Tα εκλογικά συστήματα από τη μεταπολίτευση και μετά

Με έξι διαφορετικά συστήματα έχουν διεξαχθεί οι εκλογικές αναμετρήσεις από τη
μεταπολίτευση μέχρι σήμερα. Αναλυτικά, στις εκλογές από το 1974 έως το 2000
εφαρμόστηκαν τα ακόλουθα συστήματα:

1974 Ενισχυμένη αναλογική

* Με σταυρό προτίμησης στις ελάσσονες εκλογικές περιφέρειες (σε επίπεδο
δηλαδή νομών).

* Οι έδρες διατίθονται σε 3 κατανομές. Στη δεύτερη κατανομή συμμετέχουν
μόνον τα κόμματα που έχουν συγκεντρώσει ποσοστό 17% στην επικράτεια,
συνασπισμοί δύο κομμάτων που έχουν συγκεντρώσει 25% και συνασπισμοί
περισσοτέρων από δύο κομμάτων που έχουν ποσοστό 30%. Ο υπολογισμός του μέτρου
της δεύτερης κατανομής γίνεται επί του συνόλου των εγκύρων ψηφοδελτίων κάθε
περιφέρειας διαιρούμενων με τις αδιάθετες έδρες. Στην τρίτη κατανομή όσες
έδρες δεν έχουν διατεθεί, παραχωρούνται στο κόμμα ή στον συνασπισμό κομμάτων
που πλειοψήφησε σχετικώς σε όλη την επικράτεια.

* Καθιερώνονται οι 12 βουλευτές επικρατείας. Στην κατανομή των εδρών
αυτών μετέχουν μόνον κόμματα ή συνασπισμοί που πήραν μέρος στη δεύτερη
κατανομή.

1977 Ενισχυμένη αναλογική

* Εισάγεται στην πρώτη κατανομή η «ρήτρα του +1», δηλαδή, για να
προκύψει το εκλογικό μέτρο ο αριθμός των εγκύρων ψηφοδελτίων κάθε περιφέρειας
διαιρείται με τον αριθμό των εδρών αυτής, προσαυξημένο κατά μία.

1981 Ενισχυμένη αναλογική

* Ανάλογο με το προηγούμενο σύστημα, με διαφορά την αύξηση του αριθμού
των υποψηφίων που μπορούν να συμπεριλάβουν τα κόμματα στο ψηφοδέλτιο κάθε
περιφέρειας.

1985 Ενισχυμένη αναλογική με στοιχεία πλειοψηφικού

* Καταργείται ο σταυρός προτίμησης και εφαρμόζεται κλειστή λίστα.

* Ισχύει η «ρήτρα του +1» στην πρώτη κατανομή, αλλά αλλάζει ο τρόπος
διάθεσης των εδρών στη δεύτερη και την τρίτη κατανομή. Στη δεύτερη κατανομή
συμμετέχουν πλέον όλα τα κόμματα και οι συνασπισμοί ανεξαρτήτως ποσοστού, αλλά
δεν μετέχουν οι συνδυασμοί ανεξάρτητων και μεμονωμένων υποψηφίων.

* Μειώνεται το όριο ηλικίας από 20 στα 18 έτη για την απόκτηση
δικαιώματος ψήφου.

* Στην κατανομή των εδρών επικρατείας μετέχουν όλα τα κόμματα και οι
συνασπισμοί κομμάτων.

1989-1990 Αναλογική με «ρήτρα του +1»

* Εφαρμόζεται ξανά ο σταυρός προτίμησης.

* Καταργείται η τρίτη κατανομή, ενώ στη δεύτερη κατανομή το εκλογικό
μέτρο προκύπτει από τη διαίρεση των αχρησιμοποίητων ψήφων – των ψήφων δηλαδή
κάθε κόμματος που περίσσεψαν από την πρώτη κατανομή – με τις αδιάθετες έδρες
κάθε περιφέρειας.

* Προβλέπεται διάθεση εδρών σε κόμματα που πήραν 1% ή 2% πανελλαδικά,
αλλά δεν πήραν έδρα στην πρώτη και δεύτερη κατανομή.

* Δημιουργούνται 13 μείζονες περιφέρειες αντί των 9 που υπήρχαν μέχρι
πρότινος.

* Καθιερώνεται ένας σταυρός για περιφέρειες μέχρι 10 βουλευτές, δύο
σταυροί για την A’ Θεσσαλονίκης και τρεις σταυροί για την A’ και B’ Αθηνών.

1993-1996-2000 Ενισχυμένη αναλογική

* H διάθεση εδρών γίνεται σε τρεις κατανομές, ενώ εισάγεται και το
σύστημα εξομάλυνσης που προβλέπει πως κάθε κόμμα πρέπει να πάρει το 70% των
εδρών που θα του αναλογούσαν αν ίσχυε η απλή αναλογική. Στην πρώτη κατανομή
εξακολουθεί να ισχύει η «ρήτρα του +1». Στη δεύτερη κατανομή επαναφέρεται ο
υπολογισμός του εκλογικού μέτρου βάσει του συνόλου των εγκύρων ψηφοδελτίων.
Στην τρίτη κατανομή εφαρμόζονται ξανά οι προϋποθέσεις να είναι ένα κόμμα πρώτο
πανελλαδικά και πρώτο στην περιφέρεια για να πάρει τις αδιάθετες έδρες, ενώ σε
αντίθετη περίπτωση στην κατανομή μετέχουν όλα τα κόμματα.

* Θεσπίζεται το όριο εισόδου στο 3%.