TO KOYTI

«Τι έχει μες στο κουτί;», ρώτησε ο γιος μου. «Ντάνι», είπα, «άσε τον άνθρωπο
ήσυχο». Ήταν δύο Κυριακές πριν τα Χριστούγεννα και το τοπικό τρένο για το
Στάμφορντ ήταν τίγκα – ο κόσμος που επέστρεφε απ’ τα ψώνια είχε γεμίσει τους
διαδρόμους κι ήμασταν τυχεροί που ‘χαμε βρει θέσεις. Καθόμουν στριμωγμένος
απέναντι απ’ τον άντρα μαζί με τις δύο μου κόρες, την Κλαρίσα και την Τζένι,
ενώ ο Ντάνι καθόταν στο κάθισμα δίπλα του.

«Δώρο», είπε. Μα δεν κοιτούσε τον Ντάνι, αλλά εμένα.

H φωνή του είχε την υγρή φλεγματώδη χροιά του μανιώδους καπνιστή. Ή μπορεί και
να ‘ταν κρυωμένος.

«Να δω;», ρώτησε ο Ντάνι.

«Ντάνι…».

«Δεν πειράζει», είπε ο άντρας. «Κανένα πρόβλημα». Άνοιξε το σκέπασμα του
κουτιού απ’ την πλευρά του Ντάνι, καμιά δεκαριά πόντους μόνο – αρκετά ώστε να
δει ο μικρός, αλλά όχι εμείς οι υπόλοιποι, αποκλείοντας και τους τρεις μας –
κι είδα το πρόσωπο του γιου μου να λάμπει, να χαμογελά, καθώς κοίταξε πρώτα
την Κλαρίσα και την Τζένι σαν να τις περιγελούσε κι έπειτα κοίταξε μες στο
κουτί.

Το χαμόγελο έσβησε αργά. Αλλά έσβησε, για να αντικατασταθεί από κάτι σαν
σάστισμα. Ο άντρας τον άφησε να κοιτάξει για λίγο, δίχως, όμως, να αλλάξει η
σαστισμένη έκφρασή του, κι έπειτα έκλεισε το κουτί.

«Πρέπει να φύγω», είπε ο άντρας. «Εδώ κατεβαίνω».

Το τρένο συνέχισε να προχωρά μουγκρίζοντας.

Κατεβαίναμε στην επόμενη στάση. «Τι είχε;», ρώτησε η Κλαρίσα.

«Ποιος;», έκανε ο Ντάνι.

«Ο κύριος, χαζούλη», είπε η Τζένι. «Ο κύριος με το κουτί! Τι είχε μέσα το
κουτί;».

«A! Τίποτα».

«Τίποτα; Τι; Ήταν άδειο;».

Εκείνο το βράδυ, ο Ντάνι δεν έλεγε να φάει.

Συνέβαινε πότε πότε. Συνέβαινε σε καθένα απ’ τα παιδιά. Άλλοτε είχαν άλλες
ασχολίες κι άλλοτε είχαν πλακωθεί στα σνακ όλη μέρα. Το επόμενο βράδυ –
Δευτέρα βράδυ – τα ίδια.

«Τι έκανες», τον ρώτησε η γυναίκα μου, «έξι γλυκά έφαγες για μεσημεριανό;».
Μάλλον το είπε μεταξύ σοβαρού κι αστείου. Τα μόνα πράγματα που άρεσαν στα
παιδιά μας απ’ το μενού του σχολικού εστιατορίου ήταν τα γλυκά και η πίτσα.

«Μπα. Απλώς δεν πεινάω».

Και το πράγμα τελείωσε εκεί.

Αλλά μέχρι την Κυριακή μετρούσες τα πλευρά του κάτω απ’ το μπλουζάκι του. Τη
Δευτέρα δεν τον στείλαμε σχολείο κι εγώ δεν πήγα στη δουλειά, για να είμαστε
και οι δύο παρόντες στο ραντεβού με το γιατρό Γουέλερ. Τη Δευτέρα το πρωί
καθήσαμε στο γραφείο του απαντώντας σε ερωτήσεις, ενώ εκείνος εξέτασε τα
μάτια, τα αυτιά, τη μύτη και το λαιμό τού Ντάνι, του χτύπησε ελαφρά τα γόνατα,
την πλάτη και το στήθος, έλεγξε την αναπνοή του, πήρε ένα φιαλίδιο απ’ το αίμα
του και τον έστειλε στο μπάνιο για ένα δείγμα ούρων.

«Μου φαίνεται απολύτως υγιής. Έχει χάσει δυόμισι κιλά από την τελευταία φορά
που ήρθε για εξέταση, αλλά πέρα από αυτό δεν βρίσκω τίποτα στραβό επάνω του.
Φυσικά, θα πρέπει να περιμένουμε τις εξετάσεις αίματος. Λέτε ότι δεν έχει φάει
τίποτα;».

