TPITH AΠOΨH Ο εντιμότατος Σ. Mπερλουσκόνι

Ο μεγιστάνας Σ. Μπερλουσκόνι αναλαμβάνει την προεδρία της Ευρώπης. Όμως όλοι
τονίζουν, ότι η δημοκρατία στην Ιταλία καταλύεται! Ο «Economist» υποστηρίζει,
ότι ο Ιταλός πρωθυπουργός αποτελεί προσβολή (ή ύβρι) για τον λαό του. Και ο
διάσημος σκηνοθέτης M. Μπερτολούτσι διατυπώνει την εκπληκτική άποψη, ότι οι
διανοούμενοι της γειτονικής χώρας (που διασύρονται από την κυβερνητική
προπαγάνδα) πρέπει να ζητήσουν «πολιτικό άσυλο» στην Ενωμένη Ευρώπη!

Ωστόσο, τι συμβαίνει αλήθεια; Δυστυχώς, η πραγματικότητα σ’ αυτόν τον τόπο
είναι πολύ πιο δυσάρεστη απ’ ό,τι φανταζόμαστε. Τι εννοώ; Έτσι, στο επίπεδο
του νομικού πολιτισμού ο «καβαλιέρε» Μπερλουσκόνι κατεδαφίζει ασύστολα το
κράτος δικαίου για να προστατεύσει το άτομό του από τις αλλεπάλληλες ποινικές
διώξεις που έχουν ασκηθεί εναντίον του από την ιταλική δικαιοσύνη (για
δωροδοκία δικαστών κ.λπ.).

Υπ’ αυτήν την έννοια εισάγει ανυπόφορους περιορισμούς στην ελεύθερη εκτίμηση
των αποδεικτικών μέσων, για να καταστήσει ανίσχυρα τα στοιχεία των ελβετικών
τραπεζών που θα μπορούσαν να βλάψουν τον ίδιο και τους «κολλητούς του» στις
διάφορες δίκες για διαφθορά (όπως στην εκκρεμούσα δίκη για τη δωροδοκία των
δικαστών Σκουιλάντε και Βέρντε, «Economist», 2.8.2003).

Επιπλέον: Οι «μη συνεργάσιμοι» δικαστές μετατίθενται αδιάντροπα από τον
υπουργό της Δικαιοσύνης και πολλά κακουργήματα του Μπερλουσκόνι μετατρέπονται
σε πλημμελήματα για να υποπέσουν σε παραγραφή. Επειδή, όμως, όλα αυτά δεν
είναι επαρκή για να καταλύσουν ολοκληρωτικά την αυτονομία της δικαστικής
εξουσίας, ψηφίζεται νόμος που εξασφαλίζει την ασυλία του «μεγάλου αφεντικού»
καθ’ όλο το χρονικό διάστημα που θα βρίσκεται στην εξουσία. Με αυτόν τον τρόπο
καταργείται πανηγυρικά η διάκριση των τριών εξουσιών και ξαναγυρίζουμε
ολοταχώς σε μια εποχή προγενέστερη του Μοντεσκιέ!

Όμως στο πολιτικό επίπεδο η κατάσταση είναι πολύ πιο επικίνδυνη, γιατί το
καθεστώς του Μπερλουσκόνι έχει μετατρέψει την Ιταλία σε μια «κοινοβουλευτική
δικτατορία». Γιατί; Γιατί ο προϊστάμενος της εκτελεστικής εξουσίας (δηλαδή ο
Ιταλός πρωθυπουργός) είναι ταυτόχρονα και ο μεγαλύτερος επιχειρηματίας της
χώρας. Είναι ο ίδιος άμεσα ιδιοκτήτης τριών τηλεοπτικών καναλιών πανιταλικής
εμβέλειας, έχει δύο εφημερίδες, έχει το μεγαλύτερο περιοδικό εβδομαδιαίας
κυκλοφορίας (το «Panorama») και κατέχει επίσης τον μεγαλύτερο εκδοτικό οίκο
της χώρας (τον Mondadori)!

Έτσι, ο εντιμότατος Μπερλουσκόνι έχει εκκολάψει ένα απίθανο μονοπώλιο που
ελέγχει σχεδόν όλη τη ροή της πληροφόρησης και εξοντώνει αμείλικτα κάθε
πολιτική (και πολιτισμική) διαφορετικότητα. Τα μπερλουσκονικά media προσπαθούν
να επιβάλουν «μία και μοναδική σκέψη», η οποία εμπεριέχει όλα τα ποιοτικά
χαρακτηριστικά ενός ολοκληρωτικού καθεστώτος (T. Βάτιμο, Ο ύπνος της λογικής,
2003).

Ίσως αυτό να συνιστά και το κρισιμότερο στοιχείο της προκείμενης ανάλυσης.
Δηλαδή, ο Ιταλός πρωθυπουργός έχει σήμερα την πλήρη πολιτική ηγεμονία, όχι
γιατί εμφανίζεται περισσότερες φορές στην τηλεόραση, αλλά γιατί έχει επιφέρει
μέσα από τα δικά του media την (ανθρωπολογικο) πολιτισμική μετάλλαξη της
ιταλικής κοινωνίας. Είναι η κοινωνία που απολαμβάνει να βλέπει αποβλακωμένες
οικογένειες μαζεμένες γύρω από ένα τραπέζι να εκθειάζουν το ένα ή το άλλο
προϊόν. Είναι η κοινωνία του «ύπνου της λογικής».

Τέλος, σε ιδεολογικό επίπεδο επικρατεί ένα ανελέητο κυνήγι μαγισσών. Ο κάθε
αντίπαλος του καθεστώτος καταδιώκεται (και χαρακτηρίζεται ως «κομμουνιστής»),
ενώ στα σχολεία απαγορεύεται ο οποιοσδήποτε φιλελεύθερος λόγος, όπως αυτός του
N. Μπόμπιο.

Δυστυχώς, απέναντι σ’ αυτή την αλγεινή κατάσταση η αριστερή αντιπολίτευση ή
αδρανεί (ή είναι ανύπαρκτη). Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο η μόνη αισιόδοξη
προοπτική για την υπέρβαση του μπερλουσκονισμού είναι το αυθόρμητο κίνημα των
συνειδητοποιημένων πολιτών, το γνωστό movimento dei gitontondi. Είναι το
κίνημα που αποτελείται από τους καθηγητές Πανεπιστημίου του Φλωρεντίας, από
τους φοιτητές, από τους εργάτες κ.λπ.

Ποιο είναι το συμπέρασμα απ’ όλα αυτά; H Ευρώπη δεν μπορεί να προεδρεύεται
σήμερα από έναν επιχειρηματία που έχει επιβάλει μια στυγνή επικοινωνιακή
δικτατορία στη χώρα του. Που έχει καταλύσει τις αξίες που αντιπροσωπεύει η
Κοινότητα. H μόνη διέξοδος είναι η αντίσταση (από ολόκληρη τη δημοκρατική
Ευρώπη). Και όπως λένε χαρακτηριστικά οι διανοούμενοι στην Ιταλία σήμερα: Non
siamo in vendita (δεν είμαστε για πούλημα)!

O Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου
Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.