Στην έρημο, με έναν ψυχοπαθή οδηγό

Ήταν σαν να αναπνέαμε ξανά. Σήκωσα τα μανίκια μου για πρώτη φορά ύστερα από
ένα δεκαπενθήμερο. H Λόρα ξεφώνισε από χαρά, έσκισε τη μαύρη μαντίλα της,
πέταξε τις μαύρες κάλτσες της στο συρματόπλεγμα και έκανε μια πιρουέτα με το
τσαντόρ της προς τέρψη των Πακιστανών τελωνειακών.

Οι φρουροί μάς επέτρεψαν να αλλάξουμε στο παράπηγμά τους. Εγώ φόρεσα γαλάζια
πουκαμίσα σαρβάλ, που είχα αγοράσει εκείνο το πρωινό στο Ζαχιντάν, η Λόρα το
αγαπημένο ροζ μπλουζάκι της και ένα λουλουδάτο παντελόνι Λόρα Άσλεϋ· φόρεσε
δύο μαργαριταρένια σκουλαρίκια και άναψε μια μικρή εορταστική πυρά με το
τσαντόρ και τη μαντίλα της. Όταν ετοιμάστηκε, ξεκινήσαμε με τον Ραμές, τον
Ναζίρ και τον Τζο σε αναζήτηση μεταφορικού μέσου. Χάρη στις πρωινές
καθυστερήσεις, είχαμε χάσει το εβδομαδιαίο λεωφορείο για εφτά ώρες και το
επόμενο τρένο δεν επρόκειτο να φτάσει μέχρι την Κυριακή, τρεις μέρες αργότερα.
Συμφωνήσαμε να συνασπιστούμε και νοικιάσαμε ταξί για να μας πάει τα εξακόσια
πενήντα χιλιόμετρα προς το Κουέτα.

Το χωριό Ταφτάν απέχει περίπου μισό χιλιόμετρο από το συνοριακό φυλάκιο και
βρήκαμε τον δρόμο από τη μυρωδιά που μετέφερε το απογευματινό αεράκι από τα
μπαχαρικά που μαγειρεύονταν. Μετά τον τρόμο της ζέστης στην έρημο, η
απογευματινή αναστολή ήταν ευπρόσδεκτη. Ο ήλιος βυθίστηκε, θεόρατος και
κόκκινος, πάνω από το Κοχ-ι-Σουλτάν και στα χωριά οι άνθρωποι άναβαν τις
λάμπες τους, κάθονταν οκλαδόν έξω από τα σπίτια τους και μαγείρευαν σε πυρές
από κοπριά με γλυκιά μυρωδιά.

Το χωριό ήταν πιο φτωχό απ’ οποιοδήποτε είχα δει στην Περσία, αλλά απείρως
προτιμότερο για τα ευρωπαϊκά όμματα. Τα πρόσωπα των αντρών ήταν τραχιά και
άγρια και δεν είχαν κανένα από τα ευγενικά χαρακτηριστικά των Περσών. Είχαν
μια συγκρατημένη αξιοπρέπεια στη συμπεριφορά τους. Μας κοίταξαν με ψυχρή
περιέργεια και χωρίς ίχνος από την εξευτελιστική ταπεινότητα των περισσότερων
Ινδών. Φορούσαν μακριές και φαρδιές πουκαμίσες σαρβάλ, πιο φαρδιές από τις
αντίστοιχες των Αφγανών, και πολλές γυναίκες είχαν τα κεφάλια τους ξεσκέπαστα.

Ο Ναζίρ μάς οδήγησε ανάμεσα στα σοκάκια του χωριού. Χωνόταν απροειδοποίητα,
σαν νυφίτσα, σε κάποια καλύβια, απ’ όπου μπορούσαμε να ακούσουμε τον ήχο από
τις διαπραγματεύσεις. Εμφανίστηκε μ’ έναν νεαρό του Βαλουχιστάν, που έμοιαζε
να παραπαίει. «Κανονίστηκε», είπε. Ο νεαρός απομακρύνθηκε τρικλίζοντας κι
εμείς ακολουθήσαμε, μπερδεμένοι με το τι ήταν αυτό που κατάφερε να κανονίσει ο
Ναζίρ. Περάσαμε ανάμεσα από περισσότερα σκοτεινά σοκάκια, ανάμεσα σε συστάδες
από καλύβες και τελικά σταματήσαμε σε έναν περιφραγμένο χώρο στην άλλη άκρη
του χωριού.

