Tελικά είπαν «όχι» στο ευρώ

Ήταν το πιο συναισθηματικά φορτισμένο δημοψήφισμα που έγινε ποτέ στη χώρα.
Αλλά η συμπάθεια για την αδικοχαμένη Άννα Λιντ δεν μετέπεισε τελικά τους
Σουηδούς, οι οποίοι φάνηκαν χθες αποφασισμένοι να καταψηφίσουν το ενιαίο
ευρωπαϊκό νόμισμα. H Σουηδία παραμένει λοιπόν μέσα στην E.E. αλλά έξω από το
ευρώ, δίπλα στη Βρετανία και τη Δανία.

Το «όχι» κέρδισε τελικά με μεγάλη διαφορά (56,3% έναντι 41,7% και 2% λευκά και
άκυρα), παρά τις τελευταίες δημοσκοπήσεις που έδειχναν ότι τα ποσοστά των δύο
«στρατοπέδων» είχαν πλησιάσει. «Νομίζω ότι είδαμε τις δημοσκοπήσεις υπερβολικά
αισιόδοξα», δήλωσε ο πρωθυπουργός Γκόραν Πέρσον. «Έχουμε ένα εκλογικό
αποτέλεσμα που είναι πολύ σαφές και μια συμμετοχή που ήταν πολύ υψηλή».

Οι δημοσκοπήσεις

Το «όχι» προηγούνταν εξαρχής με σημαντική διαφορά (8-13 μονάδες), αλλά μετά τη
δολοφονία της Σουηδέζας υπουργού Εξωτερικών, ένθερμης υποστηρίκτριας της
ένταξης της Σουηδίας στο ευρώ, τα δύο αποτελέσματα ήταν το Σάββατο στις
δημοσκοπήσεις στήθος με στήθος. Οι υποστηρικτές του ευρώ είχαν επιφυλάξεις.
«Ξέρετε, ψήφισα “ναι”, αλλά δεν ξέρω αν πραγματικά θέλω να κερδίσει, όχι μ’
αυτόν τον τρόπο», έλεγε χθες η 32χρονη Ανελί Άντερσον έξω από ένα εκλογικό
τμήμα. «Όλοι θα λένε πως κερδίσαμε μόνον εξαιτίας ενός φόνου και δεν θα έχουμε
νομιμοποίηση». Όμως στην κάλπη η διαφορά όχι μόνο δεν καλύφθηκε, αλλά ούτε καν
μειώθηκε. Οι Σουηδοί φοβήθηκαν πως η εγκατάλειψη της κορόνας μπορεί να σημάνει
αυξήσεις των τιμών, μικρότερη χρηματοδότηση του κράτους πρόνοιας και απώλεια
του ελέγχου της οικονομίας. Επιπλέον, 1,5 εκατομμύριο ψηφοφόροι (συνολικά
ψήφισαν περισσότεροι από 5,4 εκατομμύρια, σε σύνολο 6,8 εκατομμυρίων εκλογέων)
είχαν ψηφίσει ταχυδρομικά εκ των προτέρων, πριν από τον φόνο της δημοφιλούς
υπουργού και ενώ το «όχι» προηγούνταν πολύ.

Ετερόκλητο μέτωπο

Ο συνασπισμός του «όχι» περιελάμβανε τόσο τους πρώην κομμουνιστές όσο και το
Κόμμα του Κέντρου, αλλά επίσης τους οικολόγους και ορισμένους
σοσιαλδημοκράτες, μεταξύ των οποίων μέλη της κυβέρνησης, όπως ο υπουργός
Οικονομίας. Ήταν ένα ετερόκλητο μέτωπο, που συνδύαζε τον παλιό και υπερήφανο
απομονωτισμό της Σουηδίας, που κατάφερε να μείνει μακριά από τους ευρωπαϊκούς
πολέμους, ένα ανακλαστικό μικρής χώρας έναντι της αλαζονείας των «μεγάλων»,
τις τελευταίες πολεμικές σχετικά με το Σύμφωνο Ασφαλείας και βεβαίως τις
κλασικές επικρίσεις εναντίον της γραφειοκρατίας των Βρυξελλών. Επιπλέον,
αντίθετα από την κακή κατάσταση που επικρατούσε την εποχή του δημοψηφίσματος
για την ένταξή της στην E.E., το 1994, η Σουηδία πηγαίνει τώρα πολύ καλά και η
ανεργία δεν υπερβαίνει το 5%.

