Ο πόλεμος ξαναρχίζει

Ένας διατλαντικός «πόλεμος» στην πλάτη μιας πεινασμένης ηπείρου. Με τον
Αμερικανό πρόεδρο να κατηγορεί την Ευρώπη πως, απορρίπτοντας τα γενετικά
τροποποιημένα προϊόντα, επιτείνει τον κίνδυνο λιμού στην Αφρική και την Ευρώπη
να αντεπιτίθεται, κάνοντας λόγο για ιδιοτελή (οικονομικά) συμφέροντα, υπό την
κάλυψη της φιλανθρωπίας.

«Γενετικά μεταλλαγμένα τρόφιμα; ΟΧΙ!». Αμερικανοί διαδηλώνουν μπροστά στο Καπιτώλιο στο Σακραμέντο της Καλιφόρνιας

Ο «πόλεμος» αυτός δεν είναι πρόσφατος. Μαίνεται εδώ και τουλάχιστον πέντε
χρόνια οι εντεινόμενοι φόβοι των Ευρωπαίων καταναλωτών όσον αφορά τους
πιθανούς κινδύνους για την υγεία, τους οποίους ενέχουν τα γενετικά
τροποποιημένα προϊόντα, οδήγησαν το 1998 τις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην
απόφαση να επιβάλουν μορατόριουμ στις σχετικές εισαγωγές. Την περασμένη
εβδομάδα, η αμερικανική κυβέρνηση ανακοίνωσε πως θα καταθέσει επίσημη
διαμαρτυρία στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, ώστε να ανατραπεί το ευρωπαϊκό
μορατόριουμ οι Αμερικανοί αγρότες εκτιμούν πως οι ευρωπαϊκοί περιορισμοί τούς
κοστίζουν σχεδόν 300 εκατομμύρια δολάρια τον χρόνο, μόνο από τις χαμένες
εξαγωγές καλαμποκιού.

H πρόκληση

Το βράδυ της Δευτέρας, δύο ημέρες πριν από τη σύνοδο κορυφής ΗΠΑ – E.E., η
οποία πραγματοποιείται με κύριο σκοπό την επούλωση των τραυμάτων που προκάλεσε
στις διατλαντικές σχέσεις το Ιράκ, ο Τζορτζ Μπους φρόντισε να αναζωπυρώσει τη
διαμάχη. «Βασίζοντας τις αποφάσεις τους σε αθεμελίωτους επιστημονικά φόβους,
πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν αποκλείσει την εισαγωγή νέων, γενετικά
τροποποιημένων αγροτικών προϊόντων», δήλωσε κατά τη διάρκεια της διάσκεψης Bio
2003 στην Ουάσιγκτον. «Εξαιτίας αυτών των τεχνητών προβλημάτων, πολλά
αφρικανικά κράτη αποφεύγουν να επενδύσουν στη βιοτεχνολογία, φοβούμενα ότι οι
ευρωπαϊκές αγορές θα είναι κλειστές στα προϊόντα τους. Για χάρη μιας ηπείρου
που απειλείται με λιμό, καλώ τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να πάψουν να
αντιτίθενται στη βιοτεχνολογία».

H απάντηση

H αντίδραση της E.E. ήταν άμεση: «Οι υπαινιγμοί που κάνουν οι ΗΠΑ απλώς δεν
αληθεύουν», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Γεράσιμος Θωμάς.
«Δεν είμαστε ούτε εναντίον της βιοτεχνολογίας, ούτε εναντίον των
αναπτυσσόμενων χωρών». Ο κ. Θωμάς υπενθύμισε πως η E.E. προσφέρει στις χώρες
αυτές επταπλάσια οικονομική βοήθεια, σε σύγκριση με τις ΗΠΑ. Και τόνισε πως η
E.E. δεν προσπαθεί να επιβάλει τις απόψεις της: δεν συνδέει τη βοήθεια με την
πολιτική της. «Είναι λίγο ανησυχητικό να βλέπει κανείς τις ΗΠΑ να προσπαθούν
να επιβάλουν την αποδοχή των γενετικά τροποποιημένων προϊόντων ως προϋπόθεση
για την παροχή φαρμακευτικής βοήθειας», πρόσθεσε δηκτικά, αναφερόμενος σε ένα
αμερικανικό νομοσχέδιο, το οποίο προβλέπει τη χορήγηση 15 δισεκατομμυρίων
δολαρίων για την καταπολέμηση του AIDS στην Αφρική, συνδέοντας ωστόσο τη
βοήθεια αυτή με την αποδοχή των γενετικά τροποποιημένων προϊόντων. Οι
κυβερνήσεις κάποιων αφρικανικών χωρών, όπως η Ζάμπια, ζήτησαν πέρυσι από τις
οργανώσεις αρωγής να πάρουν πίσω χιλιάδες τόνους γενετικά τροποποιημένου
καλαμποκιού και προτίμησαν να περιμένουν μια «συμβατική» επισιτιστική βοήθεια,
παρά να ταΐσουν τους πεινασμένους πολίτες τους με το προϊόν αυτό. Άλλες χώρες,
όπως η Ζιμπάμπουε και η Νότια Αφρική, ενέδωσαν σε αυτά τα
«τρόφιμα-Φρανκενστάιν», όπως τα αποκαλούν οι επικριτές τους. Οι ηγέτες της
ηπείρου έχουν γίνει, ουσιαστικά, πιόνια σε έναν ευρύτερο πόλεμο εμπορικών και
επιχειρηματικών συμφερόντων τον οποίο παρακολουθούν δίχως να μπορούν να
βγάλουν συμπέρασμα.

Τα στοιχεία

Οι γενετικά τροποποιημένοι σπόροι έχουν αυξημένη αντοχή στις ασθένειες που
προκαλούν τα έντομα ή οι ιοί, καθώς και στα εντομοκτόνα και τις ακραίες
καιρικές συνθήκες. Οι υποστηρικτές τους λένε πως θα μειώσουν το κόστος
παραγωγής, θα αυξήσουν τις σοδειές, θα περιορίσουν την ανάγκη χρησιμοποίησης
χημικών και θα βοηθήσουν στην καταπολέμηση της πείνας.

Οι πολέμιοι ανησυχούν για τους κινδύνους που μπορεί να επιφέρουν για την
ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον και λένε πως δεν έχουν πραγματοποιηθεί
αρκετές έρευνες ώστε να αποδειχθεί πως η τεχνολογία αυτή είναι ασφαλής. Όσον
αφορά, δε, τους ισχυρισμούς πως τα γενετικά τροποποιημένα προϊόντα αποτελούν
τη λύση στο πρόβλημα της φτώχειας, οι οικολογικές οργανώσεις είναι
κατηγορηματικά αντίθετες.

«Ακόμη και οι σοβαροί ειδικοί δέχονται πως δεν υπάρχουν στοιχεία που
αποδεικνύουν ότι τα γενετικά τροποποιημένα προϊόντα θα συνεισφέρουν
περισσότερο στη σίτιση του κόσμου από την υπάρχουσα γεωργική επιστήμη»: Πάτρικ
Χόλντεν, εκπρόσωπος της Soil Association.

«Οι γενετικά τροποποιημένοι σπόροι δεν θα θρέψουν τον κόσμο. Στην
πραγματικότητα, το να αρχίσουν οι αγρότες να εξαρτώνται από τις εταιρείες
βιοτεχνολογίας για τους σπόρους τους θα κάνει, απλώς, την κατάσταση
χειρότερη»: Κλερ Όξμποροου, εκπρόσωπος της Friends of the Earth.

Οι οικολόγοι κατηγορούν τον Μπους πως εκείνο που τον ενδιαφέρει πραγματικά
είναι να προωθήσει τη βιομηχανία της βιοτεχνολογίας και όχι να εξαλείψει την
πείνα από τον κόσμο. Και υποστηρίζουν επεκτείνοντας τις επικρίσεις τους και
στην Ευρώπη πως μια μείωση των βορειοαμερικανικών και ευρωπαϊκών αγροτικών
επιδοτήσεων θα ωφελούσε την Αφρική πολύ περισσότερο.

«Αντεπιτεθείτε στις πολυεθνικές»

«Δώστε τροφή στους φτωχούς, όχι στους άπληστους». «Αντεπιτεθείτε στις
πολυεθνικές». Είναι δύο από τα συνθήματα που κυριάρχησαν στην πορεία
διαμαρτυρίας εναντίον των γενετικά τροποποιημένων προϊόντων που
πραγματοποίησαν χιλιάδες Αμερικανοί στο Σακραμέντο της Καλιφόρνιας, έξω από
τον συνεδριακό χώρο όπου πραγματοποιείται διεθνής διάσκεψη για την Αγροτική
Επιστήμη και Τεχνολογία. Τουλάχιστον 36 άτομα συνελήφθησαν από την αστυνομία.
Ακόμη και στις ΗΠΑ, κάποιοι εξακολουθούν να αντιστέκονται…