Στη μέση, κάτω από ένα σκέπασμα, ήταν κουλουριασμένο κάτι μεγάλο και
ορθογώνιο. Κοιταχτήκαμε με τη Λόρα αμήχανοι. Έπειτα, με μια κίνηση, ο νεαρός
από το Βαλουχιστάν τράβηξε τον μουσαμά και ξεσκέπασε ένα εντελώς καινούργιο
ημιφορτηγό Τογιότα.

Έπειτα από μέρες σε παμπάλαια, υπερπλήρη λεωφορεία, που είχαν χάσει το
τελευταίο αμορτισέρ τους πολύ πριν από την επανάσταση, το ημιφορτηγό απέπνεε
πολυτέλεια. Ο νεαρός το χάιδεψε τρυφερά στο καπό, έπειτα εμφάνισε ένα πανί από
την πουκαμίσα σαρβάλ που φορούσε και σκούπισε τον λεκέ που μόλις είχε κάνει.
Επρόκειτο για υπέροχο όχημα. Το κοντέρ υποσχόταν άγριες, παράνομες ταχύτητες,
οι δύο σειρές καθίσματα έμοιαζαν πιο βολικές και από διπλό κρεβάτι. Διέθετε
σπηλαιώδες πορτμπαγκάζ· καλοριφέρ που δούλευε· μηχανή που έδειχνε αξιόπιστη·
ραδιόφωνο. Φορτώσαμε τις αποσκευές μας με την έξαψη παιδιού που βάζει
μπαταρίες σε ένα καινούργιο χριστουγεννιάτικο παιχνίδι. Ο νεαρός έπαθε λόξιγκα
και γύρισε το κλειδί στη μηχανή. Το ημιφορτηγό γουργούρισε και απέκτησε ζωή.
Ξεκινήσαμε.

Αριστερά: Μια συνηθισμένη εικόνα στο Κουέτα, την πρωτεύουσα της επαρχίας του Βαλουχιστάν. Ένας Πακιστανός επωφελείται από ένα περαστικό φορτηγό για να δώσει λίγη ταχύτητα στο ποδήλατό του. Πάνω: Στην αγορά του Κουέτα. Ο Γούλιαμ Νταλρίμπλ γράφει: «Ήταν μια τυπική, θορυβώδης, βρώμικη, δύσοσμη, γεμάτη κίνηση ζεστή πόλη στη Βόρεια Ινδία. Ήταν σαν επιστροφή στο σπίτι – ένα θέαμα που το ήξερα καλά και το αγαπούσα»

Ακολούθησαν οι πιο εύθυμες ώρες όλου του ταξιδιού. Διασχίσαμε σαν
τρελοί τους γεμάτους κόσμο δρόμους του Ταφτάν, με μια αγέλη από χωλούς
ζητιάνους να μας κυνηγάνε, πριν ξεχυθούμε στην εξοχή, ενώ σηκώναμε πίσω μας τη
μισή έρημο του Βαλουχιστάν σε ένα παχύ σύννεφο. Ο δρόμος ήταν απαίσιος,
αντικατόπτριζε την κατάσταση των σχέσεων ανάμεσα σε Ιράν και Πακιστάν, αυτό
όμως μεγάλωνε την έξαψη. Το ρύγχος του Τογιότα βυθιζόταν σε τεράστιες
λακκούβες, έπειτα τρανταζόταν κι ερχόταν στην ευθεία με συνοδεία τις
μεθυσμένες κραυγές του οδηγού και τις εξίσου ενθουσιώδεις ιαχές μας.
Συνεχίζαμε για λίγα λεπτά, έπειτα βυθιζόμασταν σε κάποιον άλλο ξεροπόταμο ή σε
κάποια ανεμοσκαμμένη λακκούβα, πριν αναδυθούμε στην ανοιχτή έρημο και στο
σεληνόφως. Το ράδιο έπαιζε συνεχώς στη διαπασών μουσική από ινδικές ταινίες,
που οι Πακιστανοί αγαπούν τόσο, όσο και οι Ινδοί γείτονές τους.

