Ο πρόθυμος εκτελεστής

Πριν από μερικά χρόνια είχε κάνει μεγάλο θόρυβο σε όλο τον κόσμο ένα βιβλίο
Αμερικανού πανεπιστημιακού με τίτλο «Οι πρόθυμοι εκτελεστές του Χίτλερ», όπου
αναπτυσσόταν η θέση πως ένα μεγάλο τμήμα, αν όχι η πλειονότητα, του γερμανικού
λαού είχε «συμπράξει» στα εγκλήματα των ναζί, είτε ενεργά είτε μέσω συγγνωστής
άγνοιας. Τηρουμένων των αναλογιών, αυτή τη στάση προθυμίας στη διάπραξη
απο-ιδεολογικοποιημένων εγκλημάτων στο όνομα ενός νεφελώδους «κοινού ιδεώδους»
εξέπεμψε η χθεσινή απολογία – άρνηση του Χριστόδουλου Ξηρού.

Γιατί, αυτό που κάνει περισσότερο εντύπωση, πέρα βέβαια από την παντελή
έλλειψη πειστικής επιχειρηματολογίας για τη μη συμμετοχή του στην οργάνωση,
είναι η πλήρης απουσία οποιουδήποτε «ιδεολογικού» μανδύα, οποιασδήποτε έστω
υποψίας ή ενδιαφέροντος για τις αρχές πάνω στις οποίες στηριζόταν η δράση της
17N. Εκεί που ο Κουφοντίνας και ο Σάββας άρθρωσαν έναν εντελώς ασύμβατο με τις
αρχές της δημοκρατίας, αλλά πάντως σαφώς πολιτικό υπό την ευρεία έννοια λόγο,
ο Χριστόδουλος αρνήθηκε τα πάντα με την ίδια αποστασιοποιημένη ψυχρότητα με
την οποία είχε περιγράψει – και όχι μόνον αυτός – τις πράξεις του στις αρχικές
ομολογίες του. Αυτή είναι η βαθύτερη, ψυχικής φύσεως, διαφορά με τον μικρότερο
αδελφό του – δεν είναι όμως η μόνη.

Αν ως προς τον τρόπο «απολογίας» του Σάββα, απομένουν αρκετά νομικά και
πραγματικά ερωτηματικά (και πάντως η εν παρόδω δήλωση του εισαγγελέα ότι
«υπάρχει και η κατάσταση ανάγκης που καλύπτει τα πάντα» σαφώς δεν τιμά το
δικαστήριο και τη Δικαιοσύνη), στην περίπτωση του Χριστόδουλου οι ενδείξεις
αφόρητων από δικονομική άποψη πιέσεων κατά την προανάκριση ελλείπουν εντελώς.
Αν ο Σάββας τουλάχιστον ανέλαβε τις ευθύνες του, έστω και αμφισβητώντας τον
τρόπο με τον οποίο τού αποσπάστηκαν οι αρχικές ομολογίες, ο Χριστόδουλος στην
πλήρη άρνησή του «ξέχασε» ότι ο ίδιος του ο αδελφός τον είχε υποδείξει ως
«στρατολόγο» του. «Ξέχασε» τα όσα είπαν, χωρίς να τα πάρουν όλοι πίσω, τόσοι
συντροφοί του για τον εκτελεστικό εντός της οργάνωσης ρόλο του. «Ξέχασε» τις
ίδιες του τις αναλυτικές προανακριτικές περιγραφές, που δένουν με τόσες άλλες
περιγραφές (συγκατηγορουμένων του και μαρτύρων), ώστε να είναι εξαιρετικά
δύσκολο να αποτελούν αποκλειστικά αποτέλεσμα «υποδείξεων». Δεν ξέχασε βέβαια
πως ανακάλεσε μόνον όταν το ίδιο έπραξε πρώτος ο αδελφός του και, όπως
ευθαρσώς δήλωσε και πάλι χθες, εκείνος ήταν που «αποφάσισε να ανακαλέσουν και
οι δύο τις ομολογίες τους».

Μέσα από την ουσιαστικά κενή περιεχομένου άρνησή του ο πρεσβύτερος των αδελφών
Ξηρών έχασε την ευκαιρία να φωτίσει λίγο ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της
οργάνωσης: πώς άνθρωποι χωρίς ιδιαίτερη μόρφωση και φανατισμό, χωρίς κάποια
μεταφυσική δίψα, χωρίς καν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα κοινά και τον κόσμο των
ιδεών, ανέλαβαν το βαρύ σωτηριολογικό φορτίο να μας αποκαθάρουν διά της βίας
από τα δεινά του πολιτισμού μας. Γιατί, το ξαναλέω, σύμφωνα με όλες τις
ενδείξεις, ο Χριστόδουλος προϋπήρξε του Σάββα στη 17N και αποτέλεσε ώς το
τέλος «σιγουρότερη» από εκείνον λύση. Υπ’ αυτή την έννοια, ίσως να είναι
τελικά τραγικότερο πρόσωπο από τον καταλύτη του όλου δράματος αδελφό του.

Ο δικηγόρος Κώστας B. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου