TΟM ΓΟYEΣTΟN «Θα γίνουν αλλαγές στο σχέδιο Aνάν»

Ο ειδικός συντονιστής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για το Κυπριακό Τομ Γουέστον,
λίγες ώρες πριν από την άφιξή του στην Αθήνα (θα μεταβεί στη συνέχεια σε
Άγκυρα και Λευκωσία), μιλάει στα «NEA» για τον νέο γύρο επαφών με τα
ενδιαφερόμενα μέρη, τη νέα πραγματικότητα που δημιούργησε η ελεύθερη διακίνηση
στη Μεγαλόνησο και τις αλλαγές που αυτή επιβάλλει στο σχέδιο Ανάν.

Ο κ. Γουέστον υπογραμμίζει την ανάγκη άμεσης επανέναρξης των διαπραγματεύσεων
με στόχο την έγκαιρη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων και την επίτευξη συμφωνίας πριν
από τον Μάιο του 2004 ώστε να ενταχθεί στην E.E. η ενιαία Κύπρος και αφήνει
εμμέσως να διαφανεί ότι το επόμενο ραντεβού για τη νέα προσπάθεια για λύση θα
είναι τον Σεπτέμβριο στη Νέα Υόρκη.

Στην περιοδεία σας η έμφαση δίνεται πλέον στην Άγκυρα;

Δίνεται σε όλες τις πρωτεύουσες. H αμερικανική πολιτική είναι σαφής.
Πιστεύουμε ότι υπάρχει ένα σχέδιο, το οποίο θεωρούμε καλό και έχει κατατεθεί
στις δύο πλευρές. Υπάρχει ένα ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας, το οποίο
υποστήριξαν οι ΗΠΑ και είναι πολύ σαφές σε ό,τι αφορά το σχέδιο Ανάν και την
πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί.

H ομαλή συνύπαρξη των δύο κοινοτήτων που παρατηρείται μετά την ελεύθερη
διακίνηση δεν ανατρέπει στην πράξη μερικές πρόνοιες του σχεδίου Ανάν, όπως
αυτές περί μεταβατικών σταδίων;

Σίγουρα αλλάζει την κατάσταση. Όταν έχεις χιλιάδες ανθρώπους και από τις δύο
πλευρές σε τόσο αρμονική συνύπαρξη, τίθεται υπό αμφισβήτηση το ερώτημα αν
Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι μπορούν να ζήσουν μαζί ειρηνικά. Είναι σαφές
ότι μπορούν. Πολλές από αυτές τις πρόνοιες του σχεδίου Ανάν περί πολυετών
μεταβατικών περιόδων θα πρέπει να επανεξετασθούν λόγω της εμπειρίας αυτής,
αλλά πρέπει να αλλάξουν στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων.

Πώς κρίνετε τα μέτρα που ανακοίνωσε η E.E. για τους Τουρκοκυπρίους;

Είναι μια ειλικρινής προσπάθεια να βοηθήσουν τους Τουρκοκυπρίους και να
βελτιώσουν την ατμόσφαιρα, και έχουν φυσικά την απόλυτη υποστήριξη των ΗΠΑ.

Πόσο ισχυρή παραμένει η επιρροή του Ραούφ Ντενκτάς;

Ο κ. Ντενκτάς είναι ο εκπρόσωπος των Τουρκοκυπρίων στις διαπραγματεύσεις και
έχει υψηλή αποδοχή στην Τουρκία. Πάντως, είναι αλήθεια ότι στο βόρειο τμήμα
υπάρχουν πολλές απόψεις και συχνά διαφορετικές από τις δικές του. Αυτός ήταν ο
λόγος για τον οποίο ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών ήθελε να θέσει το
σχέδιο σε δημοψηφίσματα για να δοθεί η ευκαιρία στον λαό να εκφρασθεί.

Αισθάνεσθε ότι οι τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις είναι έτοιμες να δεχθούν λύση;

Οι τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις παίζουν σημαντικό ρόλο στην τουρκική πολιτική
και θεωρούν ότι το Κυπριακό άπτεται της ασφάλειας της χώρας. Ταυτόχρονα, η
Τουρκία βρίσκεται σε μια φάση όπου καλείται να προχωρήσει σε αλλαγές για να
εκπληρώσει τα κριτήρια της Κοπεγχάγης, στα οποία περιλαμβάνεται και ο
πολιτικός έλεγχος επί των Ενόπλων Δυνάμεων. Εμείς θεωρούμε ότι ο Στρατός
μπορεί να εκφράζει απόψεις, αλλά οι τελικές αποφάσεις πρέπει να προέρχονται
από την εκλεγμένη πολιτική ηγεσία.

Πώς κρίνετε τη μέχρι τώρα εξέλιξη της ελεύθερης διακίνησης;

Δεν αποτελεί λύση, διότι δεν δίνει λύσεις σε θέματα περιουσίας, ασφάλειας,
διακυβέρνησης, αλλά σίγουρα έχει βελτιώσει την ατμόσφαιρα και μπορεί να
δείχνει την κατεύθυνση προς την οποία θα κινηθεί η λύση, αφού αποδεικνύεται
ότι οι δύο κοινότητες μπορούν να συμβιώσουν. Αυξάνει τις πιθανότητες για λύση
και αποδεικνύει την επιθυμία Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκυπρίων.

Πότε θα αρχίσει η νέα προσπάθεια για την επίτευξη συμφωνίας; Πλησιάζει η
ένταξη της Κύπρου στην E.E. τον Μάιο του 2004 και η απόφαση της E.E. για τις
ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας τον επόμενο Δεκέμβριο.

Οι διαπραγματεύσεις πρέπει να επαναρχίσουν όσο πιο γρήγορα γίνεται, ώστε να
έχουμε τον απαραίτητο χρόνο για την έγκαιρη ολοκλήρωσή τους. Ένας πολύ
σημαντικός λόγος για την επίτευξη συμφωνίας πριν από την επίσημη ένταξη της
Κύπρου στην E.E. τον Μάιο του 2004 είναι πως το πρωτόκολλο προβλέπει ότι κάθε
στοιχείο της λύσης που θα απορροφηθεί στη συνθήκη ένταξης θα πρέπει να
εγκριθεί με ομόφωνη απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Αυτό δίνει την ευκαιρία
να ενσωματωθεί η λύση στην ένταξη, εξασφαλίζοντας τη δυνατότητα εφαρμογής
(sustainability) μερικών αμφιλεγόμενων προβλέψεων του σχεδίου Ανάν στα
ευρωπαϊκά δικαστήρια.

Μπορεί να δούμε νέα πρωτοβουλία στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον
Σεπτέμβριο;

H Γενική Συνέλευση είναι μία περίοδος κατά την οποία οι περισσότεροι
πρωταγωνιστές είναι στη Νέα Υόρκη, όπως φυσικά και ο γενικός γραμματέας. Άρα
είναι πολύ σημαντική περίοδος. Εμείς θα προτιμούσαμε να αρχίσουμε ακόμη
νωρίτερα, εφόσον επιδειχθεί πολιτική βούληση, με στόχο να προλάβουμε να έχουμε
δημοψηφίσματα πριν από τον Μάιο του 2004.

Στόχος σας είναι η αποδοχή του σχεδίου Ανάν, αλλά ο κ. Ντενκτάς το
χαρακτηρίζει «νεκρό».

Θα μου επιτρέψετε να πω ότι αυτή είναι μια άποψη την οποία δεν αποδέχεται
κανείς άλλος. Δεν τη δέχονται ούτε οι ΗΠΑ, ενώ δεν τη δέχονται και πολλοί
Τουρκοκύπριοι.