Καθώς τρέχαμε του σκοτωμού, με ιλιγγιώδη ταχύτητα, σε έναν δρόμο που ξεχώριζε
από την ανοιχτή έρημο μόνο από κάτι παράξενους διφορούμενους πέτρινους δείκτες
και τα μισοσβησμένα ίχνη από τα λάστιχα των προηγούμενων οχημάτων, με την
ασφάλειά μας στα χέρια ενός μεθυσμένου ψυχοπαθούς, νιώσαμε τόσο στο έλεος της
μοίρας, της τύχης και των στοιχείων της φύσης, όπως οποιοδήποτε καραβάνι του
Τσαρλς Μόνταγκιου Ντότυ.

Ο Ραμές και ο Ναζίρ είχαν ξανακάνει τη διαδρομή πολλές φορές και γι’
αυτούς, όπως παρατήρησε αρκετές φορές με πένθιμο τρόπο ο Ναζίρ, το ταξίδι δεν
ήταν περιπέτεια, απλώς μια κουραστική αναγκαιότητα. Του Τζο τού είχε χαλάσει η
διάθεση, πράγμα που δεν αποτελούσε έκπληξη, αφού χτυπούσε συνεχώς το κεφάλι
του στην οροφή και η αυξανόμενη δυστυχία του διοχετεύτηκε σε μια βίαιη
αποστροφή για τον ψυχάκια. Πείστηκε πως «ντούτος άντρας κοιμάται στο τιμόνι»
και για να τον κρατήσει ξύπνιο άρχισε να τον βρίζει και να τον τσιγκλάει στα
πλευρά. Ο οδηγός έπαιρνε την εκδίκησή του με τον μόνο τρόπο που είχε:
επιτάχυνε και δυσκόλευε την πορεία όσο περισσότερο μπορούσε, λοξοδρομούσε πάνω
από λακκούβες, αναπηδούσε στους πέτρινους δείκτες και άνοιγε το ραδιόφωνό του
στη διαπασών.

H Λόρα προσπάθησε να τους ηρεμήσει προτείνοντάς τους να κοιτάξουν προς τις
χάρες του Νεκ Κουντί, του πρώτου οικισμού που ήταν σημειωμένος στον χάρτη.
Ίσως, είπε εκείνη, να είναι γεμάτο με υπέροχα μικρά εστιατόρια που προσφέρουν
την καλύτερη κουζίνα του Βαλουχιστάν. Αυτό έκανε τα πράγματα χειρότερα όταν
φτάσαμε. Ως ο μοναδικός οικισμός σε τετρακόσια χιλιόμετρα, ο χαρτογράφος που
είχε σχεδιάσει τον χάρτη μας, του είχε προσδώσει καθεστώς επαρχιακής
πρωτεύουσας με χαρακτήρες αρκετά ευδιάκριτους, ώστε να υποδηλώνουν ανθηρή
πόλη, με νοσοκομεία, σχολεία, κινηματογράφους και μαγαζιά. Το Νεκ Κουντί
αποτελείται στην πραγματικότητα από έξι παραπήγματα, ένα τεϊοποτείο και ένα
τσαρπόι. Δεν υπήρχε εστιατόριο και οι κάτοικοι αρνήθηκαν να μας πουλήσουν
φαγητό. Καθήσαμε κυκλικά στο χαλί του τεϊοποτείου και βουτήξαμε λίγο ψωμί που
είχαμε αγοράσει στο Ταφτάν σε κρύα φασόλια κονσέρβας, που ανήκαν στον Ραμές.
Ένα μικρό αγόρι μάς πέταξε πέτρες. Δεν ήταν ακριβώς το γεύμα που
ονειρευόμασταν. H Λόρα φώναξε στον ψυχάκια ότι θα έπρεπε να καθήσει μαζί μας
για τσάι.

«Παράτα τον», είπε ο Ραμές. «Είναι κάθαρμα».

«Πραγματικό κάθαρμα», είπε ο Ναζίρ. «Όταν λέμε πήγαινε γρήγορα, εκείνος πάει
αργά. Λέμε πήγαινε αργά, πηγαίνει γρήγορα. Εμείς λέμε πιες τσάι, εκείνος πάει
για κατούρημα».

«Πραγματικά κάτι κακό».

