KΥPIAKOΣ ΣΦETΣAΣ Tο μυστικό τραγούδι μιας γυναικείας καρδιάς

H «Γη Των Απουσιών», το νέο μουσικό έργο του συνθέτη Κυριάκου Σφέτσα βασίζεται στην ποίηση της Κικής Δημουλά και θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά στο Ρωμαϊκό Ωδείο της Πάτρας στις 25 Αυγούστου

Το νέο μουσικό έργο του Κυριάκου Σφέτσα – «Γη Των Απουσιών» – βασίζεται στην
ποίηση της Κικής Δημουλά. Τον παρέσυρε, όπως λέει, η κρυφή δύναμη του
απέριττου λόγου της, η κατ’ εξοχήν γυναικεία έκφραση που είναι μοναχική και
συχνά επώδυνη, η υπόγεια ένταση της γλώσσας της. Φαντάστηκε, λοιπόν, ένα έργο
«ισοτιμιών» ανάμεσα στην ποίηση και τη μουσική, ένα έργο που να χαρακτηρίζεται
από αφηγηματική ομοιογένεια και το οποίο προσπάθησε να υπηρετήσει και ο ίδιος
ως ποιητής. Επέλεξε να μελοποιήσει ελάχιστους στίχους από κάθε ποίημα –
«στίχοι συμπύκνωσης και αποκορύφωσης ή και στίχοι υπαινικτικοί» – ενώ έθεσε σε
πρώτο πλάνο τη μουσική ροή των ποιημάτων.

H «Γη των Απουσιών» έχει διάρκεια 60 λεπτά, έχει ηχογραφηθεί ήδη (από το
Φεστιβάλ Πάτρας) και θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά στο Ρωμαϊκό Ωδείο στις 25
Αυγούστου, στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Πάτρας. Τα ποιήματα ερμηνεύει η
ηθοποιός Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου, ενώ τον ήχο του έργου συνθέτει η Ορχήστρα
Νυκτών Εγχόρδων της Πάτρας, η χορωδία κοριτσιών Ηχώ και η τρομπέτα, το
βιολοντσέλο, το πιάνο, τα τύμπανα και το μπάσο τών Γεράσιμου Σκληρού, Χρήστου
Σφέτσα, Νάσου Γκρόζα, Γιάννη Σταυρόπουλου και Βαγγέλη Ζωγράφου. Διευθύνει ο
Θανάσης Τσιπινάκης.

«Περιμάζεψα ένα ηχητικό υλικό από ανεξίτηλες μνήμες, μουσικές και
άλλες, που με είχαν διαμορφώσει και με είχαν συντροφέψει στις δύσκολες στιγμές
μου», λέει. «Αισθάνθηκα ότι ο ήχος των μαντολίνων εκφράζει το χθες, ο
μοναχικός ήχος τη τρομπέτας ανακαλεί τα μπλουζ και την τζαζ, τα κρουστά
φέρνουν εντός τους μύριες δραματικές διαστάσεις αλλά είναι και η γλώσσα τού
σήμερα, το βιολοντσέλο με τον άκρατο λυρισμό του διογκώνει μια υπόγεια
υπέρταση ψυχής, οι κιθάρες, το μπάσο και το πιάνο στηρίζουν μια αέναη κίνηση,
πότε σύνθετη και πότε επίμονα στατική, ενώ η χορωδία κοριτσιών εκφράζει το
μυστικό τραγούδι μιας γυναικείας καρδιάς».

Όπως λέει ο ίδιος ο συνθέτης, αυτό που διαφοροποιεί αυτή την τελευταία του
δουλειά από τις προηγούμενες είναι ότι ενώ χρησιμοποιεί και πάλι ποικίλες
μουσικές γλώσσες, και από την Ανατολή και από τη Δύση, αποφεύγει να
χρησιμοποιήσει «αβανγκαρντίστικους» όρους, γιατί στόχευσε σε ένα μη ειδικό
ακροατήριο.

