H αξία ενός μανιφέστου

Και με την απολογία του, όπως με την ώς τώρα γενική στάση του, ο Δ.
Κουφοντίνας δικαίωσε τον ειδικό ρόλο που είχε αναλάβει από την αρχή της δίκης:
ιδεολόγος και υπερασπιστής των θέσεων της οργάνωσης, με το θάρρος των πράξεών
του και επίγνωση της ευθύνης του. Τουλάχιστον δεν είναι δειλός ή φυγόμαχος
αυτός ο κατηγορούμενος και γι’ αυτό δικαιούται να του αναγνωρίσουμε ότι έδρασε
στο όνομα κάποιων αρχών. Μόνο που οι αρχές αυτές, όπως φάνηκε και πάλι χτες
μέσα από τις αντιφάσεις και τα κενά του πολιτικού μανιφέστου του, κατέληξαν
γρήγορα στο εντελώς αντίθετό τους, δηλαδή σε αυτοσκοπό βίας.

H «επαναστατικότητα» της οργάνωσης και η σύνδεση με τους παρτιζάνους και τον
Άρη Βελουχιώτη αναιρείται από το γεγονός ότι, αντίθετα με εκείνα τα πρότυπα, η
17N έδρασε σε συνθήκες δημοκρατίας και πάντως σίγουρα όχι ξένης κατοχής.

Ειδικά δε για την έμμεση, όπως τη χαρακτήρισε, αμερικανική «κατοχή», ο
συγκεκριμένος άνθρωπος θα έπρεπε να μπορεί να καταλάβει ότι ενέργειες σαν τις
δικές τους αποτελούν την ίδια τη νομιμοποιητική βάση της υπέρμετρης, στα μάτια
πολλών από εμάς, παρεμβατικότητας των ΗΠΑ στο εσωτερικό ανεξάρτητων χωρών.

H αποκήρυξη του δικαστηρίου με βάση την απόφασή του περί πολιτικού εγκλήματος
παραγνωρίζει την αναγκαία διάκριση ανάμεσα σε πράξεις με πολιτικά κίνητρα, που
μοιραία οδηγούν σε μια «πολιτική», με την έννοια του γενικού ενδιαφέροντος,
δίκη (κάτι που κανείς δεν αμφισβητεί), και στην ειδική νομική έννοια του
«πολιτικού εγκλήματος», που δεν διαμορφώνεται μόνο, ούτε καν κυρίως, με βάση
τα κίνητρα των πράξεων, αλλά συσχετίζει τις πράξεις με τα έννομα αγαθά κατά
των οποίων στρέφονταν, καθώς και με τις συνέπειες που είχαν σε πεδία άσχετα με
την πολιτική.

H επιστημονική υπαγωγή στα «αμιγώς ποινικά» εγκλήματα μπορεί να είναι
συζητήσιμη, σε καμία περίπτωση πάντως δεν είναι ανομιμοποίητη ή καταρρακωτική
του Κράτος Δικαίου.

Ηπρόσδοση σε όλες συλλήβδην τις της 17N «παραδειγματικού και προληπτικού
χαρακτήρα» έρχεται σε αντίθεση με τη διάπραξη ενεργειών εις βάρος κάθε άλλο
παρά πολιτικά σημαντικών ή και εντελώς τυχαίων προσώπων, με την πρόκληση
πολλών παράπλευρων θυμάτων τύπου Αξαρλιάν και, κυρίως, με τη σταδιακή αποκοπή
από στόχους που θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι συγκέντρωναν πράγματι τη λαϊκή
απαξία.

Πρόκειται για τη μετάβαση, για να το πούμε συνθηματικά, από τον Γουέλς (στον
οποίο, ασφαλώς όχι συμπτωματικά, ο κατηγορούμενος έκανε ειδική και εκτενή
αναφορά) στον Μπακογιάννη (περί της «παραδειγματικότητας» της περίπτωσης του
οποίου, όπως και της μεγάλης πλειονότητας των μετά το 1980 στόχων, δεν
ειπώθηκε λέξη).

Το δε ενδεχομένως μικρό ποσοστό πρόσληψης της τρομοκρατίας ως «προβλήματος»
φανερώνει την καθαρά ατομικιστική αντίληψη της πολιτικής στην κοινωνία μας,
δεν προσδίδει ασφαλώς λαϊκή νομιμοποίηση, ούτε καν ανοχή, σε εγκληματικές
πράξεις.

Είναι κι άλλα πολλά αυτά που περιμέναμε και δεν ξεκαθαρίστηκαν. Μπορεί ο Δ.
Κουφοντίνας να μη μίλησε για τους συγκατηγορουμένους του, ωστόσο με την
«αλληλεγγύη» και την «κατανόηση» που τους πρόσφερε δεν ενδυνάμωσε ακριβώς τη
θέση όσων επιμένουν στη μη εμπλοκή τους. Αναφέρθηκε στη «συλλογικότητα» και
στο «πολυεπίπεδο» της οργάνωσης, αλλά δεν φώτισε, πέρα από τα καθαρώς
προγραμματικά, τα κίνητρα που ενδιαφέρουν όλους μας, εκείνα δηλαδή που
επέτρεψαν σε μια παράνομη οργάνωση να διεκδικήσει τον ρόλο του καθαρτήριου
συλλογικού τιμωρού. Γιατί, για να θυμηθούμε κι εμείς τον Παλαμά, το περιβόλι
που μας κληροδότησαν οι πατεράδες μας χρήζει προστασίας μόνο αν οδηγεί σε
περισσότερη ελευθερία και όχι στη βίαιη υπονόμευσή της.

Ο δικηγόρος Κώστας B. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.