Μπήκαν πίσω στο ημιφορτηγό με τον ίδιο ενθουσιασμό που έχουν τρεις
καταδικασμένοι εγκληματίες, που τους οδηγούν στο ικρίωμα. Γύρω στις τρεις το
πρωί, καταμεσής της ερήμου του Βαλουχιστάν, σπάσαμε το όριο ταχύτητας. Ο
ψυχάκιας προχωρούσε με εκατό χιλιόμετρα την ώρα, όταν πίσω από έναν αμμόλοφο
εμφανίστηκε ένα περιπολικό και στάθηκε στη μέση του δρόμου. Φρενάραμε και το
ημιφορτηγό σταμάτησε μ’ ένα στρίγκλισμα λίγα μόλις εκατοστά από το περιπολικό.
Ούτε κουβέντα για κλήση και επίπληξη· ενώ εμείς καθόμασταν και
παρακολουθούσαμε, εντελώς ανίκανοι, τέσσερις αστυνομικοί διπλάρωσαν τον
ψυχάκια και άρχισαν να τον χτυπάνε με λατί. Τον χτύπησαν μέχρι που γονάτισε,
καταφέροντάς του τρομερά χτυπήματα στα πλευρά, στους ώμους και στα χέρια του,
που τα είχε διπλώσει γύρω από το κεφάλι του. Όλη αυτή η βιαιότητα εξελίχθηκε
σε απόλυτη σιωπή· καμία εξήγηση από τους αστυνομικούς, καμία κραυγή από τον
ψυχάκια, καμία διαμαρτυρία από μέρους μας. Στη συνέχεια έβγαλαν τα καπέλα τους
στη Λόρα και σε μένα και επέστρεψαν στο τζιπ τους. Ο ψυχάκιας ήταν στο έδαφος
και κλαψούριζε. Μετά, καθώς κοιτούσαμε, σηκώθηκε, σκούπισε τα δάκρυά του με
την ανάστροφη του χεριού του και συνέχισε την οδήγηση. Για δυο λεπτά κανείς
δεν είπε τίποτα, έπειτα η Λόρα ρώτησε, μέσω του Ραμές, αν ήταν καλά.

«Γιατί σου το έκαναν αυτό;».

«Επειδή είμαι από το Βαλουχιστάν».

«Εκείνοι δεν είναι;».

«Κανείς από το Βαλουχιστάν δεν είναι αστυνομικός. Όλοι οι αστυνομικοί είναι
από το Παντζάμπ».

«Και το κάνουν σε όλους τους άντρες από το Βαλουχιστάν;».

«Όχι σε όλους».

«Σε σένα γιατί;».

«Επειδή δεν έχω δίπλωμα οδήγησης. Κάθε φορά με χτυπάνε».

«Έχει συμβεί ξανά;».

«Συμβαίνει κάθε φορά».

«Τότε, γιατί δεν βγάζεις δίπλωμα οδήγησης;».

«Δεν μπορώ. Κοστίζει πολύ μπαξίσι».

Ο νεαρός από το Βαλουχιστάν ανασήκωσε τους ώμους του και συνέχισε να οδηγεί.

Λίγο μετά την αυγή πέσαμε σε ασφαλτοστρωμένο δρόμο. Έκανε κρύο. Όλο το βράδυ
τρανταζόμασταν και χοροπηδούσαμε τόσο πολύ, ώστε μόλις που είχαμε προσέξει τη
θερμοκρασία. Τώρα, στην άσφαλτο, νιώσαμε την ψύχρα και ζαρώσαμε, με τα χέρια
χωμένα στα μανίκια μας. Το πρωινό φως ήταν ψυχρό και φώτιζε σιωπηλά ένα
καταθλιπτικό τοπίο από ξεπλυμένη, ασπριδερή ερημιά· ξεροπόταμοι, λόφοι και
άμμος παντού.

