Tο τέλος διαρκεί πολύ

Διαβάζω με προσοχή την έρευνα των «ΝΕΩΝ» για τον σοσιαλισμό, παρ’ ότι η
προβληματική γι’ αυτήν την «ανάγκη ζωής», όπως την χαρακτήρισε ο Βεργόπουλος
(«TA NEA», 29-5-03) αξίζει πλέον να εξετάζεται όχι τόσο λόγω του περιεχομένου
της (ποιος σοσιαλισμός σήμερα;) όσο λόγω του αποτελέσματος εκ του
ψυχαναγκασμού που την εγκαινιάζει κατ’ επανάληψιν.

(Με την επανάληψη των τετριμμένων απόψεων για τον σοσιαλισμό, επαναλαμβάνεται
– και εκτίθεται – η προσωπικότητα του γράφοντος. Εάν μάλιστα συνδέεται με
θώκο, το ψυχογράφημά του προοιωνίζεται το ενδεχόμενο ψυχοδράματος εκ
των ενοχών του για την θέση. Πλην των απενοχοποιημένων. Αυτοί δεν
απαντούν για τον σοσιαλισμό. Κάνουν μπίζνες).

Να, λοιπόν γιατί διαβάζω προσεκτικά τις απαντήσεις (καταθέσεις;) των αριστερών
διανοουμένων και των κεντροαριστερών πολιτικών που βραδυπορούν ως προς το
«τέλος του σοσιαλισμού», το οποίο όμως ενδέχεται, όπως και το μέλλον, να
διαρκέσει πολύ.

Έχω βέβαια μια αμφιβολία για το αν αξίζει να «μπαίνει το ερώτημα» σε όσους
έχουν ήδη «μπει», όσους προσποιούνται πως δεν καταλαβαίνουν ότι η παραγωγή
αποτελεί συνιστώσα του κεφαλαίου και όχι το κεφάλαιο συνιστώσα της
παραγωγής, όσους συμφωνούν ότι ο φτωχός δεν είναι εκμεταλλευόμενος, αλλά
ανίκανος να μετεξελιχθεί, όπως φερ’ ειπείν η Ντόλυ.

Ξέρω ότι τίθενται, όπως ο N. Χριστοδουλάκης, υπέρ της «κοινωνικής πολιτικής»
μόνον εάν «δεν οδηγεί την χώρα σε υπερχρέωση» («TA NEA», 2.6.03). Οδηγεί όμως
τους ολίγους της ενδο-χώρας σε υπερπλουτισμό.

Γι’ αυτό με θλίβει η περίπτωση του Άντονι Γκίντενς που υποστηρίζει το «είδος»
εκείνο του σοσιαλισμού το οποίο κάνει τον καπιταλισμό να δουλεύει, με κυνικές
δηλώσεις για την κοινωνία όπου «οι πολίτες δεν είναι το παν» («TA NEA»,
2-6-03).

Με «χαροποιεί» αντίθετα η άποψη του Άκη Τσοχατζόπουλου για το κράτος-μάνατζερ,
εφόσον βέβαια ελέγχει τον ανταγωνισμό σε συνθήκες ολιγοπωλίου (βλέπε, συμφωνία
με Λάτση) που προτείνει το κράτος – μάνατζερ αντιφάσκοντας με τον εαυτό του ως
μάνατζερ προκειμένου ως κράτος να προστατεύσει τον καταναλωτή από τις συνθήκες
τέλειου ανταγωνισμού που επιβάλλει η αγορά (βλέπε πάλι συμφωνία με Λάτση).
Αλλά αυτό το φαινόμενο που πολλοί το ονομάζουν «παράδοξο της ανάπτυξης»
δυσκολεύομαι να μην το αποκαλέσω «αυτονόητο της διαπλοκής». Εάν κατατίθενται
ονόματα και στη Βουλή τότε είναι «όλα τα ονόματα της Ιστορίας».

