Aποστολή στον ξεχασμένο πλανήτη

Εδώ και 14 χρόνια προσπαθούσαν να πείσουν τη NASA να στείλει ένα
διαστημόπλοιο στον Πλούτωνα. Και τώρα που η αποστολή έλαβε το πράσινο φως,
κάποιοι από την «παλιοπαρέα» που δεν έβλεπαν την ώρα να φτιάξουν το σκάφος,
σκέφτονται με λύπη ότι ίσως να μη ζουν το 2015, όταν θα φθάσει στον προορισμό του.

Κρύος, σκοτεινός, απομονωμένος, ξεχασμένος. Αυτός είναι ο Πλούτωνας. Ένας
πλανήτης στο ηλιακό μας σύστημα τον οποίο δεν μπορεί καλά καλά να δει ούτε το
πανίσχυρο διαστημικό τηλεσκόπιο «Χαμπλ». H εξερεύνησή του όμως ήταν έμμονη
ιδέα για τον Άλαν Στερν, τον επικεφαλής Διαστημικών Επιστημών στο Southwest
Research Institute στο Λος Άντζελες. Ίσως επειδή σε ολόκληρο το πάνθεον της
διαστημικής εξερεύνησης των τελευταίων 50 ετών, με την προσεδάφιση στη Σελήνη
και την αποστολή ρομπότ στον Άρη, δεν υπήρχε καμιά θέση για τον μικρό,
ξεχασμένο Πλούτωνα.

Τα ερωτήματα. Όλα αυτά τα 14 χρόνια, ο Στερν προβληματιζόταν. Υπάρχουν
ηφαίστεια στον Πλούτωνα; Εκρήγνυνται; Γιατί ο πλανήτης έχει τόσο μικρό μέγεθος
τη στιγμή που τα προγράμματα των υπολογιστών που εξομοιώνουν τη δημιουργία του
ηλιακού μας συστήματος δείχνουν ότι θα έπρεπε να έχει τον όγκο του Ποσειδώνα;
Και τι θα μπορούσαν να μας πουν για την εμφάνιση της ζωής στη Γη όλα εκείνα τα
παγωμένα οργανικά απομεινάρια που τον περιτριγυρίζουν;

Από τις αρχές σχεδόν του 1990 είχαν υποβληθεί στη NASA τουλάχιστον 7 σχέδια
αποστολής σκαφών στον Πλούτωνα, που όμως απορρίφθηκαν όλα, κυρίως για
οικονομικούς λόγους. Το 2001, η ομάδα του Στερν που επανήλθε δριμύτερη,
κατέθεσε μια πρόταση 500 εκατομμυρίων δολαρίων που προέβλεπε την αποστολή του
διαστημοπλοίου «New Horizon» στον μακρινό Πλούτωνα. H πρόταση πέρασε από 40
κύματα, αλλά βρέθηκαν αρκετοί αστρονόμοι που είπαν ότι η εξερεύνηση του
Πλούτωνα και της ζώνης Kuiper (ένας δακτύλιος από αρχέγονη σκόνη και μικρά
ουράνια σώματα στο ηλιακό μας σύστημα), αποτελεί πρωταρχικής σπουδαιότητας
θέμα για την επόμενη δεκαετία.

H μελέτη. Το διαστημόπλοιο λοιπόν θα κατασκευαστεί στο Εργαστήριο
Εφαρμοσμένης Φυσικής του Πανεπιστημίου «Johns Hopkins» των ΗΠΑ. Εκεί, τον
Τομέα Διαστήματος διευθύνει ένας κορυφαίος Έλληνας επιστήμονας, ο Σταμάτης
Κριμιτζής. Στη διάρκεια τής 40χρονης ενασχόλησής του με τις διαστημικές
αποστολές, ο… Τομ έχει στείλει συσκευές σε 7 από τους 9 πλανήτες του ηλιακού
μας συστήματος. Και θα μπορούσε μάλιστα να δώσει εντολή να εξερευνηθεί ο
Πλούτωνας πριν από 20 χρόνια. Τότε δηλαδή που το «Voyager 1» είχε μόλις
περάσει τον Κρόνο και θα μπορούσε να αλλάξει την κατεύθυνσή του, ώστε να
επισκεφθεί τον Πλούτωνα το 1986. Αντί γι’ αυτό όμως το «Βόγιατζερ» έλαβε
οδηγίες να πάει σε ένα από τα φεγγάρια του Κρόνου, τον Τιτάνα.

Το διαστημόπλοιο λοιπόν που θα φτιαχτεί με τη βοήθεια του Σταμάτη Κριμιτζή,
αναμένεται να εκτοξευθεί τον Ιανουάριο του 2006 από το Ακρωτήριο Κανάβεραλ. Θα
περάσει από τον Δία για να εκμεταλλευτεί τη βαρύτητά του και θα εκτοξευτεί
προς τον Πλούτωνα με μεγαλύτερη ταχύτητα, γλιτώνοντας έτσι 4 χρόνια ταξιδιού.
Αν κινείται με μια μέση ταχύτητα γύρω στα 37.000 μίλια την ώρα, το «New
Horizon» θα φθάσει στον προορισμό του το 2015, ίσως και το 2016, ανάλογα με
τον τύπο πυραύλου που θα χρησιμοποιηθεί στην εκτόξευση.

Ο Άλαν Στερν ήταν 30 χρόνων όταν παθιάστηκε με τον Πλούτωνα. Το 2015 θα είναι
60 ετών. Αμ και ο επικεφαλής της αποστολής; Ο Μπομπ Φάρκιουχαρ είναι ήδη 70
χρόνων. Έρχεται στο μυαλό του η απόσταση του πλανήτη από τη Γη – 2,7
δισεκατομμύρια μίλια – και σκέπτεται φωναχτά ότι «πολλοί από εμάς θα έχουν
πάρει σύνταξη πριν το διαστημόπλοιο φθάσει στον Πλούτωνα. Και κάποιοι άλλοι
δεν θα ζουν εκείνη τη μέρα…».

Λούζεται στο λυκόφως

Σταμάτης Κριμιτζής. O Έλληνας επικεφαλής του Τομέα Διαστήματος στο Πανεπιστήμιο «Johns Hopkins» θα συμβάλει στην κατασκευή του «New Horizon»

«Εγώ πάντως τον αποκαλώ το Λος Άντζελες του ηλιακού μας συστήματος,
εξαιτίας της καταχνιάς που τον περιβάλλει», λέει ο Έλιοτ Γιανγκ, ερευνητής στο
Southwest Research Institute. «Ο Πλούτωνας λούζεται από το λυκόφως. Είναι
μουντά τα πράγματα εκεί πάνω, αλλά δεν επικρατεί σκοτάδι. Θα μπορούσες δηλαδή
να διαβάσεις ένα βιβλίο». Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η επιφάνεια του
Πλούτωνα καλύπτεται από μεθάνιο και άζωτο. Και το χρώμα του, που μοιάζει με
εκείνο του… σολομού, πιθανόν να οφείλεται στην υπεριώδη ακτινοβολία που
πέφτει πάνω του από τον ήλιο.

Επιμέλεια: Εύη Ελευθεριάδου – Στέφανος Κρίκκης