H ψήφος των γυναικών είχε επίσης αποφασιστική σημασία στο δημοψήφισμα, επειδή
στη μεγάλη πλειονότητά τους είναι αντίθετες στο ευρώ. Ανησυχούν μήπως με τη
νομισματική ενοποίηση θιγούν τα κοινωνικά κεκτημένα τους – ένας χρόνος άδεια
μητρότητας, καλά οργανωμένοι παιδικοί σταθμοί… – τα οποία αποτελούν το
αντιστάθμισμα της υψηλής φορολογίας που πληρώνουν.

Οι ανησυχίες

Φοβούνται επίσης περικοπές στον δημόσιο τομέα, στον οποίο απασχολούνται οι
περισσότερες. «Το πρότυπο του υποστηρικτή του ευρώ είναι ένας άνδρας που
εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα, ενώ το πρότυπο του αντιπάλου του ενιαίου
νομίσματος είναι μια γυναίκα που εργάζεται στη δημόσια διοίκηση», συνόψιζε την
περασμένη εβδομάδα ένας Σουηδός επιχειρηματίας. H Άννα Λιντ είχε επιχειρήσει
να καθησυχάσει τις γυναίκες ψηφοφόρους ποζάροντας σε μια αφίσα μαζί με τρεις
συναδέλφους της, δύο εκ των οποίων ήταν πολιτικές αντίπαλοί της. Μία απ’
αυτές, η Μαρίτ Πάουλσεν του Φιλελεύθερου Κόμματος, για την οποία ο
επιχειρηματικός κόσμος ήλπιζε πως θα κατάφερνε να ανατρέψει την τάση κατά του
ευρώ, όπως είχε κάνει και πριν από εννέα χρόνια στο δημοψήφισμα για την ένταξη
της Σουηδίας στην E.E., αναγκάστηκε να περιορίσει τη δράση της λόγω ασθένειας.
Έτσι, η Άννα Λιντ είχε γίνει ο άνθρωπος στον οποίο είχαν βασιστεί οι
υποστηρικτές του ευρώ για τη «διάσωση» της γυναικείας ψήφου στη Σουηδία, μια
χώρα όπου το 30% των βουλευτών και το 50% των υπουργών είναι γυναίκες.

ΥΠΟΘΕΣΗ ΑΝΝΑΣ ΛΙΝΤ

Ο ύποπτος με το κασκέτο

Βασικός ύποπτος. Οι κάμερες κατέγραψαν την είσοδό του στο πολυκατάστημα της Στοκχόλμης

H σουηδική αστυνομία καταλήγει μάλλον στο συμπέρασμα ότι η δολοφονική
επίθεση εναντίον της Άννας Λιντ δεν είχε πολιτικά κίνητρα. Χθες έδωσε στη
δημοσιότητα φωτογραφίες ενός άνδρα τον οποίο θεωρεί βασικό ύποπτο – «ή έναν
καλό μάρτυρα», όπως δήλωσε ο επικεφαλής της εγκληματολογικής υπηρεσίας Λέιφ
Γένεκβιστ. Οι φωτογραφίες δείχνουν έναν τριαντάρη με καστανά μαλλιά που φοράει
γκρίζα μπλούζα Nike με κουκούλα και κασκέτο του μπέιζμπολ με λογότυπο. Μετά τη
δολοφονία σε πολυκατάστημα της Στοκχόλμης, η αστυνομία είχε βρει στην έξοδο
μια παρόμοια μπλούζα και ένα παρόμοιο κασκέτο. Δύο φωτογραφίες δείχνουν τον
ύποπτο στο πρόσωπο και η Τρίτη, η οποία ελήφθη από την ίδια κάμερα, τον
δείχνει από την πλάτη, πράγμα που μπορεί να σημαίνει ότι πηγαινοερχόταν, αφού
βλέπει κανείς σε δεύτερο πλάνο τα ίδια πρόσωπα μπροστά στους ανελκυστήρες.
Στις φωτογραφίες ο άντρας μοιάζει να περπατάει κανονικά αλλά χωρίς βιασύνη και
με τα χέρια ελεύθερα. Δεν φαίνεται να κρατάει κάποιο όπλο ούτε σακίδιο. Όμως
τόσο η μπλούζα όσο και το παντελόνι του έχουν μεγάλες τσέπες.