AΛAN TIΟYPINΓK «Kάποιες φορές θα ξεχνώ να είμαι καλό παιδί»

Γεννήθηκε στις 23 Ιουνίου 1912 σε μια ιδιωτική κλινική του Πάντινγκτον, και
στις 7 Ιουλίου βαπτίσθηκε Άλαν Μάθισον Τιούρινγκ. Ο πατέρας του παρέτεινε την
άδειά του ως τον Μάρτιο του 1913, και η οικογένεια πέρασε τον χειμώνα στην
Ιταλία. Στη συνέχεια επέστρεψε στην Ινδία για να αναλάβει νέα θέση, αλλά η
κυρία Τιούρινγκ έμεινε πίσω με τα δύο αγόρια, τον Άλαν, ακόμη βρέφος, και τον
τετράχρονο πλέον Τζον, μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1913, οπότε αναχώρησε και
αυτή. Ο κύριος Τιούρινγκ είχε αποφασίσει ότι οι γιοι του έπρεπε να μείνουν
στην Αγγλία, ώστε να μην κινδυνεύσει η εύθραυστη υγεία τους από τη ζέστη του
Μαντράς. Έτσι ο Άλαν δεν γνώρισε ποτέ τους ευγενικούς Ινδούς υπηρέτες, ούτε τα
λαμπερά χρώματα της Ανατολής. Έμελλε να περάσει τα παιδικά του χρόνια στην
αγκαλιά των ανέμων της Μάγχης, εξόριστος από την εξορία.

Ο κύριος Τιούρινγκ είχε αναθέσει τη φροντίδα των γιων του στον απόστρατο
συνταγματάρχη Ουόρντ και τη σύζυγό του. Το ζεύγος Ουόρντ ζούσε στο Σεντ
Λέοναρντς-ον-Σι, την παραθαλάσσια πόλη κοντά στο Χάστινγκς, σε ένα μεγάλο
σπίτι, το αποκαλούμενο Μπάστον Λοτζ, ακριβώς πάνω από την παραλία. Απέναντί
τους έμενε ο Σερ Ράιντερ Χάγκαρντ, ο συγγραφέας των «Θησαυρών του Σολομώντος».
Μια μέρα μάλιστα ο Άλαν, πιο μεγάλος πλέον, καθώς περιφερόταν πλάι στα ρείθρα,
όπως το συνήθιζε, βρήκε ένα δαχτυλίδι με διαμάντια και ζαφείρια που ανήκε στη
Λαίδη Χάγκαρντ, η οποία τον αντάμειψε με δύο σελίνια.

Οι Ουόρντ από την πλευρά τους δεν ήταν από τους ανθρώπους που σκορπίζουν
διαμαντένια δαχτυλίδια στους δρόμους. H κυρία Ουόρντ πίστευε ότι τα αγόρια
πρέπει να ανατρέφονται έτσι ώστε να γίνουν αληθινοί άντρες. Ωστόσο υπήρχε στα
μάτια της μια λάμψη, και τα δύο αγόρια αγάπησαν τη «Γιαγιά». Υπήρχε ακόμη η
παραμάνα, η κυρία Τόμσον, που είχε την ευθύνη των παιδικών δωματίων, και η
διευθύντρια της σχολικής αίθουσας. Στο σπίτι ζούσαν και άλλα παιδιά, καθώς οι
Ουόρντ είχαν τέσσερις δικές τους κόρες και ένα ακόμη οικότροφο αγόρι. Αργότερα
ανέλαβαν και τα εξαδέλφια των αδελφών Τιούρινγκ, τα τρία παιδιά του ταγματάρχη
Κίρουαν. Ο Άλαν είχε ιδιαίτερη αδυναμία στη δεύτερη κόρη των Ουόρντ, τη
Χέιζελ, αλλά μισούσε τη μικρότερη, την Τζόαν, που ηλικιακά βρισκόταν ανάμεσα
στον ίδιο και στον Τζον.

Και τα δύο αγόρια των Τιούρινγκ απογοήτευσαν την κυρία Ουόρντ, επειδή
περιφρονούσαν τα πολεμικά παιχνίδια, ακόμη και τις μικρογραφίες θωρηκτών.
Έγραψε λοιπόν στην κυρία Τιούρινγκ παραπονούμενη ότι ο Τζον ήταν βιβλιοφάγος,
και εκείνη θεώρησε καλό να του απευθύνει επιστολή επίπληξης. Οι περίπατοι στην
ανεμοδαρμένη προκυμαία, τα πικνίκ στην πετρώδη παραλία, τα παιχνίδια στα
παιδικά πάρτι και το ζεστό τσάι στο παιδικό δωμάτιο ήταν ό,τι το πιο
συναρπαστικό είχε να προσφέρει το περιβάλλον των Ουόρντ.

