Mεταπτυχιακές… ανισότητες

Προέρχονται από οικονομικά εύρωστες οικογένειες και στην πλειονότητά τους
είναι άνδρες. Οι περισσότεροι γεννήθηκαν σε μεγάλα αστικά κέντρα (κυρίως στην
Αθήνα) και απέκτησαν μεταπτυχιακούς τίτλους στο εξωτερικό.

Αυτό είναι το προφίλ όσων ακολουθούν μεταπτυχιακή εκπαίδευση σύμφωνα με τα
συμπεράσματα έρευνας που πραγματοποίησε το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών
(EKKE) σε συνεργασία με το Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ).

Το πρώτο συμπέρασμα της έρευνας είναι πως οι μεταπτυχιακές σπουδές αποτελούν
κυρίως προνόμιο των αποφοίτων που προέρχονται από την πρωτεύουσα. Τα στοιχεία
αναδεικνύουν ξεκάθαρα πως όσοι προέρχονται από την Αθήνα προχωρούν σε
μεταπτυχιακές σπουδές σε πολύ υψηλότερα ποσοστά απ’ όσους προέρχονται από την
επαρχία (21% έναντι 8%). Ακόμη πιο ειδικά, περισσότερο «προνομιούχες»
περιοχές, από την άποψη του ποσοστού αποφοίτων που ολοκληρώνουν μεταπτυχιακές
σπουδές, είναι η Νομαρχία Ανατολικής Αττικής (19%), η Νομαρχία Πειραιώς (18%)
η Νομαρχία Αθηνών (18%) και ακολουθεί η Νομαρχία Δυτικής Αττικής (12%).

H ύπαρξη οικονομικής ευρωστίας και κοινωνικής καταξίωσης από την πλευρά της
οικογένειας φαίνεται πως είναι ένας βασικός παράγοντας που ευνοεί τη
μεταπτυχιακή εξέλιξη των αποφοίτων AEI. Αλλά και το επάγγελμα του πατέρα είναι
κίνητρο για να ακολουθήσει το παιδί μεταπτυχιακές σπουδές. Όσο πιο υψηλού
προφίλ είναι τόσο πιο μεγάλο είναι το ποσοστό των αποφοίτων που ολοκληρώνει
μεταπτυχιακές σπουδές.

Μεταπτυχιακό τίτλο εμφανίζει το 35% των αποφοίτων των οποίων ο πατέρας είναι
διευθυντικό στέλεχος, το 30% αυτών που ο πατέρας τους ασκεί επιστημονικό και
ελευθέριο επάγγελμα και το 30% εκείνων που ο πατέρας τους ασχολείται στην
παροχή υπηρεσιών. Στον αντίποδα βρίσκονται εκείνοι οι απόφοιτοι με πατέρα
αγρότη (5%), υπάλληλο γραφείου (8%) και εργάτη – τεχνίτη (12%). Αυτό οφείλεται
αφενός στο υψηλό κόστος των σπουδών για τη λήψη μεταπτυχιακού τίτλου και
αφετέρου, στο γεγονός πως οι απόφοιτοι έχουν μεγαλύτερη ευχέρεια να
καθυστερήσουν την ένταξή τους στην αγορά εργασίας, αφού η οικογένειά τους
μπορεί να τους στηρίξει οικονομικά στο ενδιάμεσο χρονικό διάστημα.

Εξάλλου, το ποσοστό εκείνων που έχουν κάνει μεταπτυχιακές σπουδές παρουσιάζει
αύξηση όσο αυξάνεται και το επίπεδο εκπαίδευσης του πατέρα. Για τους άνδρες,
αυτό το ποσοστό φθάνει στο 13% για όσους έχουν πατέρα απόφοιτο Δημοτικού, αλλά
αγγίζει το 50% για όσουςέχουν πατέρα με μεταπτυχιακό τίτλο. Για τις γυναίκες
απόφοιτους το ποσοστό είναι αντίστοιχα 5,4% και 100%.

Τέλος, το τρίτο στοιχείο αφορά το σημαντικό προβάδισμα των ανδρών σε σχέση με
τις γυναίκες. Είναι χαρακτηριστικό ότι ένας στους τέσσερις άνδρες απόφοιτους
κάνει μεταπτυχιακές σπουδές, ενώ στις γυναίκες η αντίστοιχη αναλογία είναι
μόνο μία στις δέκα.

250 ελληνικά προγράμματα

Τα μεταπτυχιακά προγράμματα επιπέδου master στη χώρα μας έχουν
«νομοθετική» ιστορία περίπου είκοσι ετών, καθώς επίσημα θεσμοθετήθηκαν το
1982. Όμως, έως το 1992 ελάχιστα οργανωμένα μεταπτυχιακά προγράμματα
λειτουργούσαν.

Κατά την περίοδο των ετών 1980 – 1990, σύμφωνα με τον Νικήτα Πατινιώτη, ο
οποίος ανέλυσε τα δεδομένα του ΔΙΚΑΤΣΑ, 12.356 άτομα απέκτησαν μεταπτυχιακά
διπλώματα στο εξωτερικό. Σύμφωνα πάλι με τον πρώην πρόεδρο του ΔΙΚΑΤΣΑ Θόδωρο
Λιανό, από το 1986 έως τους πρώτους μήνες του 1997, το ΔΙΚΑΤΣΑ έχει
αναγνωρίσει συνολικά ακριβώς 13.597 μεταπτυχιακούς τίτλους που αποκτήθηκαν στο
εξωτερικό. Σήμερα υπολογίζεται ότι έξι χιλιάδες μεταπτυχιακοί σπουδαστές
σπουδάζουν σε Πανεπιστήμια του εξωτερικού. Μετά την ψήφιση του νόμου 2083/1992
επιταχύνθηκε η δημιουργία μεταπτυχιακών προγραμμάτων στα ελληνικά Πανεπιστήμια
και έως τις αρχές του 1997 λειτουργούσαν περίπου 130 Τμήματα. Τα τρία
τελευταία χρόνια εξελίσσονται και αυξάνονται με εκπληκτικούς ρυθμούς, με
αποτέλεσμα να λειτουργούν, αυτή τη στιγμή, περίπου 250 μεταπτυχιακά
προγράμματα σε 18 Πανεπιστήμια σε όλη τη χώρα.