Nτοκιμαντέρ: από φτωχός συγγενής, ανερχόμενος πρωταγωνιστής
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
8 λεπτά  |
 |
|
«Ασχολούμαι με τη σκηνοθεσία συνδυάζοντας το είδος του ντοκιμαντέρ με το |
H δυνατή θεματολογία – με την ικανότητα του σκηνοθέτη… – συγκινεί, και
πολλές φορές στα ντοκιμαντέρ οι θεατές ζουν εντάσεις που δεν τις συναντούν
στις ταινίες φιξιόν. Έτσι, μετά την «Αγέλαστο πέτρα» του Φίλιππος Κουτσάφτη,
το ντοκιμαντέρ του ζωγράφου Κυριάκου Κατζουράκη «Ο δρόμος της Δύσης»
προβάλλεται στο Φεστιβάλ Λοκάρνο που αρχίζει σήμερα. Και το φθινόπωρο θα
προβληθεί στους κινηματογράφους -το έβδομο ελληνικό ντοκιμαντέρ που σπάει το
μονοπώλιο της αίθουσας από τις ταινίες με υπόθεση!
H ανάκαμψη του είδους έχει κάνει το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου να ενισχύει
μεγαλύτερο αριθμό ντοκιμαντέρ και το Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης να δημιουργήσει
– πριν από τρία χρόνια – αυτόνομο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ κάθε άνοιξη. Παράλληλα,
η κρατική τηλεόραση ήταν αυτή που από τα πρώτα της βήματα είχε δείξει
ενδιαφέρον για το είδος αυτό. Και σήμερα, όχι μόνο παραμένει το μοναδικό
ελληνικό κανάλι που προβάλει ντοκιμαντέρ, αλλά και το μόνο που ενισχύει
οικονομικά την παραγωγή τους. Και στο νέο πρόσωπο της ET1, από το φθινόπωρο,
το ντοκιμαντέρ δεν θα έχει απλώς αυξημένη παρουσία, αλλά έναν από τους
πρωταγωνιστικούς ρόλους! H NET θα είναι ενημερωτικό, ψυχαγωγικό κανάλι και η
ET1 πολιτιστικό, επιμορφωτικό, στηριζόμενη κυρίως στο ντοκιμαντέρ. Σε
καθημερινή βάση θα υπάρχουν ζώνες με ξένα και ελληνικά ιστορικά και γεωγραφικά
ντοκιμαντέρ (πρόσφατης παραγωγής), ενώ στο πρόγραμμά της θα ενταχθούν και οι
εκπομπές έρευνας των Στέλιου Κούλογλου, Κώστα Βαξεβάνη, Γιώργου Αυγερόπουλου
κ.ά.
 |
|
Στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο, που αρχίζει σήμερα, εκπροσωπεί τη χώρα μας το |
Από χώρα με 2.500.000 μετανάστες, η Ελλάδα μετατράπηκε στις ημέρες μας
σε χώρα φιλοξενίας πάνω από 1.500.000 οικονομικών μεταναστών! Και το
ντοκιμαντέρ-φιξιόν του γνωστού ζωγράφου Κυριάκου Κατζουράκη «Ο δρόμος της
Δύσης» θίγει το θέμα, με την Κάτια Γέρου να ερμηνεύει μία Ρωσίδα στη σημερινή
Αθήνα που αναγκάζεται να εκπορνευτεί. Και το οδοιπορικό της στη σκοτεινή
πλευρά της Αθήνας – ψάχνει για μία συμπατριώτισσά της – δίνει την «ευκαιρία»
να βυθιστούμε στην καθημερινή κόλαση αυτής της πόλης (πηγή έμπνευσης του φιλμ
στάθηκε το κείμενο τη Μάρως Δούκα «Σας αρέσει ο Μπραμς;» που είχε σκηνοθετήσει
ο ζωγράφος στο θέατρο)…
«H δική μου πνευματική πληρότητα εξαρτάται από την πληρότητα του διπλανού μου.
