AΦIEPΩMA OΛYMΠIAKOI AΓΩNEΣ Ο Θρίαμβος του Λούη!

Ο πρώτος Ολυμπιονίκης του Μαραθωνίου δρόμου Σπύρος Λούης. Ο νεαρός από το Μαρούσι συγκλόνισε το Πανελλήνιον με τη νίκη του

Το αγώνισμα που έμελλε να αφήσει ανεξίτηλες μνήμες και να παραμείνει από τότε
μέχρι σήμερα ένα από τα πιο δημοφιλή αγωνίσματα είναι ο Μαραθώνιος δρόμος.
Καθιερώθηκε ύστερα από την πρόταση του ελληνολάτρη λογίου Michel Breal, που
αθλοθέτησε και το έπαθλο. Πηγή εμπνεύσεως για την εισήγηση υπήρξε η παράδοση
σχετικά με τον Αθηναίο οπλίτη, που προκειμένου ν’ αναγγείλει τη νίκη εναντίον
των Περσών διήνυσε την απόσταση από το πεδίον μάχης του Μαραθώνος έως την
πόλην όπου εξέπνευσε με το άγγελμα «χαίρετε και νενικήκαμεν».

Στον Μαραθώνιο συμμετείχαν συνολικά περί τους 25 αθλητές μεταξύ των οποίων οι
καλύτεροι από τους ξένους δρομείς, όπως ο Αυστραλός Flack, ο Γάλλος
Lermusiaux, ο Αμερικανός Blake, ο Ούγγρος Kellner κ.ά., διακριθέντες όλοι και
σε άλλα αγωνίσματα. Συμμετείχαν επίσης όλοι οι Έλληνες που είχαν αναδειχθεί
νικητές στους Πανελλήνιους Αγώνες, δηλαδή οι Βασιλάκος, Μπελόκας, Δεληγιάννης,
Χριστόπουλος, Γρηγορίου και Γερακάκης και δεκαπέντε ακόμη Έλληνες, μεταξύ των
οποίων αρκετοί Αμαρουσιώτες οι οποίοι εφημίζοντο ως καλοί πεζοπόροι. Οι
δρομείς είχαν μεταβεί στον Μαραθώνα από την προηγουμένη με άμαξες, όπως και τα
μέλη της εφορευτικής επιτροπής, ο διευθυντής του αγώνος και ο αφέτης,
ταγματάρχης του Μηχανικού Γεώργιος Παπαδιαμαντόπουλος. Ολόκληρο επιτελείο
έφιππων αξιωματικών και ποδηλατών είχε διατεθεί στον τελευταίο για την
επιτήρηση των δρομέων και την παρακολούθηση καθενός απ’ αυτούς.

Οι δρομείς χωρίσθηκαν με κλήρο σε τέσσερις σειρές που απείχαν μεταξύ τους 1,5
μ. και προετοιμάσθηκαν για την εκκίνηση, η οποία δόθηκε ακριβώς την 2α
μεσημβρινή. Επικεφαλής ετέθη ο λεπτόσωμος Γάλλος δρομέας Lermusiaux, γνωστός
Παρισινός δρομέας, ο οποίος παρέμεινε πρώτος μέχρι το Πικέρμι. Τον
ακολουθούσαν ο Αυστραλός Flack, ο Αμερικανός Blake, ο Ούγγρος Kellner και μετά
οι Έλληνες.

Το θέαμα που παρουσίαζαν οι οδοί διελεύσεως των αθλητών παραδίδεται ως
μοναδικό. Όλοι οι κάτοικοι των γύρω χωριών με τις γυναίκες τους και τα παιδιά
τους είχαν παραταχθεί κατά μήκος τους ενθαρρύνοντας και επευφημώντας τους
αγωνιζόμενους. Απλοϊκοί ιερείς κρατούσαν τα θυμιατήρια τους και έκαναν
παρακλήσεις να είναι Έλληνας ο νικητής.

Λίγο μετά το Πικέρμι αποσύρθηκε ο Blake, ενώ ο Lermusiaux προηγείτο μέχρι και
το Χαρβάτι, δηλαδή μέχρι το 18ο χιλιόμετρο. Εκεί οι κάτοικοι είχαν στήσει
τιμητική αψίδα και είχαν πλέξει στεφάνι ανθέων για τον πρώτο δρομέα. Το πήρε ο
Lermusiaux ο οποίος όμως άρχισε να κουράζεται, με αποτέλεσμα να εγκαταλείψει
τον αγώνα στο 32ο χιλιόμετρο, λίγο πριν από την Αγία Παρασκευή, και ενώ ο
Flack τον είχε ήδη προσπεράσει. Στην Αγία Παρασκευή, 33 χιλιόμετρα από το
Μαρούσι και 9 από την Αθήνα, επικεφαλής των δρομέων ετέθη ο Αμαρουσιώτης
Σπυρίδων Λούης, ακολουθούμενος από τους Flack, Kellner, Βασιλάκο και Μπελόκα.
Στο 37ο χιλιόμετρο, στα πρόθυρα πλέον των Αθηνών, εξαντλημένος έπεσε
μισοαναίσθητος ο Flack. Όταν οι δρομείς έφθαναν στους Αμπελοκήπους, όσοι
ανέμεναν στο Παναθηναϊκό Στάδιο ειδοποιήθηκαν με έναν κανονιοβολισμό ότι
εμφανίσθηκαν οι δρομείς. Λίγο αργότερα ο αφέτης ταγματάρχης
Παπαδιαμαντόπουλος, ο οποίος έφιππος είχε παρακολουθήσει τους αθλητές,
εισερχόταν στο Παναθηναϊκό Στάδιο και ανήγγελλε στον Διάδοχο και τον Βασιλέα
ότι προηγείται Έλληνας.

O ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟΣ

«Αι καρδίαι ελάκτιζον τα στήθη…»

30 Μαρτίου 1896. H πρώτη σελίδα της εφημερίδας «Ακρόπολις» αφιερωμένη στον θρίαμβο του Λούη, ο οποίος στο κεντρικό σκίτσο αναφέρεται ως… «Σωτήριος». Ο «δαίμων του πιεστηρίου» της εποχής…

Όμορφη περιγραφή της αφίξεως του Σπ. Λούη στο Στάδιο έχει καταγράψει ο Σπ.
Λάμπρος: «… οι εντός του Σταδίου διέκρινον την λευκήν περιβολήν του Έλληνος
νικητού… η Ελληνική σημαία ανεπετάσθη προ της ώρας ακόμη επί του ιστού, αι
καρδίαι δεν έπαλλον πλέον, αλλ’ ελάκτιζον τα στήθη, ασπασμοί αντηλλάσσοντο,
πίλοι ανερρίπτοντο εις τα ύψη, περιστεραί δεδεμέναι διά ταινιών φερουσών τα
εθνικά χρώματα διίπταντο έμφοβοι προ των ανακραυγών του πλήθους, μικραί
ελληνικαί σημαίαι ανεφάνησαν ριπιζόμεναι υπό του ανέμου ανά πάσαν κερκίδα καθ’
ομίλους θεατών ενθουσιώδεις, αι μουσικαί επαιάνιζον, οι οφθαλμοί εδάκρυον, αι
χείρες εκρότουν, βροντή επευφημιών επλήρωσεν τους αέρας, το Στάδιον εσείετο
και ο Αρδηττός ηλάλαζε, και ο ήλιος αίφνης μειδιάσας εκ μέσου των τέως
καλυπτόντων αυτόν νεφών εφώτισε σκηνήν συγκινήσεως απαραμίλλου, μεγαλείου
αρρήτου…».

H νίκη του Σπ. Λούη, ίσως η πιο πολυσυζητημένη νίκη στην ιστορία των
Ολυμπιακών Αγώνων. H θρυλική ικανότητα του αθλητού αποτυπώθηκε από την λαϊκή
σοφία και ως παροιμιώδης φράση. Δεκάδες μονογραφίες έχουν γραφεί γι’ αυτήν,
αμέτρητα είναι τα ποιήματα και ακόμη περισσότερα τα επετειακά αφιερώματα. Ο
Αργύρης Εφταλιώτης έγραψε την Ωδή στον Λούη και στην όγδοη στροφή αναφέρει:

Πώς είνε αθάνατ’ η Ελλάδα / Και η δύναμή της περισσή, / Στη Νέα της Ολυμπιάδα
/ Λούη, ταπέδειξες Εσύ.

Ο «εθνικός» νικητής κατακλύσθηκε από δώρα, ασήμαντα και βαρύτιμα. «Προσεφέρθη
εις αυτόν ένα μικρόν αγρόκτημα, ως και η χείρα πολλών θυγατέρων». Του
προσφέρθηκαν επίσης 25.000 φράγκα σε χρυσό, σε μια χώρα όπου ένας καλός
γεωργός κέρδιζε λιγότερα από δύο φράγκα ημερησίως. Αρνήθηκε και ζήτησε να του
παραχωρηθεί ένα προνόμιο· να γεμίζει καθημερινά τους ασκούς του στην Αθήνα και
να τους οδηγεί με τα ζώα του στο χωριό του, για να πωλεί νερό στους
συγχωριανούς του. Το δηκτικό πνεύμα του Σουρή θα εστιάσει στο μάλλον
«επίκαιρο» ενδιαφέρον και τις δωρεές προς τον Λούη:

«… δέχεσαι θυμιάματα και δωρεάς του πλήθους αγγεία τε και κύπελλα και
δακτυλιολίθους με παραστάσεις κι εγγλυφάς και παλαιών επιγραφάς… », και
συμβούλευσε τον ταπεινό αγρότη:

«Τρις χαίρε, Λούη νικητά… για σε το παν θυσία και χάρισμα λοκάντα, κι έσφιξε
το Ρωμαίικο μεγάλη βουρλισία καθώς το σφίγγει πάντα, μα συ γι’ αυτά κι’ αυτά
μη δίνης δυο λεφτά.

Άκου με φλέγμα στωϊκόν το τι καθείς σου ψάλλει και μην αφίνης το τσαπί για ν’
αποδείξης, τσελεπή, πως έχεις σαν τα πόδια σου γερό και το κεφάλι».