«Απολύτως τίποτα», είπε η Σούζαν.

«Περιμένετε έξω», είπε. «Αφήστε με να του μιλήσω».

Καθισμένος εκεί ένιωσα μια αλλόκοτη αποξένωση, λες κι αυτό συνέβαινε στους
άλλους, όχι σε μένα, όχι σε εμάς.

Πάντα ένιωθα ότι μέσα μου υπήρχε ένας βαθύς πυρήνας μοναξιάς. Ίσως φταίει που
είμαι μοναχοπαίδι. Ίσως φταίει το μελαγχολικό, πηχτό γερμανικό αίμα του παππού
μου. Ένιωθα μόνος απέναντι στη γυναίκα μου, μόνος απέναντι στα παιδιά μου,
απλησίαστος, απροσπέλαστος, κι υποψιάζομαι ότι τον περισσότερο καιρό δεν το
‘χαν καν πάρει χαμπάρι. Φτάνει βαθιά αυτή η μοναξιά. Έχω συμφιλιωθεί μαζί της.
Διαμορφώνει τις σχέσεις και τις προσδοκίες μου. Καθιστά σχεδόν αδύνατο τον
αιφνιδιασμό μου ακόμα κι από τα πιο σκληρά γυρίσματα της ζωής.

Τώρα το καταλάβαινα πολύ καλά. Ο γιατρός Γουέλερ μάς έκανε νεύμα να μπούμε
μέσα. Καθήσαμε.

«Αυτό κι αν είναι παράξενο». Ο γιατρός κούνησε το κεφάλι του. «Του είπα ότι
πρέπει να φάει. Με ρώτησε γιατί. Του είπα, Ντάνι, αν δεν φας, πεθαίνεις – τόσο
απλό είναι. Ο γιος σας με κοίταξε κατάματα και είπε “και λοιπόν;”».

«Δεν έκανε πλάκα, ειλικρινά – μου έθετε ένα σοβαρό ερώτημα. Του λέω, λοιπόν,
κι εγώ, θες να ζήσεις, έτσι δεν είναι; Και μου απαντά, “πρέπει;”.
“Πρέπει! ” Και βέβαια πρέπει, είπα! Όλοι θέλουν να ζήσουν.

“Γιατί; ” απάντησε.

Του είπα ότι η ζωή είναι όμορφη, ότι η ζωή είναι ιερή, ότι η ζωή έχει
πλάκα! Του είπα ότι καθένας έχει καθήκον να προσπαθήσει να ζήσει τη ζωή
του όσο καλύτερα μπορεί, να κάνει ό,τι μπορεί για να είναι όσο δυνατότερος και
υγιέστερος γίνεται κι όσο πιο χαρούμενος μπορεί να είναι. Κι εκείνος με
άκουγε. Με άκουγε και ήξερα ότι με καταλάβαινε. Δεν έδειχνε καν να ανησυχεί
για οτιδήποτε απ’ όσα έλεγα, δεν έδειχνε καν να νοιάζεται ή να στεναχωριέται.
Κι όταν είπα ό,τι είχα να πω, είπε μόνο, ναι – ναι, αλλά εγώ δεν
πεινάω».

Ο γιατρός φαινόταν κατάπληκτος, ταραγμένος.

«Δεν ξέρω τι να σας πω». Πήρε ένα μπλοκ χαρτί. «Σας γράφω το όνομα και το
τηλέφωνο ενός ψυχοθεραπευτή. Όχι ψυχιάτρου, να ξέρετε – αυτός ο άνθρωπος δεν
πρόκειται να πλασάρει στον Ντάνι τίποτα χάπια. Θεραπευτή. Το μόνο που μπορώ να
σκεφτώ, είναι ότι ο Ντάνι έχει μερικά πολύ σοβαρά συναισθηματικά προβλήματα,
που πρέπει να διερευνηθούν και μάλιστα αμέσως. Αυτός ο Φιλντ είναι ο καλύτερος
που γνωρίζω. Και νομίζω ότι είναι σε θέση να βοηθήσει τον Ντάνι».

«Σε τι να τον βοηθήσει, γιατρέ;», ρώτησε η Σούζαν. Την ένιωθα να χάνει την
ψυχραιμία της. «Σε τι να τον βοηθήσει;», είπε. «Να βρει λόγο για να
ζει;».

Καθώς πρόφερε την τελευταία λέξη η φωνή της ράγισε, κι εγώ την πλησίασα,
προσπάθησα να επικοινωνήσω με το τμήμα του εαυτού μου που ίσως να μπορούσε να
επικοινωνήσει μαζί της, ανακάλυψα ότι δεν είχε νεκρωθεί εντελώς μέσα μου και
την πήρα στην αγκαλιά μου.

