ΣE ΠPΩTO ENIKO Mια τελεία στο χαρτί

Στη μεγάλη παγόδα της Νάρα στην Ιαπωνία μπορείς να δοκιμάσεις την τύχη σου.
Τραβάς έναν μοχλό και οι θεοί επιλέγουν για σένα ένα ιδεόγραμμα. Εμένα μού
έτυχε εκείνο που σήμαινε «τίποτα». «Είναι το καλύτερο», εξήγησε ένας μοναχός.
«Διότι το τίποτα είναι τα πάντα». Στην κουβέντα που ακολούθησε μας εξήγησε πως
εν αντιθέσει με τη Δύση, όπου το κενό είναι ένας χώρος που πρέπει να γεμίσει,
στην Ασία το κενό θεωρείται ήδη γεμάτο – με τον εαυτό του. Έχει τις δικές του
διαστάσεις και το δικό του βάρος. Στους παλιούς κινεζικούς πίνακες μάλιστα,
μας διηγήθηκε, το πραγματικό κενό εθεωρείτο ότι δεν υπήρχε μέχρις ότου ο
καλλιτέχνης έβαζε την πρώτη τελεία στο χαρτί. Μόνο τότε η επιφάνεια ήταν
πραγματικά άδεια. Ο χώρος, δηλαδή, δεν ορίζεται παρά μόνο όταν μπορεί να
αντιπαρατεθεί με κάτι.

Μάλλον το ίδιο ισχύει και για τον χρόνο. Εκατόν δεκαέξι έτη. Και συνεχίζει. Ο
γηραιότερος άνθρωπος στον κόσμο, η Γιαπωνέζα Καμάτο Χόνγκο, είναι μια τελεία
στο χαρτί. Ορίζει από μόνη της την ιδέα μας για τον χρόνο. Ίσως και για τον
χώρο. Εκατόν δεκαέξι έτη στο ίδιο μέρος, το νησί Τοκουνοσίμα. H ζωή της δεν
χαρακτηρίστηκε από κίνηση, δεν έκανε διαδρομές στον χάρτη, γνώρισε μόνο όσα
βρίσκονταν κοντά της. Ο κόσμος γύρω της, μέσα σε 3 αιώνες, άλλαξε ραγδαία,
αλλά εκείνη επέζησε των πάντων, χαρούμενη. Όπως παρατηρούν οι οικείοι της, «το
μυστικό της είναι ότι δεν μεμψιμοιρεί ποτέ». Γελαστή εμφανίστηκε στους
δημοσιογράφους. Για να θυμίσει τους στίχους του Αβραάμ Σιτσκέβερ: «Οι γέροι
πεθαίνουν στο άνθος της ηλικίας τους και οι παππούδες δεν είναι παρά
μεταμφιεσμένα παιδιά».