Γι’ αυτό δεν μου αρκεί μόνο η ζωγραφική… Ασχολούμαι με τη σκηνοθεσία
συνδυάζοντας το είδος του ντοκιμαντέρ με το φιξιόν – με υπόθεση – με την
ελπίδα ότι κάτι θα “πιάσω” από τη διάλυση του κόσμου γύρω μας. Σήμερα, όλα
σχεδόν τα εκατομμύρια μετανάστες προέρχονται από πόλεμο ή καταστροφή», λέει ο
ζωγράφος για τη στροφή του στο ντοκιμαντέρ.
«H αλήθεια σήμερα δημιουργεί συγκίνηση»
Τι καλείται να εκφράσει το ντοκιμαντέρ στον ταραγμένο κόσμο του 21ου αιώνα;
Κατερίνα Πατρώνη (το φιλμ της «Με τα μάτια στραμμένα στη στεριά» κέρδισε
το πρώτο βραβείο στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ της Θεσσαλονίκης): «Το ζητούμενο
είναι πάντα το ίδιο. Να προσεγγίζεις την αλήθεια των άλλων γιατί έτσι μπορείς
να διευρύνεις την δική σου εμπειρία και των άλλων».
Ιρίνα Μπόικο (Ουκρανή μετανάστης, που εδώ και 10 χρόνια μένει στη χώρα
μας και το φιλμ της «Υπάρχουν ελέφαντες στην Ελλάδα;» μοιράστηκε το πρώτο
βραβείο): «Οι αιώνιες αλήθειες – έρωτας, θάνατος, μετανάστευση, αξιοπρέπεια,
σεβασμός της ζωής – συνεχίζουν να απασχολούν και σήμερα τους ανθρώπους. Το
θέμα είναι πώς καταπιάνεσαι με αυτά τα προβλήματα».
Θεόδωρος Καλέσης (το φιλμ του «Freddy» κέρδισε το τρίτο βραβείο): «H
αλήθεια σήμερα δημιουργεί συγκίνηση. Και η ματιά σου πάνω της προκαλεί όλο και
πιο πολύ το ενδιαφέρον στους ανθρώπους που έχουν βαρεθεί τις φιξιόν ιστορίες».
Νίκος Αλευράς (σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ «Παράσταση»): «Το θέμα είναι πώς
πλησιάζεις την αλήθεια. Έτσι κι αλλιώς, όλοι μετανάστες είμαστε, με την έννοια
ότι γκετοποιούμαστε από τον ψεύτικο κόσμο που έχει δημιουργήσει η εξουσία.
Στον καιρό που ζούμε, σημασία έχει να μην κάθεσαι με σταυρωμένα χέρια».
Αντώνης Κασίτας (σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ «Μανώλης Χιώτης, ο μάγκας
που έβαλε κολόνια στο ελληνικό τραγούδι»): «Όταν υπάρχει κρίση ηθικών αξιών,
όπως σήμερα, το ντοκιμαντέρ μεγαλουργεί. Και προσφέρει μεγάλη ευχαρίστηση
γιατί σου δίνει την ευκαιρία να πλησιάσεις την αλήθεια μέσα από τη δική σου
ματιά κι όχι να παραμένεις θεατής».
Γιώργος Αγγελούδης (σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ «Ονειρεύονται τα ζώα την
παιδική τους ηλικία;»): «Στο ντοκιμαντέρ δεν πρέπει να σε ενδιαφέρει η αλήθεια
των άλλων, αλλά η δική σου. Μέσα από αυτήν θα ψάξεις την αλήθεια χρωματίζοντάς
την με την δική σου αναζήτηση. Σκοπός του ντοκιμαντέρ είναι να κάνει τον κόσμο
καλύτερο και μέσα από αυτή την διαδικασία να επηρεάζεσαι κι εσύ».
