ΣANTPA ΓKPEΓKΟPI «Σε κρατάνε ζωντανό μόνον για να υποφέρεις»

«H μυρωδιά της φυλακής σε συνοδεύει μέχρι να πεθάνεις», λέει η Σάντρα Γκέγκορι

«Στην αρχή οι επισκέψεις ήταν καλοδεχούμενες, αλλά, καθώς περνούσαν οι μήνες,
μου θύμιζαν πως υπήρχαν άνθρωποι που ζούσαν μια ζωή που δεν είχε καμιά σχέση
με τη δική μου, που μπορούσαν να περπατούν, να μιλούν, να τρώνε και να
κοιμούνται ελεύθερα. Εγώ ήμουν απλά μια ανάμνηση».

H περιπέτεια της Βρετανής Σάντρα Γκρέγκορι είναι από εκείνες που τρέφουν τα
ταμπλόιντ και τις παμφάγες κάμερες. Καταδικάστηκε σε 25ετή φυλάκιση στην
Ταϊλάνδη, για εμπορία ναρκωτικών. «Αυτό που έζησα έμοιαζε με αργό βασανιστήριο
– σε κρατάνε ζωντανό μόνο για να υποφέρεις», έγραφε μετά. Μια ατίθαση
συμπαθητική κοπέλα, που κανείς δεν θα τη φανταζόταν πίσω από τα σίδερα, τελικά
εξέτισε ποινή επτάμισι χρόνων πριν της δοθεί χάρη από τον βασιλιά της
Ταϊλάνδης. Είχε όμως προλάβει να γνωρίσει μερικές από τις χειρότερες φυλακές –
καθώς και μερικούς από τους πιο διάσημους τροφίμους τους -, τόσο στην Ταϊλάνδη
όσο και στη Βρετανία, στην οποία μεταφέρθηκε μετά τον τέταρτο χρόνο, βάσει
διακρατικών συμφωνιών. Το βιβλίο που έγραψε, «Ξεχάστε πως είχατε μια κόρη», το
οποίο κυκλοφορεί σε λίγες ημέρες στα ελληνικά (Εκδόσεις Γκοβόστη) αποτελεί μια
μαρτυρία για το σωφρονιστικό σύστημα και μάλιστα συγκριτική. Μια μαρτυρία που
δείχνει ότι ανεξάρτητα από το πολιτικό καθεστώς, η φυλακή είναι ένας χώρος
όπου μπορεί να συμβεί οτιδήποτε σε οποιονδήποτε χωρίς διάκριση. Ένας χώρος με
δικούς του σκληρούς νόμους, που ελάχιστη σχέση έχουν με ανθρώπινα δικαιώματα ή
με τις βασικές αξίες του δυτικού πολιτισμού.

H Γκρέγκορι ήταν γόνος μεσοαστικής οικογένειας. Ο πατέρας της
μηχανικός, η μητέρα της νοσοκόμα. H πρόταση κάποιου γνωστού να τον συνοδεύσει
στην Ταϊλάνδη τής φάνηκε προκλητική. Ζούσε μόνη της εκείνη την περίοδο – η
οικογένειά της είχε αλλάξει πόλη λόγω μετάθεσης του πατέρα της – και της
φάνηκε ότι ένα δίμηνο εξωτικό ταξίδι θα ήταν μία αλλαγή. Έμεινε εντέλει δύο
χρόνια εκεί. Ο τόπος της άρεσε πολύ, έκανε ταξίδια σε όλη τη χώρα. Στην αρχή
έκανε μικροδουλειές, μετά άρχισε να διδάσκει αγγλικά σε οργανωμένα γκρουπ του
Πανεπιστημίου της Μπανγκόκ και σε ιδιώτες.

Ένα πραξικόπημα το 1993, που αποδιοργάνωσε τη χώρα, της στέρησε και τη βασική
δουλειά της. Είχε αποφασίσει να γυρίσει στην Αγγλία, όπως διηγείται, αλλά δεν
είχε χρήματα καθόλου, ούτε καν για να αγοράσει εισιτήριο. Και αντί να ζητήσει
από τους γονείς της να της στείλουν, θεώρησε απλούστερο να αποδεχθεί την
πρόταση ενός άλλου Βρετανού, του Ρόμπερτ, να γίνει βαποράκι για χίλιες λίρες.
Έπρεπε να μεταφέρει 89 γραμμάρια ηρωίνη στην Ιαπωνία με το αεροπλάνο. Ο
Ρόμπερτ θα ήταν μαζί της, όπως και μία ακόμη κοπέλα. Στο αεροδρόμιο της
Μπανγκόκ συνελήφθη και η ακτινογραφία έδειξε τέσσερα μικρά δεματάκια σε
«απόκρυφα» σημεία του σώματός της. Στη δίκη που ακολούθησε, ο Ρόμπερτ αρνήθηκε
τα πάντα και, ενώ η ταϊλανδέζικη Αστυνομία εκείνον ήθελε στην πραγματικότητα
να συλλάβει, η Σάντρα έφαγε 25 χρόνια και εκείνος αθωώθηκε.

