Οι HΠA τραβούν το… αυτί της Άγκυρας

Τρίζουν τα δόντια στην Τουρκία οι ΗΠΑ. Αμερικανοί αξιωματούχοι διαμηνύουν
στην Άγκυρα να μη τολμήσει να προβεί στη δημιουργία θερμού επεισοδίου στο
Αιγαίο. Παράλληλα, η Ουάσιγκτον σχεδιάζει σημαντικές αλλαγές στην πολιτική της
απέναντι στην Τουρκία επειδή έχει γίνει πλέον απρόβλεπτη και με τη συμπεριφορά
της θέτει σε κίνδυνο τα αμερικανικά σχέδια στην περιοχή.

Οι ΗΠΑ εξέφρασαν στην Τουρκία τη δυσφορία τους για τις πρόσφατες παραβιάσεις
και παραβάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου από τουρκικά μαχητικά. Αν και
επίσημα η Ουάσιγκτον τηρεί ουδέτερη στάση, σε επικοινωνία που είχαν την Πέμπτη
υψηλόβαθμα στελέχη του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου με
ιθύνοντες της τουρκικής κυβέρνησης δήλωσαν πως «τους εξηγήσαμε ότι ένα θερμό
επεισόδιο στο Αιγαίο θα ήταν καταστροφικό για όλους».

Παράλληλα, στέλεχος του Λευκού Οίκου σε εμπιστευτική ενημέρωση προς τους
δημοσιογράφους μίλησε για «αναδιάρθρωση του στρατηγικού χάρτη της Μέσης
Ανατολής» και στο πλαίσιο αυτό ενέταξε την απόφαση των ΗΠΑ να τερματίσουν τις
δραστηριότητές τους στην αεροπορική βάση του Ιντσιρλίκ, η οποία για
περισσότερο από μια δεκαετία αποτελούσε νευραλγικό παράγοντα της αμερικανικής
στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή. Άλλος αξιωματούχος στα πλαίσια της ίδιας
ενημέρωσης εμφανίσθηκε ιδιαίτερα δυσαρεστημένος με τη στάση της Άγκυρας το
τελευταίο εξάμηνο και υπογράμμισε ότι «για πρώτη φορά οι Τούρκοι αναγκάζονται
να αναρωτηθούν μήπως στην περίπτωση του Ιράκ υπερεκτίμησαν τις δυνατότητές
τους και τώρα αντιλαμβάνονται ότι ίσως δεν έχουν τόσο μεγάλη στρατηγική
σημασία όσο νόμιζαν».

Κυπριακό. Και οι δύο αξιωματούχοι έδωσαν έμφαση στην ανάγκη επανέναρξης
των διαπραγματεύσεων για λύση του Κυπριακού επιρρίπτοντας στον Ραούφ Ντενκτάς
την πλήρη ευθύνη για την κατάρρευση της πρόσφατης πρωτοβουλίας του Κόφι Ανάν.

Στο πλαίσιο της προσέγγισης που αποφάσισε να ακολουθήσει η Ουάσιγκτον,
παράγοντες του Λευκού Οίκου και του Στέιτ Ντιπάρτμεντ διαμηνύουν στους
Τούρκους συνομιλητές τους πως έφθασε η ώρα να συνειδητοποιήσουν ότι η ένταξη
της Κύπρου στην E.E. θα ολοκληρωθεί τον Μάιο του 2004 «με ή χωρίς λύση» και
πως η απουσία λύσης πλήττει σαφώς πλέον την Τουρκία. «Εάν ενταχθεί μόνον η
“ελληνική” Κύπρος, ο ευρωπαϊκός δρόμος της Τουρκίας θα είναι πολύ δυσδιάβατος»
τόνισε στα «NEA» αρμόδιος αξιωματούχος. Το μήνυμα αυτό μεταφέρει στην τουρκική
ηγεσία και ο ειδικός συντονιστής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Τομ Γουέστον.

Με αφορμή και το Κυπριακό «η Τουρκία πρέπει να αποφασίσει εάν θέλει να γίνει
μέρος της Ευρώπης, ή να στραφεί προς τη Μέση Ανατολή» ανέφερε αρμόδιος
αξιωματούχος, προσθέτοντας ότι τα αμερικανικά εθνικά συμφέροντα υπηρετούνται
από την ύπαρξη μιας κοσμικής δημοκρατικής Τουρκίας, που θα αποτελεί πρότυπο
για τον μουσουλμανικό κόσμο. Γι’ αυτό οι ΗΠΑ είναι αποφασισμένες να ασκούν
πιέσεις στην Τουρκία με σκοπό να την οδηγήσουν σε δυτικό προσανατολισμό και
δηλώνουν ότι «στο πλαίσιο αυτό έχουμε θέσει τα ζητήματα της Κύπρου και της
Αρμενίας ψηλά στην ατζέντα των αμερικανοτουρκικών σχέσεων».

Ο στρατός. Οι πρόσφατες προκλητικές ενέργειες των Τούρκων στο Αιγαίο
ερμηνεύονται και ως ενδεικτικές πιθανών εσωτερικών συγκρούσεων της πολιτικής
ηγεσίας με το στρατιωτικό κατεστημένο. Οι Αμερικανοί εκτιμούν ότι την
τελευταία δεκαετία ο ρόλος των στρατηγών περιορίσθηκε, ενώ μειώθηκε και η
επιρροή που διέθεταν οι ΗΠΑ επί του στρατιωτικού κατεστημένου. Αρμόδιος
αξιωματούχος παραδέχθηκε ότι στο παρελθόν έφθανε «ένα απλό τηλεφώνημα» του
αρχηγού των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων στον Τούρκο ομόλογό του για να
διευθετηθεί ένα ζήτημα, ενώ τώρα η σχέση είναι πιο ώριμη και περίπλοκη, όπως
απέδειξε και η πρόσφατη κρίση λόγω του Ιράκ: «Πιέζαμε για μια πιο δημοκρατική
Τουρκία και αυτό συνέβη, με αποτέλεσμα να αλλάξει η σχέση μας και να είναι
πλέον περισσότερο απρόβλεπτη».