Aριστερά της ανεργίας ή της απεργίας;

H πολιτική παρέμβαση εναντίον της ανεργίας συνιστά κρίσιμο θέμα για την
Αριστερά εφόσον συνεχίζει να είναι «πιστή στη σημασία του κοινωνικού κράτους
και υπερασπιστής των κοινωνικών δικαιωμάτων». Εξεγερμένοι και ρεαλιστές
αριστεροί αρχίζουν να ξανασυζητούν, και αυτή τη φορά ν’ αμφισβητούν, την
«κοινωνική ουδετερότητα» των σύγχρονων όρων της ανταγωνιστικότητας, της
παραγωγικότητας, της αποδοτικότητας και να προτείνουν πολιτικές/κοινωνικές
λύσεις για την αντιμετώπιση της ανεργίας χωρίς «έξωθεν επικαθορισμούς».

H Αριστερά δεν είναι ενιαία, αλλά δεν ταυτίζεται πλέον ούτε με τον «νεκρό
αριστερισμό» ούτε με τον «απλοϊκό παλαιοαριστερισμό». H Αριστερά δεν φοβάται
την κοινωνία της τεχνολογίας και της γνώσης, αλλά έχει χρέος να αποτρέπει την
εμπορευματοποίηση των μη εμπορευματικών τομέων της ζωής.

Οι κοινωνικοί αναστοχασμοί ή η κοινωνική αντανακλαστικότητα, ως επαναδιάταξη
της ανθρώπινης δραστηριότητας, είναι αναγκαίοι.

H επιλογή κοινωνίας / η επιλογή πολιτισμού αντισταθμίζουν την κυριαρχία της
χρηματοοικονομικής εξουσίας. H Αριστερά ως νέος «οραματιστής γεωαρχιτέκτονας»
αναζητεί νέο στίγμα «χωρίς στερεότυπα, προδιαγραμμένες ουτοπίες και εύκολες
βεβαιότητες». Κι αυτό μπορεί να το πετύχει εάν στραφεί προς την κοινωνία της
αλληλεγγύης, του ελέγχου της αγοράς και της επανενεργοποίησης της πολιτικής
σκέψης και δράσης.

Τα περιθώρια για τη δημιουργία δικτύου κοινωνικής προστασίας των αδυνάτων
είναι τόσο μεγάλα όσο η Αριστερά τα διεκδικήσει (χωρίς φιλανθρωπίες ή
επιλεκτικά προσανατολισμένες παροχές).

Θα ήταν κρίμα να χρησιμοποιήσει και η Αριστερά την «παγκοσμιοποίηση» ως άλλοθι
ή ως νομοτέλεια.

Στο κοινωνικό μέτωπο η μετριοπάθεια της Αριστεράς προκαλεί την αδιαλλαξία του
Κεφαλαίου. H χώρα μας π.χ. είναι τελευταία μεταξύ των κρατών – μελών της E.E.
στην κοινωνική προστασία, στο ύψος των επιδομάτων ανεργίας, στη βοήθεια, αλλά
τα κοινωνικά κινήματα υπνώττουν. Κι όμως γνωρίζουν ότι ανάμεσα στις δυνάμεις
του «τρόμου» και τις δυνάμεις του «διαλόγου» μόνον ανισότητα και όχι κατανόηση
συναντάει κανείς.

H Αριστερά «ως όχημα του μέλλοντος» ως «συλλογικός διανοούμενος» δεν πρέπει να
αφήσει τις σημερινές συγκυριακές ανισότητες να γίνουν μη αναστρέψιμες.

Εάν πιστεύουμε ότι τα κοινωνικά αδιέξοδα ποτέ δεν είναι οριστικά, αλλά και δεν
ξεπερνιούνται με τους μύθους της ελεύθερης αγοράς, πρέπει να συγκρουστούμε με
την «πραγματικότητα».

H Αριστερά έχει οριστικά ταυτιστεί με την ανθρώπινη χειραφέτηση. H ελευθερία
(ως κατάσταση) και η ισότητα (ως σχέση) συνιστούν αναγκαίες προϋποθέσεις για
αναγνώριση και χρήση δικαιωμάτων.

Ο «κοινωνικός μεσαίωνας» δεν αφορά μόνο το εσωτερικός ενός κράτους, αλλά
εύκολα μεταφέρεται από χώρα σε χώρα. Δεν πλήττει μόνο τα υπό ανάπτυξη κράτη,
αλλά και τα πλούσια.

Ο κοινωνικός μεσαίωνας έχει πλανητική διάσταση. Δεν αρκεί να αφορίζουμε τις
αθλιότητες του καπιταλισμού ή να επαγγελλόμεθα την κατάργηση της αγοράς.

Χρειάζεται ρήξη. Χωρίς ρήξη δεν έχουμε σοσιαλισμό, αλλά καλή ή κακή διαχείριση
μιας πραγματικότητας που μας οδηγεί σ’ ένα αβίωτο άδικο και διχασμένο κόσμο,
όπου μόνον η βία (των ισχυρών αλλά και των απελπισμένων) θα κυριαρχεί.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και MME στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.