Τους άκουσα να μιλούν μέσα στη νύχτα. Τον Ντάνι και τα δύο κορίτσια.
Αποφάσισα, τέλος πάντων, να αγνοήσω τους ψιθύρους. Τότε, όμως, η Τζένι είπε
κάτι που γλίστρησε δυνατά και καθαρά απ’ τη μισάνοιχτη πόρτα και μ’ έκανε να
σταματήσω.

«Ακόμα δεν καταλαβαίνω», είπε. «Τι σχέση έχει μ’ εκείνο το κουτί;».

Δεν έπιασα την απάντησή του. Βάδισα προς την πόρτα. Ένα απ’ τα σανίδια του
πατώματος έτριξε. Οι ψίθυροι σταμάτησαν.

Άνοιξα την πόρτα.

«Τι πράγμα αν έχει σχέση μ’ εκείνο το κουτί;», είπα.

Με κοίταξαν.

«Ελάτε τώρα», είπα. «Πείτε μου. Τι λέγατε μόλις τώρα;».

«Κάτι», είπε ο Ντάνι.

«Κάτι σχετικό με το γιατί δεν τρως; Κάτι τέτοιο;».

«Μπαμπά».

Τον ήξερα το γιο μου. Πείσμωνε εξίσου εύκολα με μένα. Δεν ήταν ανάγκη να είσαι
μεγαλοφυΐα για να καταλάβεις πότε δεν θα του ‘παιρνες κουβέντα παραπάνω κι
εκείνη ήταν μία από κείνες τις περιπτώσεις. «Εντάξει», είπα. «Άντε στο κρεβάτι
σου».

Πέρασε δίπλα μου. Έριξα μια ματιά μες στο δωμάτιο κι είδα τα δυο κορίτσια να
κάθονται και να με κοιτούν ακίνητα.

«Τι;», έκανα.

«Τίποτα», είπε η Κλαρίσα.

«’Νύχτα, μπαμπά», είπε η Τζένι.

Καληνύχτισα και κατέβηκα για τα τσιγάρα μου. Κάπνισα τρία. Αναρωτήθηκα τι να
‘ταν αυτή η ιστορία με το κουτί.

Το επόμενο πρωί οι κόρες μου δεν έτρωγαν. Από ‘κει και πέρα, τα πράγματα
εκτυλίχθηκαν με ταχύτατους ρυθμούς. Μέχρι να βραδιάσει, ήταν προφανές ότι
ακολουθούσαν την ίδια πορεία με τον Ντάνι.

Δύο βράδια αργότερα, καθώς καθόμασταν με τη Σούζαν πάνω απ’ τα αχνιστά ψητά
λαζάνια που μαγείρευε όλη μέρα, εκείνη με ρώτησε πώς περίμενα να φάει, τη
στιγμή που και τα τρία της παιδιά πέθαιναν απ’ την πείνα.

Και δεν ξανάφαγε τίποτα.

Ο γιατρός Γουέλερ, που κανονικά θεωρούσε τα νοσοκομεία ως λύση έσχατης
ανάγκης, ήθελε να βάλει τον Ντάνι σε ορό όσο το δυνατόν συντομότερα. Θα
παρήγγειλε νέες εξετάσεις αίματος. Τον ρωτήσαμε αν όλα αυτά μπορούσαν να
περιμένουν για μετά τα Χριστούγεννα. Είπε ναι, αλλά ούτε λεπτό παραπάνω.
Συμφωνήσαμε.

Παρά την παράνοια της υπόθεσης, τα Χριστούγεννα ήταν μακράν η καλύτερη μέρα
που είχαμε περάσει για πάρα πολύ καιρό. Έτσι που μας έβλεπα όλους μαζί,
καθισμένους δίπλα στη φωτιά, να ανοίγουμε πακέτα κάτω απ’ το δέντρο – μου
ήρθαν στο νου ένα σωρό αναμνήσεις. H θαλπωρή παλιότερων ημερών. Από την πλευρά
της, η Σούζαν δεν φαινόταν να ανησυχεί καθόλου. Λες και παίρνοντας
μέρος στη νηστεία τους συμμετείχε και στην έλλειψη ανησυχίας τους γι’ αυτή.
Λες και η ίδια η νηστεία ήταν ένα ναρκωτικό.

Εκείνη τη μέρα θυμάμαι ότι γελάσαμε, γελάσαμε πολύ. Σε κανένα δεν ταίριαζαν τα
καινούργια ρούχα, παρά μόνο τα δικά μου. Είτε το πιστέψετε είτε όχι, ήμασταν
ευτυχισμένοι.

