Kαρκινογόνοι καταλύτες

Τοξικό νέφος με συγκεντρώσεις του καρκινογόνου υδρογονάνθρακα βενζολίου,
που ξεπερνούν πάνω από τρεις φορές το όριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απειλεί την
υγεία των κατοίκων του Λεκανοπεδίου. Αιτία οι εκπομπές βενζολίου από τα
αυτοκίνητα των οποίων ο καταλύτης τους είτε δεν έχει συντηρηθεί σωστά είτε
έχει ξεπεράσει το όριο ζωής και δεν έχει αντικατασταθεί.

Περισσότερα από 700.000 αυτοκίνητα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, κυκλοφορούν με
προβληματικούς καταλύτες σε όλη την Ελλάδα, πράγμα που σημαίνει ότι εκπέμπουν
δεκαπλάσιους ρύπους από ένα συμβατικό αυτοκίνητο, ενώ μεγάλος αριθμός
καταλυτικών αυτοκινήτων δεν έχει καν ελεγχθεί για τους ρύπους που εκπέμπει,
αφού οι ιδιοκτήτες τους δεν έχουν προμηθευτεί Κάρτα Ελέγχου Καυσαερίων.

Τα αυτοκίνητα με κακοσυντηρημένους ή καταλύτες που δεν έχουν αντικατασταθεί
εγκαίρως θεωρείται πως είναι η βασική αιτία για την εκτίναξη των τιμών του
βενζολίου στα ύψη, τα τελευταία χρόνια, στο Λεκανοπέδιο. Σύμφωνα με τις
μετρήσεις του Ινστιτούτου Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του
Αστεροσκοπείου Αθηνών, η μέση ετήσια τιμή του βενζολίου στην Αττική είναι
18,65 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα, την ώρα που ο μέσος όρος στην
Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μόλις 5 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα.

Αυτή η συγκέντρωση αποτελεί και το όριο που έθεσε η Ευρωπαϊκή Ένωση ως ανώτερο
επιτρεπτό και κάλεσε τη χώρα μας να προχωρήσει στη λήψη μέτρων ώστε μέχρι το
2010 οι συγκεντρώσεις του βενζολίου να μην ξεπερνούν τα 5 μικρογραμμάρια και
στην Ελλάδα. «Δυστυχώς, η εκπομπή του επικίνδυνου αυτού στοιχείου, που
εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τους χαλασμένους ή κακοσυντηρημένους
καταλύτες των αυτοκινήτων, είναι περίπου 4 φορές μεγαλύτερη από τον μέσο
ευρωπαϊκό όριο και φοβάμαι ότι πολύ δύσκολα θα προσαρμοστούμε στην ευρωπαϊκή
νόρμα μέχρι το 2010, που λήγει και η διορία μας», παραδέχεται ο κ. Μιχάλης
Πετράκης, διευθυντής του Ινστιτούτου Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης
Ανάπτυξης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και υπεύθυνος των μελετών και των
μετρήσεων που έχουν γίνει έως τώρα.

H E.E. οδηγήθηκε στην απόφαση για τη θέσπιση ορίων με δεδομένο ότι το βενζόλιο
– ανήκει στην κατηγορία των αρωματικών υδρογονανθράκων – συνδέεται άμεσα με τη
λευχαιμία και άλλες μορφές καρκίνου.

Τα μισά στο Λεκανοπέδιο

Συνολικά στην Ελλάδα, σύμφωνα με στοιχεία του ΥΠΕΧΩΔΕ, κυκλοφορούν 2. 129.829
καταλυτικά αυτοκίνητα, εκ των οποίων περίπου τα μισά -1.107.836 – στο
Λεκανοπέδιο. Σύμφωνα με τις πιο μετριοπαθείς εκτιμήσεις, τα αυτοκίνητα με
προβληματικούς ή κατεστραμμένους καταλύτες στο Λεκανοπέδιο είναι 200.000 και
όπως επισημαίνει ο κ. Γιάννης Ζιώμας, αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος
Χημικών Μηχανικών του Πολυτεχνείου «αυτά τα αυτοκίνητα εκπέμπουν δεκαπλάσιους
ρύπους από τα συμβατικά».

