Kόμματα A.E.: Οι νέες προβληματικές

Εικόνα προβληματικών επιχειρήσεων παρουσιάζουν τα κόμματα στην Ελλάδα.
Είναι χρεωμένα έως τον λαιμό, ζουν από την κρατική επιχορήγηση, η οποία δεν
τους φθάνει – ιδιαίτερα σε προεκλογικές περιόδους – ενώ τα βαραίνει συνέχεια η
υποψία της αδαφάνειας. Κι αυτό διότι καταφεύγουν συστηματικά σε αφανείς
χρηματοδότες για να καλύψουν τις συνεχώς αυξανόμενες δαπάνες τους.

Την ίδια στιγμή ο Έλληνας φορολογούμενος πληρώνει για τα κόμματα αναλογικά
περισσότερα χρήματα απ’ ό,τι ο Ευρωπαίος. Σε μερικές χώρες, μάλιστα, δεν
προβλέπεται κρατική χρηματοδότηση των κομμάτων.

Για τη σίτιση στο πρυτανείο, οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους. Και στα δύο
μεγάλα κόμματα, όπως λένε στελέχη του ΠΑΣΟΚ, η κύρια πηγή χρηματοδότησης σε
ποσοστό περίπου 85% είναι η κρατική επιχορήγηση, ενώ το ίδιο ισχύει και για
τον ΣΥΝ. Τόσο ο γραμματέας Οικονομικού του ΠΑΣΟΚ κ. Κώστας Γείτονας όσο και ο
γενικός διευθυντής της N.Δ. κ. Ιωάννης Βαρθολομαίος παραδέχονται ότι χωρίς την
κρατική επιχορήγηση τα κόμματα δεν θα μπορούσαν να λειτουργήσουν.

Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αυτός ο βαθμός εξάρτησης από τον κρατικό
προϋπολογισμό είναι ασυνήθιστα υψηλός. Στη Γερμανία π.χ. από τα συνολικά έσοδα
του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος μόνο το 29,7% είναι κρατική επιχορήγηση. Στην
Αυστρία μόλις 20%. Στη Βρετανία κρατική χρηματοδότηση δεν υπάρχει.

Και η αφανής… Αξίζει να σημειωθεί, ότι αυτό το 85% είναι μόνον η
κρατική χρηματοδότηση που φαίνεται, γιατί υπάρχει και η αφανής (με
αποσπασμένους δημοσίους υπαλλήλους, ευνοϊκές ρυθμίσεις, τραπεζικές
διευκολύνσεις κ.ο.κ). Έτσι τα ελληνικά κόμματα δεν κυνηγούν συνδρομές μελών ή
εισφορές επιχειρήσεων και δωρεές, που είναι ο κύριος τρόπος χρηματοδότησης των
κομμάτων στο εξωτερικό.

Το αγγλικό Εργατικό Κόμμα π.χ. βασίζεται κατά 40% στις εισφορές των μελών του,
οι Γερμανοί Σοσιαλδημοκράτες κατά 50%, ενώ οι Άγγλοι Συντηρητικοί ζουν από τις
δωρεές και τις εισφορές των επιχειρηματιών.

Στην Ελλάδα, μόλις το 5,5% των εσόδων του ΠΑΣΟΚ προέρχεται από συνδρομές, ενώ
ο ρόλος τους στα έσοδα της N.Δ. είναι ασήμαντος. Και τα δύο μεγάλα κόμματα
καλύπτουν περίπου 9% των εσόδων τους από τη διάθεση κουπονιών, που δεν είναι
ονομαστικά και γίνονται συχνά όχημα αδιαφανούς χρηματοδότησης. Όπως
επισημαίνουν στελέχη της N.Δ., κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να αγοράσει
«σακούλες με κουπόνια», διατηρώντας την ανωνυμία του, ή ακόμα χειρότερα, να
δώσει τα λεφτά μαύρα και τα κόμματα να πουλήσουν τα κουπόνια στον επόμενο.
Εννοείται ότι τέτοιες συναλλαγές δεν καταγράφονται στους πίνακες εσόδων και
εξόδων που καταρτίζουν τα κόμματα.

Σε προεκλογικές περιόδους. Τα έσοδα όμως ποτέ δεν είναι αρκετά σε μια
προεκλογική περίοδο. Μόνον η προβολή στα MME – που μπορεί να καταμετρηθεί –
στοίχισε επισήμως στη N.Δ. στις εκλογές του 2000 2,1 δισ. δρχ. Και στα ποσά
που εμφανίζουν τα κόμματα μετά τις εκλογές δεν συμπεριλαμβάνεται το κόστος των
συγκεντρώσεων, των μετακινήσεων ετεροδημοτών, των φυλλαδίων κ.ά.

Στελέχη και των δύο κομμάτων παραδέχονται, πως τουλάχιστον ένα μέρος αυτών των
εξόδων καλύπτεται με εισφορές κάτω από το τραπέζι.