Πάνος Παπαδόπουλος (σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ «Πομάκικος γάμος»): «H
καταγραφή ενός ντοκουμέντου, μιας πραγματικότητας, μέσα από την προσωπική σου
ματιά. Κανένα ντοκιμαντέρ δεν μπορεί να είναι “αντικειμενικό” αφού έχει γίνει
από έναν άνθρωπο, άρα υποκειμενικά».
Γιάννης Καρυπίδης (σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ «Ο παππούς»): «Να προσπαθείς
να υλοποιήσεις κάποιες οραματικές σου σκέψεις για τον κόσμο γύρω σου. H
τεχνολογία σου δίνει την ευκαιρία να ανοιχτείς σε νέα πράγματα και σε
απελευθερώνει από την καταπίεση της τεχνικής. Με ενδιαφέρει να κάνω
ντοκιμαντέρ για να επηρεαστώ εγώ, όχι για να κριτικάρω, να πείσω ή να επηρεάσω
κάποιους άλλους».
Λουκία Ρικάκη (σκηνοθέτις του ντοκιμαντέρ «Το Αιγαίο μέσα από τα λόγια
των ποιητών»): «Ο σύγχρονος καλλιτέχνης οφείλει να ασχολείται με τα κοινά και
να μην ομφαλοσκοπεί. Αυτό δεν σημαίνει ότι σώνει και καλά θα κάνεις
ταινίες-καταγγελίες. Αλλά ταινίες που προσεγγίζουν θέματα κοινά με προσωπική
ματιά. Έχει ενδιαφέρον να τείνεις το βλέμμα σου στην ετερότητα, στο διαφορετικό».
H τεχνολογία λύνει τα χέρια
«H χρυσή εποχή του σινεμά αρχίζει τώρα που μπορείς με τη βοήθεια της
τεχνολογίας να γυρίζεις ταινίες όπως γράφεις ένα ποίημα, όπως τραγουδάς ένα
αγαπημένο σου τραγούδι! Ανεξάρτητος, μόνος, αυτόνομος. Με μία ψηφιακή μηχανή,
με γυρίσματα σε φυσικούς χώρους, με φυσικό φωτισμό και ήχο, με ανθρώπους και
πράγματα ζωντανά που να καίνε, να πονάνε και να αγαπάνε, με μόνο σκοπό την
αλήθεια και την αρμονία της ψυχής σου και του σύμπαντος κόσμου», λέει ο Νίκος
Αλευράς, ένας από τους εννέα σκηνοθέτες που πήραν μέρος στη συζήτησή μας,
δίνοντας το έναυσμα για βαθύτερη προσέγγιση της σημασίας κατασκευής ενός
ντοκιμαντέρ στις μέρες μας…
Και όλοι συμφωνούν: H έκρηξη της τεχνολογίας – D.V. ψηφιακή κάμερα, βίντεο,
κινητά τηλέφωνα, φωτογραφικές μηχανές… – αποδεσμεύει τον σκηνοθέτη από τη
φθοροποιό ανεύρεση χρημάτων και παραγωγών-ιδιωτικών ή κρατικών, επεξεργασίας
σε στούντιο και εργαστήρια, φωτισμούς και τεχνικό προσωπικό!