«Τα ίδια τα ποιήματα της Δημουλά με οδήγησαν εκεί, γιατί αν και είναι ποιήματα
βαθιά, που σε ωθούν προς τις εσώτερες περιοχές του εαυτού σου, ταυτόχρονα
είναι και άμεσα, προσβάσιμα από τον μέσο αναγνώστη».

Εδώ και τέσσερα χρόνια (από το 1999) ο Κυριάκος Σφέτσας ζει και εργάζεται
μόνιμα στη Λευκάδα, τον τόπο που έζησε από παιδί και όπου πρωτοδιδάχτηκε
μουσική. Μέχρι πρόσφατα μάλιστα, είχε την καλλιτεχνική διεύθυνση του
Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Λευκάδας και των πολιτιστικών θεσμών Γιορτές
Λόγου Και Τέχνης, Διεθνές Φεστιβάλ Κρουστών και Διεθνές Φεστιβάλ Φολκλόρ.

H Ελλάδα τού σήμερα στο επίκεντρο της τηλεφωνικής μας συνομιλίας. H
κακή ποιότητα ζωής στην Αθήνα, τα μικροσυμφέροντα και η δημοσιοϋπαλληλίστικη
νοοτροπία των ανθρώπων με θέσεις-κλειδιά στον Πολιτισμό, η απουσία
μακροχρόνιων θεσμών που θα στήριζαν την παραγωγή σύγχρονου πολιτισμού στην
Ελλάδα. «Ήμουν χρόνια στον χώρο και βλέπω τι γίνεται. Κι αυτό που βλέπω, είναι
ότι δεν υπάρχει συνείδηση που να δείχνει αγάπη γι’ αυτόν τον τόπο».

Ένας από τους πιο ανήσυχους συνθέτες της γενιάς του o Κυριάκος Σφέτσας,
έζησε μετά το πραξικόπημα του ’67 στο Παρίσι όπου τελειοποίησε τις σπουδές του
έχοντας δίπλα του τον συνθέτη Max Deutsch, ενώ παράλληλα συνομιλούσε με τον
Ιάνη Ξενάκη, τον Louιgi Nono και τον Henri Dutilleux. Ο επαναπατρισμός του
στην Ελλάδα (1975) συνέπεσε και με μια στροφή στο έργο του, που πλέον
περιελάμβανε στοιχεία από την ελληνική λαϊκή και τη βυζαντινή παράδοση, όπως
και από την τζαζ ή το ροκ. Συνεργάστηκε με τον Μάνο Χατζιδάκι στο Τρίτο
Πρόγραμμα (’75-’76) και από το 1977 ήταν ένας από τους ανθρώπους της Κρατικής
Ραδιοφωνίας, διευθυντής στο B’ και A’ Πρόγραμμα και από το 1982 μέχρι το 1994,
διευθυντής του Τρίτου Προγράμματος.

«Είμαστε άμουση χώρα»

Μιλώντας για τις ευκαιρίες που δίνονται σήμερα στους νέους, λέει ότι τα
πράγματα σήμερα είναι πιο δύσκολα από ό,τι πριν από 30 χρόνια και ότι ο ίδιος
τότε στάθηκε τυχερός. «Τουλάχιστον είχαμε έναν Χατζιδάκι που τολμούσε να πει
θέλω να δουλέψω μ’ αυτόν, αυτόν κι αυτόν. Νέους ανθρώπους που τους ξεχώρισε
και τους έδωσε ευκαιρίες. Σήμερα δεν ξέρω πώς τα καταφέρνουν οι 25άρηδες –
όσοι δεν ασχολούνται με το ελληνικό τραγούδι. Δυστυχώς – κι αυτό το έχω
ξαναπεί – είμαστε από τις πιο άμουσες χώρες του κόσμου. Ο Έλληνας όταν μιλάει
για μουσική εννοεί μόνο το τραγούδι – και δη το ευτελέστερο του είδους. Προς
Θεού, δεν αντιστρατεύομαι το τραγούδι. Όχι. Απλά, βλέπω ότι ο ορίζοντάς μας
είναι πολύ περιορισμένος. Ο σύγχρονος πολιτισμός μας, δυστυχώς, είναι μια
πορεία μοναχικών δημιουργών».