TPITH AΠOΨH Nα μην τρελαθούμε

Τα αρχαιοελληνικά καρτούν Αθηνά και Φοίβος χοροπηδούν σε ρυθμό χιπ-χοπ στο
πίσω κάθισμα ενός μικρού (και φτηνού) κορεάτικου αυτοκινήτου. H σκηνή της
διαφήμισης διαδραματίζεται σ’ ένα δρόμο της Νέας Υόρκης, μπροστά στα μάτια
μιας καλοκάγαθης συμμορίας νεαρών Αφροαμερικανών. Ίσως κάποιοι Έλληνες
τηλεθεατές να αισθάνονται άβολα με αυτή τη σύνθεση. Όχι εγώ. Τα αρχαιοελληνικά
καρτούν μού αρέσουν πολύ και η ιδέα της διαφήμισης του Κορεάτη μεγάλου χορηγού
των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας δεν με χαλάει ιδιαίτερα. Γενικά, έχω
απαλλαγεί από τις παραισθήσεις ιδεολογικής ή αισθητικής καθαρότητας.

Άλλωστε, για μένα, οι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι και τα δυο: KAI η αποθέωση της
φυσικής ανταγωνιστικής προσπάθειας, η αποθέωση του ανθρώπινου σώματος στη
μέγιστη απόδοση, KAI η μεγάλη μπίζνα μιας μεγάλης φιέστας της
παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας. Συχνά σκεφτόμαστε τη μια πλευρά χωρίς την άλλη,
όμως στην πραγματικότητα οι δυο αυτές όψεις, στο επίπεδο της μαζικής
κουλτούρας για την οποία συζητάμε, συνυπάρχουν, αλληλοτροφοδοτούνται και, για
την ακρίβεια, χρειάζονται απολύτως η μία την άλλη.

Από χθες μπήκαμε στην αντίστροφη μέτρηση των Αγώνων. Αν κάτι με ανησυχεί
περισσότερο είναι ότι κινδυνεύουμε να περάσουμε ένα χρόνο μετρώντας ανάποδα.
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι ένα μεγάλο γεγονός. Αλλά είναι αστείο ότι τους
επενδύσαμε με το πιο φορτισμένο ιδεολογικά λεξιλόγιο, με την κάποτε αλυτρωτική
ρητορική των «εθνικών πόθων και ιδανικών» και της σύγχρονης «μεγάλης ιδέας του
Ελληνισμού». Και δεν είναι ότι μας έλειψαν ξαφνικά οι στόχοι και τα ιδανικά
για να γυρεύουμε υποκατάστατα στο Αθήνα 2004. Ούτε, περισσότερο, ότι μας
χρειάζεται μια νέα κινητήρια μεγάλη ιδέα πίσω από την οποία θα στοιχηθεί το
σύνολο της κοινωνίας.

Ευτυχώς, δεν είμαστε, και δεν χρειάζεται να είμαστε, ένα συμπαγές μπλοκ από
ιδεολογικό μπετόν. Όμως, πάλι, οι Αγώνες ξυπνάνε μέσα μας τους αποκοιμισμένους
μας λογαριασμούς με την αρχαία κληρονομιά. Δεν είναι ιστορικά παράδοξο που ένα
κατ’ εξοχήν γεγονός της παγκοσμιοποίησης αντιμετωπίζεται, τουλάχιστον εν
μέρει, με όρους εθνικής ιδιαιτερότητας.

Αλλά ως εκεί. Πρέπει να δούμε τους Αγώνες στη σωστή τους διάσταση. Οι
Ολυμπιακοί Αγώνες δεν είναι ιερή στιγμή και δεν συνδέονται με την κατίσχυση
του ελληνικού πνεύματος στον κόσμο ούτε με την εθνική ολοκλήρωση (έννοιες για
την υπόσταση των οποίων έχουμε αρχίσει επιτέλους να αμφιβάλλουμε). Οι Αγώνες
είναι μια σημαντική στιγμή για την οποία επενδύθηκαν πολλά χρήματα και μεγάλη
προσπάθεια. Για την οργάνωσή τους θα κριθούμε θετικά ή αρνητικά σε παγκόσμιο
επίπεδο.

Αλλά ως εκεί. Μια καλή οργάνωση δεν θα μας μετατρέψει σε αντικείμενο θαυμασμού
και λατρείας της υφηλίου. Και μια μέτρια οργάνωση δεν θα μας κατατάξει ανάμεσα
στα περίφημα έθνη-παρίες. Ευτυχώς, υπάρχει ζωή και πέρα από, και μετά, τους
Ολυμπιακούς. Όποιες κι αν είναι τελικά οι εξυπηρετήσεις, όπως κι αν
λειτουργήσουν οι υποδομές, όπως κι αν φυσήξει το μελτέμι. Άλλωστε δεν υπάρχει
καμιά ένδειξη ότι οδεύουμε προς την καταστροφή. Κι αν αναδεικνύονται κάποια
προβλήματα στα τεστ ιβέντς, είναι απόλυτα φυσικό. Αυτός είναι ο λόγος για τον
οποίο γίνονται.

Το μόνο πραγματικά μεγάλο ζήτημα είναι το θέμα της ασφάλειας. Και είναι καλό
να αντιμετωπίζουμε τα σχόλια, που γίνονται και θα γίνονται, σε χαμηλούς τόνους
και χωρίς συμπλεγματικές καταγγελίες υπονόμευσής μας από τα γνωστά ξένα
συμφέροντα και κέντρα αποφάσεων. Πρέπει να ελπίζουμε ότι στο θέμα της
ασφάλειας έχει γίνει καλή δουλειά, αλλά και να γνωρίζουμε ότι κανείς σε μια μη
ολοκληρωτική κοινωνία δεν μπορεί να εγγυηθεί την απόλυτη ασφάλεια, ακόμα και
κάτω από τις ειδικές συνθήκες που δημιουργεί η τέλεση των Αγώνων.

Σε κάθε περίπτωση, σταθμίζοντας τα ρίσκα και τις πιθανές ωφέλειες, χρειάζεται
να αποφορτίσουμε ιδεολογικά τους αγώνες. Οι μέρες του Αυγούστου 2004 δεν θα
είναι οι μέρες κρίσεως του έθνους. Δεν περιμένουμε καμιά κοσμογονία, καμιά
εθνική καταστροφή. Να μην τρελαθούμε, λοιπόν.

Ο Αλέξης Καλοκαιρινός είναι επίκουρος καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής
στο Πανεπιστήμιο Κρήτης