Μα σαν έπεσα στο κρεβάτι εκείνη τη νύχτα, συλλογίστηκα τον Ντάνι που την
επομένη θα έμπαινε στο νοσοκομείο κι έπειτα για κάποιο λόγο μού ήρθε στο νου η
ψιθυριστή κουβέντα που μου φαινόταν πως είχα κρυφακούσει πριν πολύ καιρό και
μετά ο άνθρωπος με το κουτί κι η μέρα που είχαν αρχίσει όλα. Ένιωσα ανόητος,
σαν κάποιος που ξυπνά από ένα μακρύ μπλεγμένο όνειρο, που τον μπλέκει ακόμα
περισσότερο.

Έξαφνα έπρεπε να μάθω τι ήξερε ο Ντάνι.

Σηκώθηκα, πήγα στο δωμάτιό του και τον ξύπνησα, σκουντώντας τον απαλά.

Τον ρώτησα αν θυμόταν εκείνη τη μέρα στο τρένο, αν θυμόταν τον άντρα με το
κουτί και που κοίταξε μες στο κουτί κι όταν ο Ντάνι είπε ναι, θυμόταν, τον
ρώτησα τι είχε μέσα.

«Τίποτα», απάντησε.

«Θες να πεις ότι ήταν κάποιου είδους φάρσα; Ότι έκανε φάρσα σε κάποιον;».

«Δεν ξέρω. Απλώς… το κουτί ήταν άδειο».

Με κοιτούσε, λες και του ήταν αδύνατο να καταλάβει γιατί δεν
καταλάβαινα. Άδειο σημαίνει άδειο. Τελεία και παύλα.

Τον άφησα να κοιμηθεί. Την τελευταία του νύχτα, στο δικό του δωμάτιο.

Σας είπα ότι από ‘κει και πέρα τα πράγματα εκτυλίχθηκαν με ταχύτατους ρυθμούς
και όντως έτσι ήταν, αν και τότε μου φαινόταν αλλιώς. Τρεις εβδομάδες αργότερα
ο γιος μου μού χαμογέλασε γλυκά, βυθίστηκε σε κώμα και πέθανε πριν καν
περάσουν τριάντα τρεις ώρες. Ήταν ασυνήθιστο, μου είπαν, να μην κρατήσει ο
ορός στη ζωή ένα αγόρι της ηλικίας του, μα μερικές φορές συμβαίνει. Ήδη τα
δίδυμα είχαν πιάσει κρεβάτια δύο πόρτες παρακάτω. H Κλαρίσα έφυγε στις 3
Φεβρουαρίου και η Τζένι στις 5.

H γυναίκα μου, η Σούζαν, συνέχισε να φυτοζωεί μέχρι τις 27.

Και μέσα σε όλα αυτά, όλες αυτές τις εβδομάδες που πηγαινοερχόμουν κάθε μέρα
στο νοσοκομείο, δουλεύοντας όποτε ήμουν κι όποτε είμαι σε θέση να
δουλέψω και λαμβάνοντας μεγαλόψυχα ρεπό όποτε δεν μπορώ, ταξιδεύοντας προς το
Σίτι απ’ το Ράι κι απ’ το Σίτι πίσω στο Ράι μονάχος με το τρένο, τον αναζητώ.
Κοιτάζω μέσα σε κάθε βαγόνι. Περπατώ μπρος πίσω, μπας κι ανεβεί μια στάση
νωρίτερα ή αργότερα. Δεν θέλω να τον χάσω. Χάνω βάρος.

Τρώω, βέβαια. Όχι όσο θα ‘πρεπε, αλλά τρώω.

Μα πρέπει να τον βρω. Πρέπει να μάθω τι ήταν αυτό που ήξερε ο γιος μου και το
μεταβίβασε και στους άλλους. Είμαι πεπεισμένος ότι αυτό που με έκανε στην άκρη
και με έσωσε ήταν η χαρακτηριστική μοναξιά μου, που τώρα, βέβαια, με
κατατρέχει, με κάνει να περιπλανιέμαι σε σκοτεινούς διαδρόμους τρένων της
γραμμής περιμένοντας να τον δω για μια στιγμή – εκείνον και το καταραμένο δώρο
του, το πακέτο του, το κουτί του.

Θέλω να μάθω. Μόνο έτσι θα βρεθώ κοντά τους. Πρέπει να δω.

Πεινάω.

INFO

Τζόναθαν Κάρολ, Κλάιβ Μπάρκερ, Τζακ Κέτσαμ, Νιλ Γκέιμαν, Ράμσι Κάμπελ, Τζέοφ
Νίκολσον, Τζέφρι Φορντ, Γκράχαμ Τζόις: «Οι στάχτες της ψυχής μας». Θα
κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις «Οξύ».

Επιμέλεια: Έφη Φαλίδα