Από τη μια ημέρα στην άλλη η ζωή η δική της και της οικογένειάς της άλλαξε. Οι
γονείς της έμαθαν τη σύλληψή της από την τηλεόραση. H ίδια εισήχθη στις
γυναικείες φυλακές Lard Yao, στο επονομαζόμενο «Χίλτον» της Μπανγκόκ. Και αν
το πρώτο μέρος της ιστορίας μοιάζει λίγο σαπουνόπερα, το δεύτερο μέσα στις
φυλακές μόνο ως τέτοιο δεν μπορεί να περιγραφεί. Παρανοϊκές ιστορίες κάθε
είδους εκτυλίσσονται εκεί. Όπως λέει και η ίδια, «η φυλακή δεν είναι όπως τη
βλέπουμε στο σινεμά ή στην τηλεόραση. Είναι πολύ πιο παράλογη, απαίσια,
απωθητική, αηδιαστική απ’ οτιδήποτε μπορεί κανείς να φανταστεί». H υπεύθυνη
της κουζίνας, για παράδειγμα, είχε καταδικαστεί για… κανιβαλισμό. Και δεν
ήταν σπάνιοι οι ξυλοδαρμοί ούτε και οι βιασμοί γυναικών από γυναίκες, με
αρχικό κίνητρο να βρουν κρυμμένα ναρκωτικά.

H εικόνα δεν ήταν καλύτερη ούτε στις βρετανικές φυλακές. Ήταν
καλύτερες, βέβαια, οι «ξενοδοχειακές» υπηρεσίες, ο παραλογισμός όμως ήταν το
ίδιο ή και περισσότερο έντονος. Χωρίς ιδιαίτερο λόγο τη μετέφεραν ακόμη και σε
φυλακές υψίστης ασφαλείας, δίπλα σε ανθρώπους που έχουν κάνει δέκα δολοφονίες
ο καθένας. Αν τελικά γλίτωσε είναι γιατί οι γονείς της αποφάσισαν να
διασυρθούν ακόμη περισσότερο από όσο είχαν ήδη διασυρθεί, βγαίνοντας στα
κανάλια και τις εφημερίδες κάθε τρεις και λίγο. Έτσι ανάγκασαν βουλευτές να
ενδιαφερθούν για την περίπτωση και να πιέσουν, μέσω του υπουργείου Εξωτερικών
που στην αρχή αδιαφορούσε, τις ταϊλανδικές αρχές για την απονομή χάριτος.
Αφέθηκε ελεύθερη το 2000.

Εννέα τετραγωνικά, εβδομήντα γυναίκες

«Κάθε βράδυ από εβδομήντα μέχρι εκατόν είκοσι γυναίκες κοιμόμασταν σ’ αυτό το
δωμάτιο, έναν περιφραγμένο τσιμεντένιο κύβο περίπου εννέα τετραγωνικών μέτρων.
Μπορούσαμε να ξαπλώνουμε πλάτη με πλάτη ή με το κεφάλι της μιας κόντρα στο
κεφάλι της άλλης, με τα πόδια μας διπλωμένα στα γόνατά μας, στριμωγμένες η μία
πλάι στην άλλη. Καμιά φορά αναγκαζόμαστε να κοιμηθούμε όρθιες, άλλες μέσα στις
τουαλέτες, ενώ πολλές σχεδόν έμεναν άυπνες. Στέκονταν όρθιες κλαίγοντας, γιατί
δεν μπορούσαν να σταθούν κάπου να κοιμηθούν. Έπειτα από λίγο συνήθισα το
γεγονός ότι, όταν ξυπνούσα, έπρεπε να απαγκιστρωθώ από τα χέρια και τα πόδια
της γυναίκας που κοιμόταν δίπλα μου. Ο χώρος μου για να κοιμάμαι ήταν δύο
τετράγωνα λινόλεουμ πάνω στο τσιμεντένιο πάτωμα».

INFO

Σάντρα Γκρέγκορι, «Ξεχάστε πως είχατε μια κόρη», μτφ. Αλέξανδρος Ρήγας,
Εκδόσεις Γκοβόστη, Σελ. 383.