Οι θεωρίες του Άλαν Τιούρινγκ τον ανέδειξαν σε πατέρα των ηλεκτρονικών υπολογιστών. Στα χρόνια του B’ Παγκοσμίου Πολέμου, «έσπασε» τη γερμανική μηχανή Αίνιγμα, αποκρυπτογραφώντας τα κωδικοποιημένα σήματα επικοινωνίας των ναζί

Δεν ήταν το σπίτι τους, όμως έπρεπε να το συνηθίσουν. Οι γονείς τους
έρχονταν στην Αγγλία όσο συχνά μπορούσαν, αλλά ακόμη και τότε δεν ήταν
πραγματικά στο σπίτι τους. Όταν η κυρία Τιούρινγκ επέστρεψε την άνοιξη του
1915, πήρε τα αγόρια σε επιπλωμένα δωμάτια στο Σεντ Λέοναρντς – μουντούς
χώρους διακοσμημένους με φτηνά κεντήματα. Ο Άλαν πλέον μιλούσε, και ήταν
εμφανές ότι ανήκε στην κατηγορία των μικρών αγοριών που τραβούν την προσοχή
των ξένων με τα πρόωρης ευφυΐας σχόλιά τους, διατυπωμένα με μάλλον
διαπεραστική φωνή. Ταυτόχρονα όμως ήταν άτακτος και ατίθασος, και οι
μελιστάλαχτοι τρόποι του δεν αργούσαν να δώσουν τη θέση τους σε εκρήξεις θυμού
όταν του αρνούνταν κάποιο χατήρι. Άλλωστε ο πειραματισμός, όπως όταν φύτευε τα
σπασμένα του μολυβένια στρατιωτάκια στο χώμα, ελπίζοντας πως έτσι θα γίνουν
καινούργια, εύκολα συγχεόταν με την αταξία. Ο Άλαν άργησε να μάθει τη
δυσδιάκριτη γραμμή που χωρίζει την πρωτοβουλία από την απειθαρχία, και
αντιδρούσε στα καθήκοντα που του επέβαλλε η παιδική του ηλικία. Αργοπορημένος,
ατημέλητος και αναιδής, διαπληκτιζόταν συνεχώς με τη μητέρα του, την παραμάνα
και την κυρία Ουόρντ.

H κυρία Τιούρινγκ επέστρεψε στην Ινδία, λέγοντας στον Άλαν: «Θα είσαι
καλό παιδί, έτσι δεν είναι;». «Ναι», της απάντησε εκείνος, «όμως κάποιες φορές
θα το ξεχνώ!».”

Ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος δεν επηρέασε άμεσα την οικογένεια Τιούρινγκ. Το
έτος 1917, με τη μηχανοποιημένη σφαγή, τον αποκλεισμό από τα γερμανικά
υποβρύχια, την ανάδυση της Αμερικής και τη Ρωσική Επανάσταση, καθόρισε το
πλαίσιο που έμελλε να αποτελέσει την κληρονομιά της νέας γενιάς. Όμως, στο
ιδιωτικό επίπεδο, δεν είχε καμία επίπτωση, πέραν του ότι κράτησε την κυρία
Τιούρινγκ στην Αγγλία. Τον Μάιο εκείνης της χρονιάς, ο Τζον γράφτηκε
εσωτερικός σε ένα προπαρασκευαστικό σχολείο, ονόματι Χέιζελχαρστ, κοντά στο
Τένμπριτζ Ουέλς του Κεντ, και από τότε η κυρία Τιούρινγκ είχε μαζί της μόνο
τον Άλαν. Ο εκκλησιασμός ήταν μία από τις προσφιλείς της ενασχολήσεις, και στο
Σεντ Λέοναρντς είχε επιλέξει μία αγγλικανική εκκλησία περιωπής, όπου κάθε
Κυριακή έπαιρνε μαζί της στη λειτουργία τον Άλαν. Εκείνος απεχθανόταν το
θυμίαμα και αποκαλούσε τον ναό «η εκκλησία με τις άσχημες μυρωδιές». H κυρία
Τιούρινγκ επιδιδόταν και στη ζωγραφική με ακουαρέλες, όπου διέθετε κάποιο
ταλέντο. Στις ζωγραφικές εξορμήσεις της τη συνόδευε συχνά ο Άλαν, που με τα
μεγάλα του μάτια, το ναυτικό του καπέλο και τα χαριτωμένα του σχόλια για τα
κρωξίματα των γλάρων γοήτευε τις φιλότεχνες κυρίες.

