ΔAMIANOΣ ZAPIΦHΣ «Eίναι πλέον πιο ύπουλα τα κοστούμια και σκηνικά»

![]() |
![]() |
|
«Τα κοστούμια-σκηνικά τού σήμερα είναι πιο ύπουλα από εκείνα άλλων εποχών |
Αυτό τον καιρό ο γνωστός ενδυματολόγος-σκηνογράφος ντύνει – μαζί με την Εύα
Νάθενα – τις 700 «Νύφες» του Παντελή Βούλγαρη που έχουν σαλπάρει από τη Σμύρνη
του 1922 για να συναντήσουν το αμερικανικό όνειρο στον Νέο Κόσμο… Και πιο
συγκεκριμένα, αυτές τις ημέρες, τον απασχολεί η… φυλή της τρίτης θέσης του
υπερωκεάνιου «King Alexander» που έχει στηθεί στα πλατό του Καραμάνου στο
«Ίλιον»!
«Μπορεί αυτά τα κορίτσια να προέρχονται από Ελλάδα, Τουρκία, Αρμενία, Ρωσία,
Αίγυπτο και να φορούν διαφορετικά ρούχα τα οποία χαρακτηρίζουν τον τόπο
καταγωγής τους, αλλά μέσα στο καράβι αποτελούν μία τάξη, αυτή της τρίτης
θέσης! Όπως και όλοι αυτοί που συνυπάρχουν στην πρώτη θέση και αποτελούν τη
φυλή της πρώτης θέσης. Δύο κοινωνικές τάξεις που τις χωρίζει άβυσσος»,
υπογραμμίζει εύστοχα ο 57χρονος Δαμιανός Ζαρίφης που επί 30 χρόνια ντύνει,
στολίζει, νοικοκυρεύει το ελληνικό θέατρο, το σινεμά, την όπερα. Αρκεί να
αναφέρουμε ότι μέσα σ’ αυτά τα 30 χρόνια έχει σχεδιάσει τα κοστούμια και τα
σκηνικά σε δεκάδες θεατρικές παραστάσεις, σε 17 ελληνικές ταινίες και σε 11
όπερες!
«Τα χρόνια μετά τη μεταπολίτευση του ’74, μέχρι τις αρχές του ’80, ήταν πολύ
δημιουργικά, κατόπιν παρουσιάστηκε μια κοιλιά… Κάτι που εμφανίστηκε διεθνώς
και σε κοινωνικο-ιστορικό επίπεδο εξέφραζε την ανησυχία των ανθρώπων για το
τέλος ενός αιώνα, μιας εποχής, μιας νοοτροπίας και της αντίληψής μας για τον
κόσμο γύρω μας. Ευτυχώς αυτή η περίοδος της ομφαλοσκόπησης πέρασε», λέει ο
Δαμιανός Ζαρίφης και συμπληρώνει: «Ο χρόνος τρέχει και αφού είναι δημιούργημα
του ανθρώπου, χρειαζόταν να τον… ξαναβάλουμε στη σωστή σειρά για να
εξυπηρετήσει τις νέες ανάγκες μας»!
Τι πρωτεύει στα κοστούμια-σκηνικά; H αναπαράσταση ή οι χαρακτήρες και η
ατμόσφαιρα;
«Φυσικά το δεύτερο. Σήμερα δεν έχει κανένα νόημα η ντοκιμαντερίστικη
αναπαράσταση. Τα λάθη που μπορεί να κάνεις στα κοστούμια-σκηνικά μιας εποχής,
δεν έχουν ιδιαίτερο νόημα. Όπως και η κατά γράμμα αναπαράσταση δεν έχει κανένα
ενδιαφέρον. Σημασία έχει να φωτίσεις τους χαρακτήρες, την ατμόσφαιρα και να
τονίσεις το ύφος που επιθυμείς να βγαίνει από το κάθε έργο που δουλεύεις».
Και οι σκηνοθετες, ξέρουν, συνήθως, τι θέλουν από έναν
σκηνογράφο-ενδυλατολόγο;
«Λίγοι ξέρουν… Συνήθως το κλίμα περιγράφουν… Το ζήτημα είναι να σε
ενδιαφέρει εσένα αυτό που σου προτείνουν και να του δοθείς για να βγει αυτό
στο ”πανί” ή στη σκηνή. Εδώ, πάντως, στις “Νύφες”, η σκηνοθετική γραμμή ήταν
συγκεκριμένη και στα κοστούμια που πρέπει να είναι πειστικά της χώρας
προέλευσης και της κοινωνικής καταγωγής του καθενός. Έτσι που όλες οι φυλές
του καραβιού να αποτελούν μία κιβωτό πολιτισμού».
«Αλλάζει η φύση της ελληνικής κοινωνίας»
Ως γνωστόν η ιστορία επαναλαμβάνεται μόνο ως φάρσα ή τραγωδία… Πώς
βλέπετε την αναζωπύρωση του κύματος των μεταναστών στις μέρες μας;
«Εδώ, δυστυχώς, ταιριάζει η εκδοχή της τραγωδίας καθώς σήμερα είναι πολύ πιο
άγρια τα πράγματα όσον αφορά τις μετακινήσεις εκατομμυρίων ανθρώπων. Τότε
κάπου πήγαιναν και κάποιος τους περίμενε. Τώρα, όλα ειναι στα τυφλά, όπως λέει
και η Ιωάννα Καρυστιάνη… Ταυτόχρονα υπάρχει κι ένα πολιτισμικό μπέρδεμα.
Πολλά σχολεία μας δεν λειτουργούν μόνο με περισσότερα αλλοδαπάκια απ’ ό,τι
Ελληνάκια, αλλά τα τελευταία, αναγκάζονται να μαθαίνουν τις γλώσσες τους για
να μπορούν να παίζουν και να επικοινωνούν μαζί τους! Δεν μπορούμε να κάνουμε
ότι δεν το βλέπουμε και να το αγνοούμε αυτό το γεγονός που αλλάζει από μόνο
του τη γνωστή, μέχρι χθες, φύση της ελληνικής κοινωνίας».
Νοσταλγία για τα χρόνια των συγκρούσεων…
Μία ζωή σαν να πατούσε σε… δύο βάρκες ο Δαμιανός Ζαρίφης – από τη μία Μπρεχτ
κι από την άλλη επιθεώρηση! – αλλά ο ίδιος θυμάται με νοσταλγία τη
μεταπολιτευτική περίοδο των συγκρούσεων και των άκρων… Όπως και τη δουλειά
του στις όπερες «Βότσεκ» και «Ελένη» στο Μέγαρο Μουσικής ή στην «Αντιγόνη» του
Άρη Αλεξάνδρου στο ΚΘΒΕ…
Ποια είναι πιο δύσκολα, τα κοστούμια-σκηνικά εποχής ή τα σημερινά;
«Το σήμερα είναι πιο ύπουλο. Θέλει μεγάλη μαστοριά να μπορέσεις να αποστεώσεις
τη μόδα ώστε οι ήρωες να μη φαίνονται σαν μοντέλα μόδας και τα σκηνικά σου σαν
διακοσμητικό ντεκόρ. Χρειάζεται μια μικρή διαστροφή, μια πουτανιά, για να
απελευθερωθούν τα κοστούμια και τα σκηνικά από τα δεσμά της μόδας και να
λειτουργήσουν δραματουργικά».