Λυπούμαι διότι πίσω από τον «ρεαλισμό» σχεδόν όλων όσων συμμετέχουν στην
έρευνα των «ΝΕΩΝ», διακρίνω τις θέσεις ενός συγκαλυμμένου σοσιαλιστικού
μονεταρισμού. Παράδειγμα, ο N. Μουζέλης, που εκτιμώ ως παράδειγμα, τόνισε πως
«το μόνο ρεαλιστικό όραμα σήμερα δεν είναι η υπέρβαση του καπιταλιστικού
τρόπου παραγωγής, αλλά ο εξανθρωπισμός του» («TA NEA», 29.5.03). Με τέτοιες
εξαγγελίες όμως, ευημερεί ο καπιταλισμός. Ο Μαρξ, για όσους τον διαβάζουν
ακόμη – έστω και φιλολογικά – σημειώνει πως, αν πράγματι ο καπιταλισμός
αποκαλύπτει την αφηρημένη υποκειμενική ουσία, το πράττει για να την
αλλοτριώνει καλύτερα σαν τον λύκο – γιαγιά του παραμυθιού.

Έτσι, από τη διάγνωση του Μουζέλη για «σχιζοφρενική συμπεριφορά» όσων μιλούν
για σοσιαλισμό αλλά ευνοούν τη σοσιαλδημοκρατία, ας μου επιτραπεί να κρατήσω
την σχιζοφρένεια: το όριο που μου θέτει ο καπιταλισμός τόσο για να το
υπερβαίνω με τον διχασμό μου όσο και για να με θέτει στο περιθώριο ως
αντιπαραγωγικό σχιζοφρενή.

Εδώ πρέπει να πω ότι εάν η «σχάση» μού δείχνει καλύτερα από τις φρόνιμες
«αναλύσεις» τον τρόπο των επενδύσεων στο κοινωνικό πεδίο, συμβαίνει διότι μου
διευκρινίζει διαυγέστερα και τον τρόπο με τον οποίο επενδύω εγώ στον εαυτό
μου. Παρά ταύτα διερωτώμαι εάν μου επιτρέπεται να αναφέρομαι ακόμη στη σημασία
της «σχιζοανάλυσης» σαράντα χρόνια μετά τον Αντι-οιδίποδα. Νομίζω, ναι,
διότι τώρα «έκατσαν οι μπίλιες» για όλους μας. Τώρα, αξίζει και η δοκιμή στο
όριο και το περιθώριο. Πώς, για παράδειγμα, τώρα μια ορισμένη
«επιθυμητική μηχανή» (π.χ., ένας θώκος) κατορθώνει να μετατρέψει σε
«εξαρτήματά» του την σύγκρουση ή τον συμβιβασμό; Όμως ποια είναι η θέση του
εξαρτήματος; «Μήπως», ρωτά ο Ντελέζ στον Αντι-οιδίποδα, και «το
αιχμαλωτισμένο από τους εργάτες αφεντικό δεν είναι ένα εξάρτημα της
εργοστασιακής επιθυμητικής μηχανής;».

Και σ’ όποιον το παράδειγμα του αφεντικού και του εργάτη θυμίζει δεκαετία του
’70 και Βουγιουκλάκη στο «H κόρη μου η σοσιαλίστρια», ας βάλει στη θέση του
αιχμαλωτισμένου αφεντικού τους παγιδευμένους μικροεπενδυτές του ’99, αρκεί η
επιθυμητική μηχανή «κράτος πρόνοιας», να έχει βάλει στη φυλακή και τους
μεγαλοεπενδυτές του πάρτι.

Διότι, την θεωρία του «εξαρτήματος», αν μη τι άλλο, την επιβεβαιώνουν οι
διανοούμενοι ως μικροεπενδυτές. Το θέμα είναι αν η μηχανή στην οποία
εμπλέκονται, με τα αφεντικά, είναι επιθυμητική, δεδομένου ότι είναι πολύ αργά
για να επιθυμούν πλέον οι ίδιοι, όταν τα πάρτι σπανίζουν όλο και περισσότερο
και οι μηχανές είναι όλο και λιγότερο μηχανές ελευθερίας.

Και προσοχή. Επειδή χρεοκόπησε ο σοσιαλισμός και από τα δικά μας λογοπαίγνια,
μεταξύ άλλων, δεν πάει να πει ότι απαλλασσόμαστε από ένα αίσθημα ντροπής.
Οπότε «ο μοναδικός τρόπος για να αποτινάξουμε την καταισχύνη είναι να
προσποιούμαστε ότι είμαστε ζώα. Μερικές φορές ένα ζώο που πεθαίνει σκέπτεται
περισσότερο από έναν ζωντανό άνθρωπο, ακόμα και αν είναι δημοκράτης».