Γαύρος για… γερά πορτοφόλια!

– Φρέσκο ψάρι υπάρχει;,- Φρεσκότατο, – Είναι ντόπιο;, – Από την τράτα
μας… Ο διάλογος αυτός επαναλαμβάνεται καθημερινά στις ψαροταβέρνες ιδίως
τούς καλοκαιρινούς μήνες.

Μείωση ψαριών. Τα ψάρια μειώθηκαν, το ίδιο και οι διαστάσεις στις ψαροκασέλες

Ο πελάτης παίρνει πάντα την απάντηση της αρεσκείας του. Μόνο που εδώ δεν
ισχύει το «ό,τι πληρώνεις, παίρνεις», αφού τις περισότερες φορές πληρώνει το
εισαγόμενο ψάρι για ελληνικό!

Το ψάρι λένε είναι σαν το νερό. Δεν το βρίσκεις όποια εποχή το ζητήσεις. Έτσι,
όσοι επιμένουν να μην το καταλαβαίνουν, θα βάζουν πάντα πολύ βαθιά το χέρι
στην τσέπη τους. Και το κυριότερο; H γαστριμαργική τους απόλαυση δεν θα
προέρχεται από τα βάθη τού Αιγαίου και του Ιονίου, αλλά από τη… Μαδαγασκάρη

Και κατά έναν περίεργο τρόπο οι τιμές των ψαριών στην Ελλάδα εξακολουθούν να
είναι πολύ υψηλές για τον καταναλωτή, ακόμη και την περίοδο που υπάρχουν
άφθονα ψάρι και πετιούνται χιλιάδες καφάσια με ψάρια στη θάλασσα… Δεν
εξηγείται διαφορετικά πώς τον γαύρο, για παράδειγμα, ο καταναλωτής τον
πληρώνει στην ψαροταβέρνα τουλάχιστον 300% πιο ακριβά (μερικές φορές φθάνει
και το 2.500%) από την τιμή που τον πουλάει ο ψαράς! Ανάλογα την εποχή,
πουλιέται από 6 έως 73 ευρώ το τελάρο των 15 κιλών, και ο καταναλωτής πληρώνει
5 ευρώ τη μερίδα των 350 γραμμαρίων…

Ο μύθος. «Είναι μύθος το φρέσκο ελληνικό ψάρι το καλοκαίρι», λέει ο
ψαράς και ιδιοκτήτης ψαροταβέρνας στον Πειραιά Δημήτρης Βαμβακάρης. «Το
ελληνικό ψάρι είναι πολύ πιο ακριβό από το εισαγόμενο. Επίσης υπάρχει τρομερή
έλλειψη τους καλοκαιρινούς μήνες όταν σταματούν να ψαρεύουν οι τράτες. Και
επειδή ούτε οι ειδικοί δεν μπορούν να ξεχωρίσουν ένα ψημένο ψάρι αν είναι
φρέσκο ή όχι, καταλαβαίνετε τι γίνεται…».

Τι γίνεται; ‘Όπως λέει, τα «πρώτα» ψάρια (δηλαδή σαργοί, συναγρίδες,
λυθρίνια) τα αγοράζουν οι ταβέρνες συνήθως 30-40 ευρώ το κιλό και τα πουλάνε
σχεδόν στη διπλάσια τιμή. Όμως για να μεγιστοποιήσουν το κέρδος τους αγοράζουν
εισαγόμενα 8-10 ευρώ το κιλό και τα πουλάνε στην ίδια τιμή!».

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι ο πελάτης δεν τρώει πουθενά φρέσκο ψάρι. Όμως
όπως λένε εστιάτορες «όλα τα ελληνικά ψάρια είναι πουλημένα ένα μήνα πριν
αλιευθούν, ενώ το… κενό το καλύπτουν τα εισαγόμενα».

Ο τρόπος. Αν και οι ψαροταβέρνες είναι υποχρεωμένες να γράφουν στους
τιμοκαταλόγους αν τα ψάρια τους είναι εισαγόμενα ή κατεψυγμένα, εν τούτοις
ελάχιστοι το κάνουν. Όμως απέναντι στον νόμο είναι… εντάξει. Αφού μπορούν
και ανακατεύουν ελληνικά και ξένα τιμολόγια και να πουλάνε με ελληνικά, ενώ
στην Ιχθυόσκαλα βάζουν ακόμη και εισαγόμενα σε ελληνικές ψαροκασέλες και τα
«βαφτίζουν» ελληνικά.

