχαν και ταφικό ρόλο καθώς έχουν
βρεθεί τα περισσότερα σε τάφους. H διάδοσή τους στην αρχαιότητα σχετίζεται με
την υψηλή τους ποιότητα, καθώς οι φιλότεχνοι της εποχής είχαν το εκλεπτυσμένο
γούστο των ανθρώπων που είχαν δει τη μεγάλη γλυπτική, ενώ παράλληλα θα είχαν
την ευκαιρία να τα αποκτήσουν, καθώς κόστιζαν πολύ λιγότερο. Όσο για την
“μανία” που προκάλεσαν τον 19ο αιώνα και είχε ως αποτέλεσμα ακόμη και την
δημιουργία πλαστών, αποδίδεται στο γεγονός ότι οι κομψές πήλινες Ταναγραίες
ταίριαζαν με το πνεύμα της βικτωριανής εποχής. Ωστόσο υπάρχουν ακόμη δεκάδες
ερωτήματα που δεν έχουν απαντηθεί».

INFO

«Ταναγραία: Μύθος και Αρχαιολογία» στο Μουσείο του Λούβρου (αίθουσα Ναπολέων).
Έως 5 Ιανουαρίου 2004. Είσοδος: 7 ευρώ. Ιστοσελίδα: http: //www.louvre.fr