Γερμανικό… σταυρόλεξο

Νόμος-σπαζοκεφαλιά, με πολλές θετικές πλευρές αλλά και αρκετές
ανεξερεύνητες, που μπορεί να δημιουργήσουν μεγάλα προβλήματα κατά την εφαρμογή
του στην πράξη, είναι η κυβερνητική πρόταση για τον νέο εκλογικό νόμο που
ανακοίνωσε χθες ο Πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης.

Κώστας Σημίτης. Κάλεσε τα κόμματα σε διάλογο για το περιεχόμενο του νόμου, παρ’ ότι το σύνολο των κομμάτων της Βουλής απέρριψαν το περιεχόμενο της πρότασης

Ο Πρωθυπουργός κάλεσε τα κόμματα σε διάλογο για το περιεχόμενο του νόμου, παρ’
ότι το σύνολο των κομμάτων της Βουλής απέρριψαν το περιεχόμενο της πρότασης. H
κυβέρνηση, παρ’ όλες τις αντιδράσεις, θα προχωρήσει στην ψήφιση του νέου
νόμου, στις αρχές Οκτωβρίου. Έτσι είναι πολύ πιθανόν οι ενδεχόμενες εκλογές
του 2005 (λόγω αδυναμίας της Βουλής να εκλέξει Πρόεδρο της Δημοκρατίας) να
πραγματοποιηθούν με το προτεινόμενο νέο εκλογικό σύστημα.

Πρόκειται, σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη, για μια παραλλαγή του γερμανικού
μοντέλου εκλογικού συστήματος που εισάγει τη διάταξη-σταθμό, για τα εκλογικά
ήθη στην Ελλάδα, της διπλής ψήφου. Δίνει δηλαδή τη δυνατότητα στους πολίτες να
αναδεικνύουν βουλευτές στον νομό τους από άλλο πολιτικό χώρο από αυτόν που
είναι η βασική επιλογή τους στην ευρύτερη περιφέρεια. Το πώς θα γίνεται αυτό,
είναι ένα θέμα που δεν ξεκαθαρίστηκε χθες. Αντίθετα, αφέθηκε να αποτελέσει
αντικείμενο διαλόγου (και διερεύνησης, ως προς τις πολιτικές και άλλες
επιπτώσεις). Το πιο πιθανό είναι ότι θα οριστεί ένας αριθμός βουλευτών, ο
οποίος θα εκλέγεται στις μείζονες εκλογικές περιφέρειες (ταυτίζονται με τις
υπάρχουσες 13 διοικητικές) με λίστα. Οι βουλευτές αυτοί θα είναι μάλλον 100.
Οι υπόλοιποι 200 βουλευτές θα εκλέγονται στις εκλογικές περιφέρειες που
ταυτίζονται με τους νομούς, με σταυρό. H καινοτομία που προτείνεται, είναι να
δίνεται η δυνατότητα στον πολίτη, σ’ αυτήν τη φάση της ψήφου του, να μπορεί να
επιλέγει υποψήφιο από άλλο κόμμα από αυτό που επέλεξε στη μείζονα εκλογική
περιφέρεια. Δεν έχει αποφασιστεί πώς θα γίνεται αυτό. Θα υπάρχει ξεχωριστό
κομματικό ψηφοδέλτιο, θα υπάρχει ψηφοδέλτιο με όλους τους υποψηφίους που
προτείνουν τα κόμματα ή θα υπάρχουν και τα δύο και ο πολίτης θα δίνει σταυρό
στις επιλογές του; Και το θέμα αυτό αφέθηκε προς συζήτηση στο μέλλον.

Τα βασικά στοιχεία

Οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι από όσα ανακοίνωσε χθες ο Πρωθυπουργός K.
Σημίτης, αυτό που τελικά θα μείνει στην κυβερνητική πρόταση εκλογικού νόμου θα
είναι:

α. H κατάτμηση των μεγάλων εκλογικών περιφερειών A’ και B’ Αθήνας, A’
Θεσσαλονίκης και Υπολοίπου Αττικής.

β. Διεύρυνση της αντιπροσωπευτικότητας από το 70% που είναι στον
ισχύοντα εκλογικό νόμο, στο 80%.

γ. Διευκόλυνση της δημιουργίας προεκλογικά συνασπισμού κομμάτων.

δ. Θέσπιση της απλής αναλογικής για το 80% των διανεμομένων εδρών (240
έδρες) και διάθεση του υπολοίπου 20% των εδρών (60 έδρες) με σύστημα
ενισχυμένης αναλογικής, που διασφαλίζει αυτοδύναμη κυβέρνηση με ένα ποσοστό
40-42%.

Βεβαίως η κυβερνητική πρόταση περιλαμβάνει μια σειρά διακηρύξεων, οι οποίες,
σύμφωνα με τον Πρωθυπουργό K. Σημίτη, «επιτρέπει την είσοδο νέων προσώπων στην
πολιτική ζωή, ενισχύει τη διαφάνεια, διαμορφώνει συνθήκες γνήσιας
αντιπροσώπευσης, περιορίζει την επιρροή των κάθε λογής συμφερόντων και οδηγεί
στην καλύτερη λειτουργία και αναβάθμιση της δημοκρατίας». Όμως, ήδη, υπάρχουν
οι πρώτες αντιδράσεις. Όπως διαφάνηκε και από τις τοποθετήσεις των μετεχόντων
στη χθεσινή συνεδρίαση της Κυβερνητικής Επιτροπής, ο προβληματισμός που
υπάρχει εντοπίζεται στη δυνατότητα επιλογής υποψηφίων διαφορετικού κόμματος,
από εκείνο που επιλέγει ο ψηφοφόρος. Όπως αναφερόταν, «θα επαναληφθεί το
φαινόμενο των δημοτικών εκλογών, με τις πρωτιές υποψηφίων απο το σταρ σύστεμ
εις βάρος πολιτικών με δράση και παρουσία στην περιοχή τους».

Σε ένα δεύτερο επίπεδο, ο προβληματισμός που έχει ήδη αναπτυχθεί από τις
πρώτες στιγμές που έγινε γνωστή η κυβερνητική πρόταση, αφορά το πώς θα γίνεται
η επιλογή των πολιτικών που θα τοποθετούνται στις λίστες της περιφέρειας, και
ποιοι υποψήφιοι και ρίχνονται στη…. σταυρομαχία. Ποια θα είναι δηλαδή τα
κριτήρια, και πώς αυτή η διαδικασία θα έχει αδιάβλητο χαρακτήρα.

Σύγχυση

Πέρα, πάντως από τα σενάρια υπάρχει η σημερινή πραγματικότητα, η οποία είναι
δηλωτική της σύγχυσης που επικρατεί στο κυβερνητικό στρατόπεδο σχετικά με τον
νέο εκλογικό νόμο. Μέχρι αργά το βράδυ, δεν ήταν σε θέση τα κυβερνητικά
στελέχη, ακόμη και αυτά που πήραν μέρος στην πολύωρη συνεδρίαση, μετά
γεύματος, της Κυβερνητικής Επιτροπής, να εξηγήσουν πώς ακριβώς θα λειτουργήσει
το καινούργιο σύστημα, και με ποίο τρόπο θα δίνει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Είναι
ενδεικτικό ότι ο γραμματέας του ΠΑΣΟΚ M. Χρυσοχοΐδης υποστήριξε στη
συνεδρίαση, ότι σύμφωνα με δικές του μετρήσεις το εκλογικό σύστημα που
προτείνεται είναι πολύ πιθανόν να μη δίνει αυτοδύναμη κυβέρνηση ούτε με 43%,
αλλά υπό προϋποθέσεις να δίνει αυτοδυναμία σε πλειοψηφία 36%! Έγινε επίσης
γνωστό, ότι η αρχική πρόταση του υπουργού Εσωτερικών Κώστα Σκανδαλίδη
προέβλεπε απλή αναλογική σε ποσοστό 90% (270 έδρες) και ενισχυμένη αναλογική
για το υπόλοιπο 10% (30 έδρες). Πριν από τη σύσκεψη ο κ. Σημίτης τάχθηκε υπέρ
μιας αναλογικής της τάξεως του 85% των εδρών, και στη συζήτηση που ακολούθησε
υιοθετήθηκε να διατίθεται με απλή αναλογική το 80% των εδρών.

Σενάρια με φόντο το 2005

Έτοιμος να συζητήσει την ισχύ του νόμου για μετά την άνοιξη του 2005
ώστε, όπως είπε, «να μη συνδέεται με την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας»
εμφανίσθηκε ο κ. Σημίτης. Αλλά αυτό προϋποθέτει διάλογο. Αν ο διάλογος αυτός
δεν γίνει – που όλα δείχνουν ότι δεν θα γίνει – τότε η κυβέρνηση προτίθεται να
ψηφίσει τον νέο εκλογικό νόμο, ο οποίος θα ισχύει για την επόμενη εκλογική
αναμέτρηση. Έτσι το σενάριο που κυκλοφορεί ήδη, κάνει λόγο για «δεξιά
παρένθεση», ένα σενάριο του οποίου η πατρότητα αποδίδεται στον K. Λαλιώτη.
Σύμφωνα με το σενάριο αυτό, η N.Δ. κερδίζει τις εκλογές του 2004, αλλά ύστερα
από έναν χρόνο χάνει τις εκλογές του 2005 που θα διεξαχθούν με το καινούργιο
εκλογικό σύστημα, το οποίο ευνοεί τις συμμαχικές κυβερνήσεις. Ένας μόνο τρόπος
υπάρχει να μη χάσει τις εκλογές, εκτός φυσικά από το να τις… κερδίσει: να
μην τις κάνει. Για να γίνει αυτό όμως, πρέπει στην εκλογή του Προέδρου της
Δημοκρατίας, την άνοιξη του 2005, να μην υπάρξει εμπλοκή που θα διαλύσει τη
Βουλή. Κι ως προς αυτό, πάλι ένας μόνο τρόπος υπάρχει: να βρεθεί υποψήφιος
κοινής αποδοχής των δύο μεγάλων κομμάτων, της N.Δ. και του ΠΑΣΟΚ. Θα βρεθεί;
Οι σεναριολόγοι έχουν και επ’ αυτού έτοιμη την απάντηση: ναι, αν συγκατανεύσει
η N.Δ. να ψηφίσει τον υποψήφιο του ΠΑΣΟΚ…