«Χρηματιστήριο». Οι τιμές στα ψάρια διαμορφώνονται όπως οι τιμές των
μετοχών στο Χρηματιστήριο. Τα περιθώρια κέρδους, ανάλογα την περίοδο, είναι
τεράστια (και υποτίθεται ότι η νόμιμη προμήθεια των εμπόρων είναι 8%), αφού
δεν υπάρχει διατίμηση στην τιμή. Υπάρχουν ημέρες που χιλιάδες τελάρα γεμάτα
ψάρια πετιούνται στη θάλασσα, για να προκληθεί τεχνητή έλλειψη ζήτησης, μόνο
και μόνο για να πιέσουν οι ιχθυέμποροι τις τιμές.

Ο ψαράς. «H αγορά έχει κατακλυστεί από εισαγόμενα ψάρια.» λέει ο
Σταύρος Κατσούκης, ψαράς και ιδιοκτήτης δύο γρι γρι. «Αν και χρόνο με τον
χρόνο υπάρχει μείωση των ψαριών στις ελληνικές θάλασσες, ωστόσο υπάρχουν
εποχές, όπως από τον Οκτώβριο έως τον Μάιο (όπου δουλεύουν τα γρι γρι και οι
ανεμότρατες), όπου υπάρχει επάρκεια. Εμείς πουλάμε πολύ φθηνά, αλλά ο
καταναλωτής τα πληρώνει πολύ ακριβά».

Στη Βόρειο Ελλάδα. «Τα ψάρια έχουν μειωθεί από 80 εως 85%», λέει ο
ψαράς από τη Βόρειο Ελλαδα Δημήτρης Ταουλτζής, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης
Πλοιοκτητών Μέσης Αλιείας. Όπως λέει, είναι «μύθος το φρέσκο ελληνικό ψάρι σε
σύνολο παραγωγής».

Και αυτός έχει το ίδιο παράπονο με τους άλλους συνάδελφους του. «Πώς είναι
δυνατόν εμείς να πουλάμε σε εξευτελιστικές τιμές τον χειμώνα, που υπάρχει
μεγάλη παραγωγή και ο κόσμος να πληρώνει πολύ ακριβά;» αναρωτιέται.

«Υπάρχουν ημέρες που πετάμε στη θάλασσα χιλιάδες κιβώτια με γαύρο, αφού δεν τα
παίρνουν οι ιχθυέμποροι. Από την 1η Οκτωβρίου που αρχίζει να ψαρεύει η τράτα,
οι τιμές στη χονδρική πέφτουν κατά 50%, αλλά αυτή η μείωση δεν αγγίζει τον
καταναλωτή. Υπάρχουν ημέρες που δίνουμε τα σαυρίδια 1,47 ευρώ τα 15 κιλά και ο
καταναλωτής πληρώνει την ίδια τιμή το κιλό!».

Τι να προσέξουμε. «Πίστευε και μη ερεύνα…», λένε οι ειδικοί. Τι
σημαίνει αυτό; Βρείτε έναν ιδιοκτήτη εστιατορίου που να τον εμπιστεύεστε
και… καλή σας όρεξη. Όσοι ξέρουν από ψάρι… τραβούν τα μαλλιά τους όταν
βλέπουν ενυδρεία με αστακούς, όπου ο πελάτης ψαρεύει μόνος το φαγητό του.
Δυστυχώς για τον ίδιο, τις περισσότερες φορές τρώει άλλον από αυτόν που
νομίζει ότι έπιασε!

Σχεδόν πάντα ο «αλιευμένος» αστακός καταλήγει στο ενυδρείο που ψαρεύτηκε. Αλλά
και αν είναι αυτός ο αστακός, όπως λένε οι ειδικοί, ο αστακός είναι κυνηγός,
και στο ενυδρείο δεν σιτίζεται επαρκώς.

SOS για τη μείωση των ψαριών στις ελληνικές θάλασσες

H μείωση των ελληνικών ψαριών είναι πλέον πραγματικότητα. Σύμφωνα με τα
στοιχεία του υπουργείου Γεωργίας, το 1995 αλιεύθηκαν από τα αλιευτικά της
παράκτιας αλιείας 78.515 τόνοι ψαριών, ενώ το 1998 η ποσότητα μειώθηκε σε
47.868 τόνους. Την ίδια στιγμή, η παραγωγή στις ιχθυοκαλλιέργειες αυξήθηκε από
17.673 τόνους το 1995 σε 31.129 τόνους το 1998.