Τα κόμματα προσφεύγουν όμως και στον δανεισμό, κατά προτίμηση από κρατικές
τράπεζες. Μέχρι πριν από μερικά χρόνια, ο τραπεζίτης των κομμάτων ήταν η
Εθνική, τώρα όμως ΠΑΣΟΚ, N.Δ. και ΣΥΝ πάνε στην Αγροτική, γιατί, όπως λέει ο
κ. Βαρθολομαίος, προσφέρει ευνοϊκότερους όρους.

H… πιο ακριβή ψήφος της Ευρώπης

Το πλέον χρεωμένο ελληνικό κόμμα είναι η N.Δ. Σύμφωνα με πηγές της Ρηγίλλης τα
χρέη της ανέρχονται σε 4,8 δισ., δηλαδή περίπου στο 92% της κρατικής
επιχορήγησης. Ορισμένα στελέχη του ΠΑΣΟΚ με σχέσεις στους τραπεζικούς κύκλους
αμφισβητούν τα στοιχεία της Ρηγίλλης και κάνουν λόγο για χρέη 8 δισ. Από την
πλευρά της η Χαριλάου Τρικούπη τοποθετεί τα χρέη της στο 50% της κρατικής
επιχορήγησης, δηλαδή περίπου στα 2,5 δισ. Πάντως και τα δύο κόμματα
χρηματοδοτούν τα χρέη τους με κυλιόμενα δάνεια που τα παίρνουν με εγγύηση την
κρατική επιχορήγηση.

Με δάνεια. Τον Φεβρουάριο κάθε έτους που μπαίνει στα ταμεία τους
αποπληρώνουν προηγούμενα δάνεια, συνάπτουν νέα και αυτό επαναλαμβάνεται στη
διάρκεια του έτους. Παραδείγματος χάριν, το 2002 η N.Δ. πήρε δάνεια ύψους 10,5
δισ. δρχ. και αποπλήρωσε δάνεια ύψους 9 δισ. δρχ., ενώ το ΠΑΣΟΚ δάνεια ύψους
5,7 δισ. και αποπλήρωσε δάνεια ύψους 5,4 δισ. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ΠΑΣΟΚ
εμφάνισε το 2002 πλεόνασμα ύψους 900.000 ευρώ.

Τα πιο φτωχά. Σε σύγκριση με άλλα ευρωπαϊκά κόμματα, τα ελληνικά
εμφανίζονται να είναι πιο φτωχά. Το φιλελεύθερο κόμμα της Γερμανίας π.χ., που
έχει περίπου τον ίδιο αριθμό ψηφοφόρων με το ΠΑΣΟΚ και τη N.Δ. (3.000.000)
είχε το 2002 έσοδα 30.000.000 ευρώ (έναντι 22.000.000 των ελληνικών), από τα
οποία όμως μόλις το 27% είναι κρατικές επιχορηγήσεις. Τα ελληνικά κόμματα
πάντως επιβαρύνουν τους πολίτες πολύ περισσότερο από ό,τι αντίστοιχα ευρωπαϊκά
που παίρνουν επιχορήγηση. Στη Γερμανία π.χ. το συνολικό ύψος της επιχορήγησης
– που κατανέμεται με βάση τις έγκυρες ψήφους στα κόμματα της Βουλής – είναι
125.000.000 ευρώ. Εκεί κάθε έγκυρη ψήφος στοιχίζει στον κρατικό προϋπολογισμό
2,69 ευρώ ενώ στην Ελλάδα 6,35.

ΗΠΑ: Εκλογές δεν… γίνονται χωρίς τις επιχειρήσεις

Οι επώνυμες δωρεές φυσικών προσώπων και επιχειρήσεων αποτελούν τη
σημαντικότερη πηγή εισοδήματος για πολλά κόμματα στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Στην
Ελλάδα είναι κατασυκοφαντημένες. Όπως λένε κάποιοι βουλευτές, τα κόμματα δεν
τις θέλουν για να μην κατηγορηθούν για διαπλοκή. Δεν εκπίπτουν από τη
φορολογία, όπως στο εξωτερικό, ενώ σε πολλές περιπτώσεις απαγορεύονται κιόλας,
όπως στην περίπτωση προμηθευτών του Δημοσίου που τιμωρούνται με ποινή
φυλάκισης δύο ετών αν δώσουν λεφτά στα κόμματα.

Εκτός συνόρων είναι όμως ευπρόσδεκτες. Στη Γερμανία το Χριστιανοδημοκρατικό
Κόμμα καλύπτει έτσι 22% των εσόδων του, το βρετανικό Εργατικό Κόμμα το 20%, οι
Βρετανοί Συντηρητικοί σχεδόν το 85%. Εκεί όμως που δεν μπορεί να γίνει
προεκλογικός αγώνας χωρίς τις εισφορές των επιχειρήσεων είναι οι ΗΠΑ. Στις
τελευταίες προεδρικές εκλογές, η λίστα των μεγαλύτερων δωρητών για τους Γκορ
και Μπους περιλαμβάνει τις μεγαλύτερες και πιο γνωστές αμερικανικές επιχειρήσεις.