Προϊόν επιστημονικής… περιέργειας

H περιέργεια του επιστήμονα γέννησε το ντοκιμαντέρ. Επιστήμονες που
παρατηρούσαν τα φυσικά φαινόμενα προς τα τέλη του 19ου αιώνα κατάλαβαν ότι για
να τα μελετήσουν καλύτερα πρέπει να καταγράψουν την εικόνα τους με κάποιον
τρόπο. Και επινόησαν οι ίδιοι τη φωτογραφική, αρχικά, τεχνική για να το
πετύχουν.

Πρώτος από όλους, ο Γάλλος αστρονόμος Πιερ Ζιλ Σεζάρ Γιάνσεν, που θέλησε, το
1874, να καταγράψει το πέρασμα της Αφροδίτης μπροστά από τον Ήλιο. Κατασκεύασε
τότε μία κυλινδρική κάμερα με μία περιστρεφόμενη φωτογραφική πλάκα. H κάμερα
έπαιρνε αυτόματα φωτογραφίες σε σύντομα χρονικά διαστήματα, η καθεμία σε
διαφορετικό τμήμα της πλάκας. Το αποτέλεσμα ήταν ένα σημαντικό βήμα προς την
κινούμενη εικόνα και πέτυχε τον στόχο του επιστήμονα.

Την ίδια εποχή, ο Άγγλος φωτογράφος Ίντουαρντ Μιούμπριτζ συνεργάστηκε με τον
τότε κυβερνήτη της Καλιφόρνιας Λίλαντ Στάνφορντ – που χάρισε το όνομά του στο
διάσημο Πανεπιστήμιο. Ο Στάνφορντ είχε φάρμα με άλογα που έτρεχαν στις
ιπποδρομίες. Θέλοντας να μελετήσει την τεχνική τους, παρήγγειλε στον
Μιούμπριτζ να φωτογραφίσει τα άλογα την ώρα που καλπάζουν. Τοποθετώντας
δεκάδες μηχανές στη διαδρομή, κατάφερε να απαθανατίσει κάθε λεπτομέρεια. Το
1880, μπόρεσε να προβάλει τις φωτογραφίες σε μεγάλη οθόνη.

Ο Μιούμπριτζ ασχολήθηκε και με τη φωτογράφιση της κίνησης άλλων ζώων και
αργότερα ανθρώπων, κυρίως αθλητών και χορευτών. Τη δουλειά του μελέτησε με
μεγάλο ενδιαφέρον ο Γάλλος φυσιολόγος Ετιέν Ζιλ Μαρέ, ο οποίος ανέπτυξε ένα
«φωτογραφικό πιστόλι» για να καταγράψει την πτήση των πουλιών. Το 1887
τελειοποίησε την τεχνική του πλησιάζοντας την τεχνολογία της κινούμενης
εικόνας.

Το 1894 και το 1895, η εφεύρεση της κινηματογραφικής κάμερας σε δύο εκδοχές,
από τον Τόμας Έντισον και τον Λουί Λιμιέρ, εγκαινίασαν την εποχή του
ντοκιμαντέρ στον κινηματογράφο.