Ωστόσο, στοιχεία που να δείχνουν την πραγματική εικόνα δεν υπάρχουν. Και αυτό
διότι, όπως εξηγεί η Αναστασία Μήλιου, υπεύθυνη τού επιστημονικού προγράμματος
«Αρχιπέλαγος Αιγαίου», «η παραγωγικότητα της ελληνικής αλιείας δεν
καταγράφεται συστηματικά».

Σύμφωνα με την ίδια, υπάρχουν μόνον ενδείξεις που κρούουν τον κώδωνα του
κινδύνου. Έτσι, για τον ξιφία και τον τόνο τα στοιχεία δείχνουν
ότι τα τελευταία 15 χρόνια με την εντατική αλλά και την παράνομη αλιεία
υπάρχει δραματική μείωση των αποθεμάτων.

Για τα αφρόψαρα (γόπα, σαυρίδι, κολιός) ενδεικτικό είναι το γεγονός,
ότι ενώ στο Ανατολικό Αιγαίο υπήρχαν πριν από 15 χρόνια 14 αλιευτικά σκάφη γρι
γρι σήμερα έχει μείνει μόνον ένα.

Το ίδιο ισχύει και για τον μπαλά (ψαρεύεται σε βάθη από 200 έως 500
μέτρα με δίχτυα ή καθετή). Εκεί που πραγματικά έχει πέσει… «τσεκούρι» είναι
στους ροφούς, στους σαργούς και στους βλάχους, όπου τα τελευταία χρόνια
παρατηρείται πολύ μεγάλη μείωση. Υπεραλιεύονται το μπαρμπούνι, η κουτσομούρα,
ο μπακαλιάρος και το καπόνι, ενώ δεν δείχνουν να έχουν πρόβλημα η μαρίδα και η
πεσκανδρίτσα.

Έρευνα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου. Σύμφωνα με έρευνα του Τμήματος
Ιχθυολογίας Αλιευτικής Βιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου υπό τον
αναπληρωτή καθηγητή Κώστα Στεργίου «από το 1996 έως το 2001 παρατηρείται
σημαντική μείωση της μέσης εκφόρτωσης ανά ημέρα αλιείας στο Ιόνιο και Βόρειο
Αιγαίο.

Ειδικότερα, στο Βόρειο Αιγαίο για σκάφη κάτω των 20 μέτρων έχουμε μείωση από
300 σε 150 κιλά την ημέρα, και σε σκάφη πάνω από 20 μέτρα μείωση από 500 σε
350 κιλά την ημέρα. Στο Ιόνιο, η μείωση είναι από 400 σε 150 κιλά την ημέρα
για σκάφη κάτω των 20 μέτρων και από 300 σε 100 κιλά για σκάφη πάνω από 20
μέτρα.

Τι πρέπει να γίνει. Το μόνο μέτρο που προβάλλεται από την E.E. είναι η
σταδιακή μείωση του αλιευτικού στόλου με κίνητρα που δίνονται στους ψαράδες
για εθελουσία έξοδο. H επιδότηση είναι ανάλογη με τη χωρητικότητα του
αλιευτικού, την ηλικία του σκάφους και την ιπποδύναμη της μηχανής του. Έτσι,
για παράδειγμα, για ένα 7μετρο αλιευτικό, 20 χρόνων, η επιδότηση είναι περίπου
15.000 ευρώ, ενώ μέχρι στιγμής έχει καλυφθεί για την Ελλάδα το 45% του
σχετικού προϋπολογισμού από το Γ’ ΚΠΣ.

Οι ιχθυοκαλλιέργειες. Αν δεν υπήρχαν οι ιχθυοκαλλιέργειες, ουδείς
γνωρίζει πού θα έφθαναν οι τιμές των ψαριών. Για παράδειγμα, η τσιππούρα
μπορεί να φθάσει να πωλείται 22-30 ευρώ το κιλό, ενώ το ίδιο ψάρι από την
ιχθυοκαλλιέργεια πωλείται από 3,5 έως 6 ευρώ το κιλό.