Ο Άλαν έμαθε μόνος του ανάγνωση, από ένα βιβλίο με τίτλο «Διαβάζοντας χωρίς
Δάκρυα». Όμως επιδείκνυε ακόμη μεγαλύτερη ευστροφία στην αναγνώριση των ψηφίων
και είχε την εξοργιστική συνήθεια να σταματά σε κάθε φανοστάτη και να διαβάζει
τον σειριακό αριθμό του. Όπως πολλοί άνθρωποι, δεν διέθετε έμφυτη αίσθηση του
δεξιού και του αριστερού, και χάραζε στον αριστερό του αντίχειρα μια μικρή
κόκκινη βούλα, την οποία αποκαλούσε «αναγνωριστική».

Έλεγε ότι όταν μεγάλωνε θα ήθελε να γίνει γιατρός – μια φιλοδοξία που
δεν θα ήταν διόλου δυσάρεστη για τους Τιούρινγκ, αφού ο πατέρας του θα
εκτιμούσε τις υψηλές αποδοχές και η μητέρα του τους διακεκριμένους πελάτες και
την κοινωνική προσφορά. Όμως δεν μπορούσε να μάθει μόνος του την ιατρική. Ήταν
καιρός για εκπαίδευση. Έτσι, το καλοκαίρι του 1918 η κυρία Τιούρινγκ τον
έστειλε σε ένα ημερήσιο ιδιωτικό σχολείο, το Σεντ Μάικελς, για να μάθει
λατινικά.

Ο Τζορτζ Όργουελ, που είχε γεννηθεί εννέα χρόνια νωρίτερα, αλλά και αυτός από
πατέρα της ΙΠΥ, έλεγε ότι προερχόταν «από την τάξη που θα μπορούσε να
περιγραφεί ως κατώτερη μεσοανώτερη. Πριν τον πόλεμο, έγραφε:

«ή ήσουν ευγενής ή δεν ήσουν, και αν ήσουν ευγενής, πάσχιζες να συμπεριφέρεσαι
σαν τέτοιος, ανεξάρτητα από το εισόδημά σου… Το πιο διακριτικό ίσως σημείο
της μεσοανώτερης τάξης ήταν ότι δεν διέθετε εμπορικές, αλλά κυρίως
στρατιωτικές, διοικητικές και επαγγελματικές παραδόσεις. Οι άνθρωποι αυτής της
τάξης δεν κατείχαν γη, αλλά ένιωθαν ως γαιοκτήμονες ενώπιον του Θεού και
διατηρούσαν ένα ημι-αριστοκρατικό προφίλ ακολουθώντας τα ελεύθερα επαγγέλματα
και τον στρατιωτικό κλάδο, και όχι το εμπόριο. Τα μικρά αγόρια μετρούσαν τα
κουκούτσια από τα δαμάσκηνα στο πιάτο τους και προέβλεπαν το μέλλον τους
τραγουδώντας: “Στρατός, Ναυτικό, Εκκλησία, Ιατρική, Νομική”».

Επάνω: Ο πεντάχρονος Άλαν Τούρινγκ με τον αδερφό του Τζον το 1917. Οι γονείς τους ζούσαν στην Ινδία και είχαν αναθέσει τη φροντίδα τους στο ζεύγος Ουόρντ που ζούσε στην παραθαλάσσια πόλη Σεντ Λέοναρντς-ον-Σι, στην Αγγλία. Αριστερά: Με τη μητέρα του σε διακοπές στη Βρετάνη το 1921

Σε αυτήν ακριβώς τη θέση βρίσκονταν οι Τιούρινγκ. Στη ζωή των γιων τους
δεν συνέβαινε τίποτε το συνταρακτικό, εκτός ίσως από τις σπάνιες διακοπές στη
Σκωτία. Οι μεγαλύτερες απολαύσεις τους ήταν ο κινηματογράφος, οι παγοδρομίες
και ο κασκαντέρ που έκανε βουτιές από την αποβάθρα με το ποδήλατο. Όμως στην
κατοικία των Ουόρντ επικρατούσε μία διαρκής απόπλυση αμαρτιών και οσμών, για
να ξεχωρίζουν από τα υπόλοιπα παιδιά τις πόλης.

Οι Τιούρινγκ δεν είχαν μεγάλες οικονομικές δυνατότητες, αφού ακόμη και στην
καλοπληρωμένη ΙΠΥ ήταν πάντα αναγκαίο να αποταμιεύουν για το μέλλον. Αυτό για
το οποίο έπρεπε οπωσδήποτε να διαθέσουν χρήματα μπορούσε να συνοψιστεί σε δύο
λέξεις: ιδιωτικό γυμνάσιο. Στον τομέα αυτό ο πόλεμος, ο πληθωρισμός και οι
φήμες για επανάσταση δεν άλλαξαν τίποτε. Τα αγόρια των Τιούρινγκ έπρεπε να
φοιτήσουν σε ιδιωτικό γυμνάσιο και μπροστά σε αυτό το ζητούμενο όλα τα
υπόλοιπα έμπαιναν σε δεύτερη μοίρα. Και πράγματι, ο κύριος Τιούρινγκ δεν θα
επέτρεπε ποτέ στους γιους του να ξεχάσουν το χρέος τους απέναντί του για την
εκπαίδευση που τους πρόσφερε. Το καθήκον του Άλαν ήταν να περάσει τις βαθμίδες
του συστήματος χωρίς να δημιουργήσει προβλήματα, και ιδίως να μάθει λατινικά,
τα οποία ήταν απαραίτητα για την εισαγωγή σε ιδιωτικό γυμνάσιο.

