Ένα νουάρ αριστούργημα μαζί με «TA NEA»

Ρέιμοντ Τσάντλερ. «Ο Μεγάλος Ύπνος» του, ένα αριστούργημα της αστυνομικής λογοτεχνίας, θα διατίθεται αύριο, προαιρετικά, μαζί με «Τα NEA – Σαββατοκύριακο»

«Δεν υπάρχουν “Κλασικά” μυθιστορήματα στο είδος της αστυνομικής λογοτεχνίας.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αναφοράς του, το οποίο είναι και το μόνο κριτήριο,
κλασικός μπορεί να θεωρηθεί εκείνος ο τρόπος γραφής που εξαντλεί όλες τις
δυνατότητες της φόρμας και δεν μπορεί να ξεπεραστεί. Κανένα διήγημα ή
μυθιστόρημα δεν έχει πετύχει ακόμα αυτόν τον στόχο»: Ρέιμοντ Τσάντλερ, από την
εισαγωγή του βιβλίου «H απλή τέχνη του φόνου» (The Simple Art Of Murder,
1950).

Διερευνώντας το παρελθόν, συνειδητοποιούμε μελαγχολικά ότι υπάρχουν
πολύ λίγες ανάλογες αναφορές, οι οποίες ταιριάζουν με τη σεμνότητα και τη
μετριοπάθεια της παραπάνω δήλωσης του συγγραφέα, ο οποίος δημιούργησε ένα
ολόκληρο λογοτεχνικό είδος. H εικόνα, ή μάλλον το στερεότυπο, του ιδιωτικού
ντετέκτιβ εξακολουθεί να στοιχειώνει και σήμερα το είδος της αστυνομικής
λογοτεχνίας.

Ο Ρέιμοντ Τσάντλερ, η λογοτεχνική επιρροή του οποίου εκτείνεται ώς τον 21ο
αιώνα, γεννήθηκε στο Σικάγο το 1888. Ο πατέρας του ήταν αλκοολικός και
εγκατέλειπε για μεγάλα χρονικά διαστήματα την οικογένειά του. Τελικά οι γονείς
του χώρισαν και ο νεαρός Τσάντλερ βρέθηκε να ζει με τη μητέρα του στην Αγγλία,
όπου ανατράφηκε με την κλασική βρετανική εκπαίδευση. Πήρε βραβείο για τις
επιδόσεις του στα Μαθηματικά και σπούδασε ξένες γλώσσες στη Γαλλία και τη
Γερμανία. Αν και γρήγορα απέκτησε θέση δημοσίου υπαλλήλου, σύντομα βαρέθηκε
και επέστρεψε στην Αμερική το 1912. Μέχρι το 1924 είχε παντρευτεί και είχε
αποκτήσει μια αξιοσέβαστη θέση σε εταιρεία πετρελαίου. Βασανιζόμενος από
χρόνια προβλήματα λόγω αλκοολισμού, το 1933 αποφασίζει να ασχοληθεί με το
γράψιμο και ιδιαίτερα με τις ιστορίες μυστηρίου που δημοσίευσε σε λαϊκά
περιοδικά (τα λεγόμενα pulp magazines).

Το 1939 κυκλοφορεί το πρώτο και το πιο γνωστό από τα επτά μυθιστορήματά
του «Ο Μεγάλος Ύπνος»: «The Big Sleep». H έκδοση αποτελεί ορόσημο στην ιστορία
της noir λογοτεχνίας. H συγγραφή του βιβλίου κράτησε τρεις μήνες και εκδόθηκε
από τον οίκο Alfred Α. Knopf στις 6 Φεβρουαρίου 1939. Κυκλοφόρησαν 5.000
αντίτυπα και στο διαφημιστικό υλικό παρομοίαζαν τον Τσάντλερ με τα δύο ιερά
τέρατα του είδους, τον Ντάσιελ Χάμετ και τον Τζέιμς Κέιν. Ο Τσάντλερ γνωρίζει
πολύ καλά τη συνταγή του αστυνομικού μυθιστορήματος, την οποία προσπαθεί να
ξεπεράσει χωρίς να καταστρέψει.

Ο συγγραφέας χρησιμοποιώντας την κλασική φόρμα του είδους, εισάγει κοινωνικά
και πολιτικά στοιχεία παρουσιάζοντας έναν διεφθαρμένο κόσμο, όπου ο κοινωνικός
ιστός βρίσκεται σε παρακμή. Το σκηνικό όπου εξελίσσεται η ιστορία είναι άθλιοι
εσωτερικοί χώροι και μία πόλη – το Λος Άντζελες – η οποία βρίσκεται σε
αποσύνθεση. Μόνη νότα αισιοδοξίας, η πίστη του ήρωα του βιβλίου Φίλιπ Μάρλοου
σε αξίες (αλληλεγγύη, φιλία) που έρχονται σε αντίθεση με τον κοινωνικό
περίγυρο.

Ο Μάρλοου γνωρίζει ότι για να φθάσει στο τέλος μιας υπόθεσης θα πρέπει να
συμβιβαστεί. Και εκεί έγκειται η τραγικότητα του ήρωα. Ο ντετέκτιβ Μάρλοου
έρχεται αντιμέτωπος με την ηθική νοσηρότητα του σύγχρονου κόσμου και την
ανικανότητά του να επιβιώσει σε αυτόν.Είναι ο αγώνας ενός ανθρώπου που έχασε
τα πιστεύω του και η αγωνία του στην προσπάθεια να βρει ένα στήριγμα.

H κριτική, δυστυχώς, συμπεριέλαβε το βιβλίο μαζί με άλλους τίτλους της
αστυνομικής λογοτεχνίας, είδος «ευτελές» και «κατώτερο», οπότε οι αναφορές σε
αυτό ήταν πολύ σύντομες. Στην Αγγλία αναγνωρίστηκε αρχικά η λογοτεχνική αξία
του Τσάντλερ, όπου και αντιμετωπίστηκε ως ένας πολύ σημαντικός συγγραφέας.

Μεγάλη εμπορική επιτυχία

Αν και η κριτική αγνόησε τον συγγραφέα, ο «Μεγάλος Ύπνος» γνώρισε εμπορική
επιτυχία στην Αμερική και η αρχική έκδοση των 5.000 αντιτύπων εξαντλήθηκε.
Κάτι αρκετά σπάνιο για το είδος της αστυνομικής λογοτεχνίας. Ο εκδότης έμεινε
ικανοποιημένος και προσέφερε στον Τσάντλερ ένα νέο συμβόλαιο με το υψηλό
ποσοστό του 20% από τις πωλήσεις του πρώτου τιράζ.

Στα χρόνια που ακολούθησαν μέχρι σήμερα, το ύφος και η τεχνική του Τσάντλερ
αγαπήθηκαν από εκατομμύρια αναγνώστες σε όλον τον κόσμο, ενώ παράλληλα
καθόρισαν και επηρέασαν τη σύγχρονη λογοτεχνία αλλά και ένα ολόκληρο
κινηματογραφικό είδος.