Ήδη, το Αστεροσκοπείο έχει μετρήσει υψηλές συγκεντρώσεις βενζολίου στους
σταθμούς μέτρησης που είναι εγκατεστημένοι στην οδό Π. Ράλλη, στην περιοχή του
Ρέντη, αλλά και στο κέντρο της Αθήνας. H περιοχή του Θριασίου είναι ιδιαίτερα
βεβαρημένη εξαιτίας της παρουσίας των διυλιστηρίων, καθώς και οι περιοχές όπου
βρίσκονται συγκεντρωμένα πολλά βενζινάδικα. «H συγκέντρωση βενζολίου είναι
υψηλότερη όπου υπάρχει βενζίνη», τονίζει ο κ. Ραψομανίκης, διευθυντής του
Εργαστηρίου Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης του Πανεπιστημίου Θράκης.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει έλεγχος στα αυτοκίνητα για την
κατάσταση των καταλυτών και καμία υπηρεσία δεν γνωρίζει έστω τον αριθμό των
αυτοκινήτων που κυκλοφορούν με χαλασμένους καταλύτες.

Οι έλεγχοι είναι περιοδικοί, σε μικρό δείγμα και τα ποσοστά των προβληματικών
καταλυτικών αυτοκινήτων βγαίνουν κατά προσέγγιση με αναγωγές στα ποσοστά των
δειγμάτων.

Από 250 έως 1.000 ευρώ η εργοστασιακή τιμή για καινούργιο καταλύτη

Στην Ελλάδα δραστηριοποιούνται τρεις εταιρείες που συλλέγουν και
πουλάνε σε εταιρείες του εξωτερικού (κυρίως στη Γερμανία) τον κεραμικό
μονόλιθο, το βασικό στοιχείο του καταλύτη. Εκεί αφού το υλικό υποστεί την
κατάλληλη επεξεργασία είναι σε θέση να επανακυκλοφορήσει στο εμπόριο. Τα
μεταλλικό περίβλημα του καταλύτη λειώνεται ή πωλείται για παλιοσίδερα.

Ένας στους δύο Έλληνες οδηγούς που αντιμετωπίζει πρόβλημα με τον καταλύτη του
δεν τον αλλάζει μέχρις ότου το αυτοκίνητό του δεν κινείται πλέον. Αυτή είναι η
εκτίμηση ιδιοκτητών συνεργείων αυτοκινήτων. H τιμή του εργοστασιακού καταλύτη
είναι ανάλογη της μάρκας του αυτοκινήτου, και κυμαίνεται από 250-1.000 ευρώ.
Στο εμπόριο, ωστόσο, κυκλοφορούν και πιστοποιημένοι καταλύτες εκτός των
εργοστασίων των αυτοκινητοβιομηχανιών που στοιχίζουν το 1/3 της τιμής του
γνήσιου.

Αν και δεν υπάρχει συγκεκριμένο όριο, οι περισσότερες αυτοκινητοβιομηχανίες
προτείνουν την αλλαγή του καταλύτη στα 100 χιλιάδες χιλιόμετρα, προκειμένου να
συνεχίσει να είναι λειτουργικός. Κακή χρήση του, ωστόσο, από πλευράς του
οδηγού, είναι πιθανόν να καταστρέψει τον καταλύτη και από τα 20.000
χιλιόμετρα.

«Ύποπτη» και η νέα σούπερ

Το πρόβλημα με την εκπομπή του βενζολίου, όπως επισημαίνει ο
αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Χημικών Μηχανικών του Πολυτεχνείου κ.
Ζιώμας, δεν περιορίζεται μόνο στα καταλυτικά αυτοκίνητα. Ενδεχομένως η
διάσταση του προβλήματος να είναι πολύ μεγαλύτερη, αφού «ουδείς είναι σε θέση
να μας πληροφορήσει πόσο βενζόλιο περιέχεται στη νέου τύπου βενζίνη σούπερ που
χρησιμοποιούν τα συμβατικά αυτοκίνητα στην Ελλάδα. Με δεδομένο ότι 4 στα δέκα
αυτοκίνητα που κυκλοφορούν στην Ελλάδα καίει αυτό το καύσιμο, το πρόβλημα
είναι πραγματικά μεγάλο».