AΦIEPΩMA Mικρασιατική καταστροφή Kαι ποιος δεν έκλαψε νεκρούς;

Δυτικά παράλια. Περιφέρεια Μαγνησιάς. Ατζανός
(Μαρτυρία Απόστολου Μυκονιάτη – αποσπάσματα)
![]() |
|
Το Ατζανός (τουρκ. Adzanos), μικρό μικτό χωριό, παραθαλάσσιο, απέχει 72 χλμ. |
Ήμουν στο αμπέλι και δεν μάθαινα τόσο πολύ τα δυσάρεστα νέα του μετώπου. Όπου
μαθαίνω, πως πήραν η χωροφυλακή διαταγή να φύγουν. Και μας είπαν κιόλα: «Μη
φοβηθείτε, μη φεύγετε». Εμείς αγριέψαμε και δεν ακούγαμε αυτά τα, να μη
φύγουμε και τέτοια. Πήγα στο χωριό και άρχισα να κουβαλώ στα νησάκια ό,τι
είχαμε και ό,τι δεν είχαμε. Το ίδιο κάναν και οι άλλοι. Πήγαμε εκεί και τη
νύχτα φυλάγαμε σκοποί. Οι Τούρκοι όλο μας λέγανε να γυρίσουμε στα σπίτια μας.
Εμείς όμως περιμέναμε να περάσει κανένα πλεούμενο, να του κάνουμε σινιάλο να
πλησιάσει να μας πάρει. Ήταν και πολλοί που δεν το ‘χαν τόσο απόφαση, και
λέγαν: «Να δούμε τι θα γίνει!». Όσο οι Τούρκοι μας δίναν θάρρος, τόσο από όλες
τις μεριές του χωριού κατεβαίναν με τα γαϊδουράκια φορτωμένα και στέκαν στη
Σκάλα και καρτερούσαν τη σωτηρία.
Ταμπούρωσαν και το νησί να μην μπορούν να ανεβούν απάνω οι Τούρκοι κι όσοι
ζύγωναν, τους σκότωναν. Την νύχτα μέναμε στο καΐκι και τη μέρα βγαίναμε. Ήταν
και κάμποσοι που γελάστηκαν και γύρισαν στο χωριό. Αυτούς ούτε τους
ξαναείδαμε. Όλοι χάθηκαν, πάνω από εκατό νομάτοι.
Εμείς οι άλλοι περιμέναμε τρεις μέρες, ώσπου μπήκαμε σε καΐκια και μπαρκάραμε
για τη Μυτιλήνη. Ώσπου να πατήσει το ποδάρι του ο τούρκικος στρατός στο χωριό,
άραζαν καΐκια και μας παίρναν. Πίσω-πίσω στη Μυτιλήνη δεν μας δέχουνταν. Δεν
είναι και πλούσιος τόπος· από ένα μαξούλι* περιμένει. Βασανιστήκαμε,
κακοκοιμηθήκαμε, κακοφάγαμε, μεγάλη συμφορά πάθαμε. Και ποιος δεν έκλαψε
νεκρούς; Και ποιος δεν κακοπάθησε και ποιος δεν κλαίει ακόμα; Μοναχά τα παιδιά
που γεννήθηκαν εδώ, τ’ ακούνε σαν ψεύτικα παραμύθια.
* Λέξη τούρκ. mahsul = σοδειά