Την εποχή λοιπόν που η Γερμανία κατέρρεε και άρχιζε η πικρή ανακωχή, ο Άλαν
άρχισε να μελετά με τετράδια και λατινικά αναγνωστικά. Αργότερα διηγείτο ο
ίδιος ένα αστείο περιστατικό σχετικά με την πρώτη του άσκηση στα λατινικά,
όπου μετέφρασε «το τραπέζι» («the table») ως omit mensa εξαιτίας της
ακατανόητης γι’ αυτόν υποσημείωσης omit (παραλείψτε) που συνόδευε το άρθρο
the. Τα λατινικά δεν τον ενδιέφεραν καθόλου, και επιπλέον δυσκολευόταν πολύ
στο γράψιμο. Ο εγκέφαλός του έμοιαζε να συντονίζεται ελάχιστα με το χέρι του.
Επρόκειτο να αρχίσει μια ολόκληρη δεκαετία πάλης με σπασμένες μύτες μολυβιών
και χυμένα μελάνια από στυλογράφους, όπου όλα του τα γραπτά ήταν διάσπαρτα με
διαγραφές, κηλίδες και έναν ακανόνιστο γραφικό χαρακτήρα, που άρχιζε γεμάτος
επιτήδευση και κατέληγε σε ορνιθοσκαλίσματα.

Ωστόσο στο στάδιο αυτό παρέμενε ακόμη ένα πανέξυπνο, χαρούμενο αγοράκι.
Στις χριστουγεννιάτικες επισκέψεις στην κατοικία των Τράστραμ Ιβ, στο Ερλς
Κορτ, ο Άλαν υφίστατο διαρκώς τις φάρσες του θείου του Μπέρτι εξαιτίας του
αθώου, εύθυμου χαρακτήρα του. Οι επισκέψεις αυτές ήταν πραγματική δοκιμασία
για τον Τζον, που τώρα εθεωρείτο υπεύθυνος για την εμφάνιση και τη συμπεριφορά
του μικρότερου αδελφού του – μια ευθύνη που κανένα ανθρώπινο ον δεν θα
μπορούσε ποτέ να επωμιστεί με ευχαρίστηση. Και σαν να μην έφθανε αυτό, όπως
διηγείτο ο Τζον,

«φορούσε ναυτικά κοστούμια, σύμφωνα με τη μόδα της εποχής (του πήγαιναν
ωραία). Από όλη την γκάμα των εξοργιστικών άψυχων αντικειμένων, δεν ξέρω
κανένα που να μπορεί να ανταγωνιστεί ένα ναυτικό κοστούμι. Από τα κουτιά
ξεπηδούσαν κολάρα, γραβάτες, μαντήλια, ζώνες, μακριά φανελένια κομμάτια με
κορδέλες. Πώς όμως συνδυάζονταν όλα αυτά και με ποια σειρά, ήταν αδύνατον να
το συλλάβει νους ανθρώπου. Ο αδελφός μου βέβαια αγρόν ηγόραζε – ούτε καν τον
ενδιέφερε ποιο παπούτσι πήγαινε σε ποιο πόδι ή αν έμεναν λίγα μόλις λεπτά ως
το μοιραίο χτύπημα του γκονγκ που μας καλούσε να πάρουμε πρωινό. Τελικά με
κάποιο τρόπο τα κατάφερνα, παραλείποντας κάποιες λεπτομέρειες όπως τα αυτιά ή
τα δόντια του Άλαν, όμως αυτά τα νταντέματα με εξαντλούσαν, και μόνο όταν μας
πήγαιναν να δούμε την παντομίμα ξεχνούσα τις αδελφικές μου έγνοιες. Ακόμη και
τότε όμως ο Άλαν γινόταν άκρως ενοχλητικός, καθώς εξέφραζε μεγαλόφωνα τις
αντιρρήσεις του για τη σκηνή με τους πράσινους δράκους και τα άλλα τέρατα στο
“Εκεί που τελειώνει το ουράνιο τόξο”…».

INFO

Άντριου Χότζες, «Αλαν Τιούρινγκ: το Αίνιγμα». Θα κυκλοφορήσει σύντομα από τις
εκδόσεις Π. Τραυλός.

Επιμέλεια: Έφη Φαλίδα