Τότε, καθώς ο ήλιος είχε αρχίσει να ανατέλλει, στρίψαμε σε μια γωνία
και μπροστά μας ανοίχτηκε ένα εκπληκτικό θέαμα: ένα καραβάνι από διακόσιες
καμήλες, που απλώνονταν στον δρόμο για το Κουέτα κατά μήκος μιας ξεραμένης
τάφρου. Επικεφαλής βρισκόταν ένας τεράστιος Αφγανός και πίσω του ένας άλλος
γενειοφόρος, όμοιος με προφήτη της Παλαιάς Διαθήκης, με ένα κουκουλοφόρο
γεράκι στον καρπό του. Κάποια από τα ζώα ήταν φορτωμένα με σκηνές και
υπάρχοντα, ενώ ένα μετέφερε μια γυναίκα, σκεπασμένη από την κορφή μέχρι τα
νύχια με χρυσαφένιο μετάξι, με ένα δικτυωτό για πρόσωπο, που καθόταν στητή και
περήφανη σαν δούκισσα σε λαντό. Πίσω από τις καμήλες σερνόταν μια σειρά από
κατσίκες και πρόβατα και ακολουθούσε ένα τσούρμο από ρακένδυτα και βρώμικα
παιδιά, που κυνηγούσε τα πρόβατα με ραβδιά και τα υποχρέωνε να μπουν σε σειρά.

Δυο ώρες αργότερα φτάσαμε στο Κουέτα. Μετά το καραβάνι με τις καμήλες, η
έρημος αποκτούσε σταδιακά ζωή. Στην αρχή συναντήσαμε κάποιους προσωρινούς
καταυλισμούς από μαύρες κιμπίτκα και μετά κάποια μεγάλα λευκά αντίσκηνα που
ανήκαν σε εργάτες. Οι μαύρες σκηνές σχημάτιζαν ομάδες από τρεις ή τέσσερις,
διάσπαρτες στις λοφοπλαγιές· οι λευκές βρίσκονταν χωριστά στην πεδιάδα, με
στάνες από συρματόπλεγμα να τις περικυκλώνουν, ενώ τις πολιορκούσαν μικροί
στρατοί από Αφγανούς πρόσφυγες. Οι δρόμοι άρχισαν να γεμίζουν με φορτηγά
βαμμένα με ζωηρά χρώματα και πινακίδες στα αγγλικά: Δημόσιες μεταφορές – κόρνα
παρακαλώ Ο.K.! Χρησιμοποιείτε τα φώτα το βράδυ. Τα γράμματα ήταν ζωσμένα με
στρογγυλά διακοσμητικά από καλλιγραφημένα ουρντού και πομπώδη αραβουργήματα,
που ξεσπούσαν σε στρογγυλά διακοσμητικά σε λαμπερά χρώματα, όπως τα ένθετα από
σμάλτο σε κοσμήματα κλουαζονέ. Έπειτα ήρθαν νεροβούβαλοι, ταύροι που
αργοσέρνονταν, τόγκα που τα τραβούσαν άλογα με παρωπίδες και στίφη από
αμαξίδια ρίκσα που τσίριζαν σαν γουρούνια που τα κλώτσησαν. Υπήρχαν τα
διαφημιστικά των κινηματογραφικών ταινιών, με τους αστέρες να λούζονται στο
φανταχτερό γαλάζιο και πορτοκαλί της κόλασης· υπήρχαν τα λεωφορεία, γεμάτα
αποσκευές όλα, ενώ οι επιβάτες συνωστίζονταν στην οροφή. Προσπεράσαμε αφίσες
ενός άντρα με καπέλο από γούνα αρνιού και ένα μικρό πολιτικό συλλαλητήριο που
αποτελούνταν από ένα τρακτέρ και δύο τύπους από το Βαλουχιστάν. Κουβαλούσαν
ένα πανό και φώναζαν. Είδαμε χωρικούς να οδηγούν κοπάδια από αρνιά στην αγορά
και μια ρυμούλκα γεμάτη εργάτες που κουβαλούσαν κεντητές τσάντες, σάκους με
σιτηρά και τενεκεδένια δοχεία γεμάτα τυρόπηγμα. Δεν υπήρχε κανένας σιχ και οι
γυναίκες φορούσαν βαριά λευκά τσαντόρ, ωστόσο η σκηνή ήταν άμεσα αναγνωρίσιμη:
ήταν μια τυπική, θορυβώδης, βρώμικη, δύσοσμη, γεμάτη κίνηση ζεστή πόλη στη
Βόρεια Ινδία. Ήταν σαν επιστροφή στο σπίτι – ένα θέαμα που το ήξερα καλά και
το αγαπούσα και είχα τρία χρόνια να το δω.

INFO

Γουίλιαμ Νταλρίμπλ, «Στα Βήματα του Μάρκο Πόλο». Θα κυκλοφορήσει τον Οκτώβριο
από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Έφη Φαλίδα