Όσον αφορά τη διανομή των μικρών ή ανεξάρτητων παραγωγών και των ντοκιμαντέρ
που σπάνια είναι διατεθειμένα να αγοράσουν τα μεγάλα γραφεία η Λουκία Ρικάκη,
προτείνει:
«Το εναλλακτικό δίκτυο διανομής -Filmcenter, κινηματογραφικές λέσχες,
δημοτικοί κινηματογράφοι, προβολές σε καφενεία… – παρέχει πολλαπλές
δυνατότητες για το πολιτιστικό έργο στην περιφέρεια με επίκεντρο τον
κινηματογράφο. Αρκεί να πάρεις υπό μάλης την κόπια σου και να γυρίζεις από
πόλη σε πόλη. H εμπειρία από αυτό το οδοιπορικό είναι μοναδική καθώς
διαπιστώνεις ότι οι μικρές κοινωνίες της κάθε πόλης είναι ολοζώντανες και
διψάνε να δουν και να ακούσουν ένα αξιόλογο γεγονός που υφαίνεται στον
κοινωνικό ιστό. Δεν μιλάμε για “αρπαχτές” προϊόντων που έχουν κατασκευαστεί
στο κέντρο και οι δημιουργοί τους καταφτάνουν ως μπουλούκια στην περιφέρεια
χωρίς να σέβονται την ιδιαιτερότητα του κάθε χώρου. Οι προβολές στην
περιφέρεια πιστεύω ότι αφήνουν ένα ουσιαστικό ίχνος πολιτισμού στον κάθε τόπο.
Αρκεί να σέβεσαι τον θεατή και την τοπική κοινωνία».
«Το σινεμά ξανά στα καφενεία! Να αντιδράσουμε στην περικύκλωση του κλασικού
τρόπου διανομής των ταινιών στις αίθουσες από τα μεγάλα γραφεία. Όπως, για
παράδειγμα, στην Αφρική που υπάρχουν 60 καφενεία στα οποία προβάλλονται μέσω
δικτύου τα φιλμ που επιλέγουν αυτά», τονίζει ο Γιάννης Καρυπίδης. Και μέσω της
τεχνολογίας βλέπει ότι «το όραμα της κάμερας-στιλό γίνεται πραγματικότητα, ενώ
οι νέες εφευρέσεις σε αποδεσμεύουν από τα κέντρα αποφάσεων και σου επιτρέπουν
να εκφραστείς μέσα από έναν χειροποίητο κινηματογράφο»!
«Μη χτυπάτε το βίντεο»
 |
Ενθουσιασμός επικρατεί ανάμεσα και στους εννέα καλεσμένους μας για το «αύριο»
του ντοκιμαντέρ που έχει πάψει πια να θεωρείται ο φτωχός συγγενής των
δραματοποιημένων φιλμ… Και δεν έχουν άδικο αν μετρήσεις και δεις ότι από τα
88 εγχώρια ντοκιμαντέρ που προβλήθηκαν την άνοιξη στο Φεστιβάλ της
Θεσσαλονίκης, η συντριπτική πλειοψηφία τους ήταν ανεξάρτητες παραγωγές που
ολοκληρώθηκαν με 300.000 ή 500.000 δραχμές! Κάτι που ούτε κατά διάνοια δεν
υπάρχει περίπτωση να το συναντήσεις στις φιξιόν παραγωγές.
«H κρατική πολιτική τιμωρεί το βίντεο, τη D. V κάμερα – κάθε ταινία που δεν
έχει γυριστεί με φιλμ 35 M.M. Για να διαγωνιστείς στα Κρατικά Βραβεία, στο
Φεστιβάλ της Δράμας ή της Θεσσαλονίκης, πρέπει να έχεις γυρίσεις το έργο σου
σε φιλμ ή αν είναι σε άλλο υλικό, να το κάνεις μεταγραφή σε φιλμ. Μια
επεξεργασία που κοστίζει πιο πολύ από τα χρήματα που χρειάστηκες για να κάνεις
τη ταινία σου σε βίντεο ή D. V κάμερα», αναφέρει η Λουκία Ρικάκη (φωτογραφία)
Αίτημα και των εννέα σκηνοθετών είναι: Να μη δίνει το Ελληνικό Κέντρο
Κινηματογράφου χρήματα μόνο σε 5-6 μεγάλες παραγωγές σε φιλμ, αλλά και σε
πολλές άλλες φτηνές παραγωγές με χρήση υλικού εκτός φιλμ 35 M.M, της αρεσκείας
του σκηνοθέτη.
Google news
