TPITH AΠOΨH Bόμβες μολότοφ και άσυλο

Ήταν πραγματικά απαράδεκτη η κάλυψη που έκαναν τα ιδιωτικά κανάλια της TV στα
γεγονότα της Θεσσαλονίκης, γιατί περιορίστηκε στον βάρβαρο πολιτισμό της βίας
που εκφράστηκε από μια θλιβερή μειοψηφία κανιβάλων και υποβάθμισε εντελώς τις
μεγαλειώδεις διαδηλώσεις κατά της παγκοσμιοποίησης. Ήταν, επίσης, άδικο να
κατακρίνονται οι πανεπιστημιακές αρχές, γιατί υιοθέτησαν μια κουλτούρα
υποδοχής και παραχώρησαν κάποια αμφιθέατρα σε ταυτοποιημένες οργανώσεις, που
έχουν μια σαφή πολιτική κοσμοαντίληψη, όπως είναι το Κοινωνικό Φόρουμ, η Δράση
2003 κ.λπ. Οι οργανώσεις τούτες περιφρούρησαν την υλική ακεραιότητα του
Πανεπιστημίου και διοργάνωσαν εκδηλώσεις που προήγαγαν τον πολιτικό
προβληματισμό.

Όμως, θέλω να διατυπώσω κάποιες σύντομες σκέψεις για το πανεπιστημιακό άσυλο,
γιατί προβάλλονται πολλά ζητήματα από την κοινωνία των πολιτών (αφού και πάλι
οι εκφραστές του πολιτισμού της βίας στις πανεπιστημιακές σχολές κατασκεύασαν
τις βόμβες μολότοφ). Δεν θα προτείνω λύσεις, αλλά θα υποβάλω ορισμένα
ερωτήματα γι’ αυτό το καίριο θεσμικό πρόβλημα:

1. H μαρξιστική κουλτούρα μάς διδάσκει ότι κάθε έννοια διαμορφώνεται
μέσα σε ένα συγκεκριμένο ιστορικό περιβάλλον. Έτσι, δεν μπορεί να κατανοηθεί η
έννοια του ασύλου πέρα κι έξω από μία εξειδικευμένη ιστορική περίοδο «που τη
γέννησε». Κάτω από αυτό το πρίσμα το άσυλο αποτελούσε μια θεσμική θωράκιση
απέναντι στη βάναυση πρακτική της αμερικανοκίνητης χούντας, που επεδίωκε
διακαώς να καταλύσει την αυτονομία της ακαδημαϊκής κοινότητας (και του
φοιτητικού κινήματος).

Όμως, σήμερα το ερώτημα είναι το εξής: Ύστερα από 30 χρόνια ομαλής
κοινοβουλευτικής δημοκρατίας ποια πολιτική εξουσία θα τολμούσε να καταλύσει
την αυτοτέλεια του πανεπιστημιακού γίγνεσθαι; Με άλλα λόγια: Οι ιστορικές
συνθήκες δεν έχουν μεταβληθεί καθόλου;

2. Παντού και πάντοτε η Αστυνομία θα αποτελεί ένα δυναμικό στοιχείο της
κρατικής καταστολής. Όμως, το κρίσιμο ερώτημα είναι άλλο: Υπάρχουν, δηλαδή,
σήμερα αντιδραστικοί αστυνομικοί θύλακες που θα μπορούσαν σε μια δεδομένη
στιγμή να λειτουργήσουν πέρα κι έξω από τις εντολές του υπουργείου Δημόσιας
Τάξης; Με άλλα λόγια: ο πολιτικός (και κοινωνικός) ρόλος της Αστυνομίας στις
μέρες μας είναι ο ίδιος μ’ αυτόν που γνωρίσαμε κατά τις εκλογές της βίας του
1961 ή κατά τη διάρκεια της χούντας;

3. Ως μέλος της επιτροπής ασύλου στο ΑΠΘ έχω διαμορφώσει την άποψη, ότι
κατά τη διάρκεια της νύκτας η ελεύθερη ροή των ιδεών μεταβάλλεται σε «ελεύθερη
ροή των αξιόποινων πράξεων». Τα περισσότερα αδικήματα που διαπράττονται είναι
– κατά 99% – πλημμελήματα (στα αυτόφωρα κακουργήματα η Αστυνομία δύναται να
εισέλθει χωρίς άδεια). Επειδή όμως δεν λειτουργεί στις περιπτώσεις αυτές η
τριμερής επιτροπή που προβλέπει ο νόμος-πλαίσιο του 1982 για την κατά
περίπτωση άρση του ασύλου (καθ’ ότι η απόφαση πρέπει να είναι ομόφωνη και οι
φοιτητές δεν στέλνουν ποτέ τον αντιπρόσωπό τους), το ερώτημα που τίθεται είναι
το εξής: Είναι δυνατόν όλα αυτά τα αδικήματα να παραμένουν ακαταδίωκτα (όπως
λ.χ. εκτεταμένες φθορές της πανεπιστημιακής περιουσίας ή σωματικές βλάβες);
Επίσης, είναι μια τέτοια κατάσταση συμβατή με τον πολιτικό μας πολιτισμό;
Επιπλέον: Μπορεί μια τέτοια εξέλιξη να αφομοιωθεί από την κοινωνία των
πολιτών, από τους καταστηματάρχες της Θεσσαλονίκης, που αδίκως στράφηκαν κατά
του πρύτανη; Και τέλος: Είναι δυνατόν κατά τη διάρκεια της νύκτας να επικρατεί
μια κατάσταση τρόμου στο Πανεπιστήμιο, που εμποδίζει την ακαδημαϊκή ελευθερία
όσων θέλουν να μελετήσουν ακώλυτα σε αυτό το χρονικό διάστημα;

Θέτω αυτά τα ερωτήματα, γιατί νομίζω ότι όλοι (πανεπιστημιακή κοινότητα και
υπουργείο Παιδείας) πρέπει να συζητήσουμε σοβαρά – και χωρίς εικονικότητες –
το παραπάνω πολιτικό (και θεσμικό) πρόβλημα. Τουλάχιστον να συζητήσουμε όπως
ταιριάζει σε μια ανοικτή κοινωνία (για να θυμηθούμε λίγο τον K. Popper)!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ.