Kοινό «μέτωπο» για τρία ζητήματα

Το να αναλύσει κανείς τις λέξεις «μέλλον», «Ευρώπη» και «σοσιαλισμός» σε ένα
άρθρο είναι κάτι περίπου σαν τον τετραγωνισμό του κύκλου, ιδιαίτερα μέσα στο
πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης και της κοινωνίας της πληροφορίας.

Όσο προχωρεί η πολιτική ενοποίηση της Ευρώπης, τίθεται και το θέμα του
πολιτικού της προσανατολισμού. Αργά μεν αλλά σταθερά, δημιουργείται ένας
πολιτικός ευρωπαϊκός χώρος, με ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα και με διαφορετικούς
πολιτικούς προσανατολισμούς.

Ταυτόχρονα, όμως, η υπέρβαση των εθνικών συνόρων και η εντατικοποίηση των
διαδικασιών της παγκοσμιοποίησης έχουν ταράξει τα νερά της παραδοσιακής
πολιτικής. Όλοι ψάχνονται, θα λέγαμε.

Για να ξεφύγουμε λοιπόν από μία αδιέξοδη (στα συγκεκριμένα πλαίσια) θεωρητική
προσέγγιση του ιδεολογικού πλαισίου της σημερινής ευρωπαϊκής
Σοσιαλδημοκρατίας, θα προσεγγίσουμε την πρόκληση του θέματος μέσα από τρία
βασικά θέματα, στα οποία καλούνται οι σοσιαλιστές να διαμορφώσουν κοινές
θέσεις. Οι θέσεις αυτές έχουν άμεσες επιπτώσεις στις εθνικές πολιτικές, εφόσον
είναι αποδεκτό ότι η απάντηση στις τεράστιες προκλήσεις δεν δίνεται πια στην
εποχή μας, και πολύ περισσότερο στο άμεσο μέλλον, σε εθνικό επίπεδο.

Κατά την άποψή μου, υπάρχουν τρεις κατηγορίες θεμάτων όπου οι σοσιαλιστές θα
πρέπει να διατυπώσουν κοινές θέσεις που να χαρακτηρίζουν το όραμα του αύριο.

1. Οικονομική και κοινωνική συνοχή. Με δεδομένο ότι η Σοσιαλδημοκρατία
έχει υιοθετήσει την «οικονομική ορθοδοξία» (έκφρασή της η πλήρης αποδοχή της
Οικονομικής Νομισματικής Ένωσης), θα πρέπει να γίνει και το επόμενο βήμα της
ισχυρότερης κεντρικής ευρωπαϊκής οικονομικής εξουσίας με εναρμονισμό των
φορολογικών συστημάτων (ώστε να αποφύγουμε τη βαρβαρότητα του φορολογικού
ανταγωνισμού εις βάρος των κοινωνικών δαπανών), με μεταρρύθμιση του κοινωνικού
κράτους, με αποδοχή κοινών κοινωνικών προτύπων που θα ορίζουν και θα
προσδιορίζουν το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, με την υποστήριξη των δημοσίων
επενδύσεων σε συγκεκριμένους χώρους (κοινωνία της πληροφορίας, παιδεία,
έρευνα, ανθρώπινοι πόροι) και με τις πολιτικές αλληλεγγύης (χρηματοδοτικά
πακέτα) σε χώρες και περιοχές που έχουν προβλήματα σύγκλισης για λόγους
πολιτικούς ή αναδιάρθρωσης. H συμφωνία απλώς στην «οικονομική ορθοδοξία» θα
φέρει καθολική διαμαρτυρία και σύγχυση για τον διακριτό ρόλο των σοσιαλιστών
στους λαούς της Ευρώπης.

2. Οι σοσιαλιστές της Ευρώπης οφείλουν να γίνουν οι αρχιτέκτονες μιας
διεθνούς τάξης, η οποία θα είναι θεμέλιο για την ασφάλεια και ευημερία του
πλανήτη. H οικονομία, το περιβάλλον, το έγκλημα είναι θέματα διεθνή. H Ευρώπη
θα παίξει ρόλο, σε παγκόσμιο επίπεδο, στην ειρήνη, την ασφάλεια, τη φτώχεια,
όταν προσδιορίσει τα δικά της ευρωπαϊκά (και όχι επιμερισμένα εθνικά)
γεωστρατηγικά συμφέροντα (πετρέλαιο, πρώτες ύλες) και έχει τη δυνατότητα
υπεράσπισής τους. Αυτή βεβαίως η Ευρώπη δεν μπορεί να είναι «φρούριο» για τους
εντός, αλλά μια εξωστρεφής δύναμη που θα μπορεί να υποστηρίξει νέους
παγκοσμίως θεσμούς για το εμπόριο, την εργασία και το περιβάλλον και να
υλοποιήσει πολιτικές ενίσχυσης των υπό ανάπτυξη χωρών μέσα από την αποδοχή
ενός παγκόσμιου φόρου κίνησης κεφαλαίων, σε παγκόσμιο επίπεδο. H
παγκοσμιοποίηση χρειάζεται το δικό της μοντέλο διακυβέρνησης, που σημαίνει και
υποχωρήσεις των πλουσίων (Ευρωπαίων) έναντι των φτωχών αναπτυσσόμενων χωρών.

3. Ελευθερία, ασφάλεια και απονομή Δικαιοσύνης στην τεράστια Ευρώπη του
αύριο. Στον πυρήνα των διαφορών μεταξύ σοσιαλιστών και συντηρητικών βρίσκονται
το δημοκρατικό μοντέλο διακυβέρνησης, ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων, της
κοινωνίας των πολιτών και των νέων κοινωνικών κινημάτων και η χρήση της
πληροφορικής, ώστε η «ηλεκτρονική διακυβέρνηση» να γίνει και «ηλεκτρονική
δημοκρατία».

H δημοκρατία, η ασφάλεια και η συνοχή έχουν άμεση σχέση με την αντιμετώπιση
της μετανάστευσης όχι απλώς ως ένα θέμα «ελέγχου εισόδου» και «καταμερισμού
εργασίας», αλλά κοινωνικής και οικονομικής ένταξης των μεταναστών σε
πολυπολιτισμικές κοινωνίες, όπου υπάρχει σεβασμός των «κανόνων δικαίου», αλλά
και των πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων και βέβαια και το θέμα σχέσεων με τις
χώρες προέλευσης.

Βεβαίως, η σύγκλιση των σοσιαλιστικών κομμάτων και η παρουσίαση του μανιφέστου
για το μέλλον του σοσιαλισμού στην Ευρώπη ούτε εύκολα ούτε αυτονόητα είναι.
Πολλές φορές, τα διαφορετικά εθνικά συμφέροντα, καθώς και τα διαφορετικά
επίπεδα οικονομικής ανάπτυξης των διαφόρων χωρών επηρεάζουν τις πολιτικές
συμμαχίες στην Ευρώπη περισσότερο από ό,τι τις επηρεάζουν η ιδεολογική και η
πολιτική αφετηρία των διαφόρων πολιτικών δυνάμεων.

Οι σοσιαλιστές της Ευρώπης οφείλουν να κινηθούν πρωτοπόρα και συντονισμένα,
αλλιώς το ραντεβού τους με την Ενωμένη Ευρώπη ίσως καθυστερήσει.

H Άννα Διαμαντοπούλου είναι επίτροπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης