Aργοσβήνουν τα έλατα

Τα έλατα της Πάρνηθας πεθαίνουν! Περισσότερα από 250.000 δέντρα έχουν
νεκρωθεί στο ελατοδάσος του Εθνικού Δρυμού την τριετία 2000-2002. H ξηρασία
των προηγούμενων ετών καθώς επίσης μύκητες και φυτά που προσβάλλουν κυρίως τα
εξασθενημένα δέντρα ήταν οι κύριες αιτίες για χιλιάδες «θανάτους» ελάτων, όπως
εκτιμούν οι επιστήμονες.

H εικόνα που αντικρύζει ο επισκέπτης στην Πάρνηθα μετά τα 800-900 μ. υψόμετρο,
όπου αρχίζει το ελατοδάσος, είναι χιλιάδες νεκρά δέντρα ελάτου. Ανάμεσα στα
υγιή καταπράσινα δέντρα ξεχωρίζουν τα νεκρά με το καφεκόκκινο χρώμα. Και το
μοναδικό για την Αττική ελατοδάσος με τα περίπου 2 εκατομμύρια έλατα σιγά σιγά
χάνεται…

Οι βροχοπτώσεις

«Οι παρατηρήσεις ερευνητών σε Ελλάδα, Ευρώπη και Αμερική συγκλίνουν στην άποψη
ότι το φαινόμενο των εκτεταμένων νεκρώσεων δέντρων ελάτων και άλλων κωνοφόρων
ειδών σχετίζεται άμεσα με περιόδους μειωμένων βροχοπτώσεων», εξηγεί στα «NEA»
ο δασολόγος – φυτοπαθολόγος κ. Παναγιώτης Τσόπελας από το Ινστιτούτο
Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων και Τεχνολογίας Δασικών Προϊόντων του ΕΘ.
I.ΑΓ.E. (Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας) που πραγματοποιεί την έρευνα στην
Πάρνηθα. «Νεκρώσεις ελατοδέντρων σε μεγάλη έκταση παρατηρούνται συνήθως όταν
το ετήσιο ύψος βροχής (περιλαμβάνεται χιόνι και χαλάζι) είναι μειωμένο κατά το
έτος που εμφανίζονται νεκρά δέντρα ή το προηγούμενο έτος».

Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν ότι κατά τα υδρολογικά έτη 1997-98,
1998-99 που το ύψος βροχής ήταν μεγαλύτερο από τον μέσο όρο οι νεκρώσεις
ελάτων ήταν περιορισμένες. Το ’98 νεκρώθηκε το 0,96% των δέντρων και το ’99 το
0,28%. Αντίθετα, τα επόμενα έτη – 1999-2000, 2000-01 – που το ύψος βροχής ήταν
σημαντικά μειωμένο οι νεκρώσεις αυξήθηκαν σε 3,45% και 4,9% αντίστοιχα. Για το
2003, τα έως τώρα δεδομένα δείχνουν ότι τα νεκρά δέντρα έχουν μειωθεί και δεν
αναμένεται να αυξηθούν ιδιαίτερα.

Συνέπεια των νεκρώσεων, τονίζουν οι ειδικοί, είναι η συνεχής υποβάθμιση του
δάσους. Ωστόσο, είναι ενθαρρυντικό ότι σε αρκετά σημεία που υπήρχαν έλατα έχει
επεκταθεί το πεύκο. Δεν είναι μόνο η ξηρασία που μπορεί να έχει σχέση με τους
«θανάτους» ελάτων. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η νέκρωση οφείλεται στην
αλληλεπίδραση αβιοτικών και βιοτικών παραγόντων. «H ταυτόχρονη εμφάνιση του
φαινομένου σε περιοχές που απέχουν πολύ η μία από την άλλη αποκλείει την
πιθανότητα ενός παθογόνου οργανισμού αποκλειστικά υπεύθυνου για τις νεκρώσεις
δέντρων», λέει ο κ. Τσόπελας.

H έρευνα έδειξε ότι τα δέντρα που νεκρώθηκαν την τελευταία πενταετία
παρουσίαζαν μία σταδιακή εξασθένηση και δεν ήταν σε καλή φυτοϋγειονομική
κατάσταση. Τέτοια δέντρα υφίστανται υδατική καταπόνηση κατά τις περιόδους
ξηρασίας, στη συνέχεια προσβάλλονται από φλοιοφάγα έντομα και νεκρώνονται.

Μόνη λύση η αναδάσωση με πεύκα

Προσπάθειες αντιμετώπισης των νεκρών ελάτων έχουν επιχειρηθεί στο
παρελθόν (κοπές, χημικά) χωρίς όμως αποτελέσματα. Όπως λέει ο δασολόγος κ.
Παναγιώτης Τσόπελας «η προσπάθεια απομάκρυνσης των νεκρών δένδρων από την
Πάρνηθα αυτήν τη στιγμή δεν είναι εφικτή. Αλλά και να είχαμε τα μέσα να
κόψουμε και να μεταφέρουμε μέσα στο δάσος 250.000 δένδρα, ίσως να προξενούσαμε
μεγαλύτερες βλάβες στη βλάστηση. Άλλωστε, έχει αποδειχθεί ότι ο πληθυσμός των
φλοιοφάγων εντόμων δεν ελέγχεται με αυτά τα μέτρα». Τι μπορεί να γίνει; «Ένα
μεγάλο τμήμα του ελατοδάσους βρίσκεται στα ξηροθερμικά όρια ανάπτυξης του
έλατου, όπου μάλιστα μειώνεται η παρουσία του. Εκεί μπορεί να γίνουν
αναδασώσεις περισσότερο ξηροθερμικών ειδών όπως τα πεύκα».