«Πλημμύρα» από χρυσάφι

Πολύτιμα χρυσά περιδέραια από τον ασύλητο σκυθικό τάφο της Σιβηρίας

Ανελέητοι πολεμιστές που χρησιμοποιούσαν για κούπες τα κρανία των θυμάτων
τους, όπως γράφει ο Ηρόδοτος ή ταλαντούχοι χρυσοχόοι; Τα 5.700 χρυσά
αντικείμενα, που βρέθηκαν σε τύμβο στην Τίβα της Σιβηρίας αποδεικνύουν πως οι
Σκύθες (που θεωρείται πως ανήκαν σε κάποια ιρανική γλωσσική ομάδα και
αποτελούσαν ένα σύνολο φυλών με κοινό πολιτισμό) δεν ήταν μόνον οι άξεστοι και
αγέρωχοι καβαλάρηδες, όπως αποκαλύπτει το άρθρο του Mike Edwards, που θα
δημοσιευθεί στο τεύχος Ιουνίου της ελληνικής έκδοσης του National Geographic.

Ένας θησαυρός από 5.700 χρυσά αντικείμενα, εκ των οποίων τα περισσότερα ήταν
μικρά ομοιώματα ζώων (κυρίως αιλουροειδή και αγριογούρουνα), 431
κεχριμπαρένιες χάντρες από τη μακρινή Βαλτική, 1.657 χάντρες από τιρκουάζ,
χάλκινες, οστέινες και σιδερένιες αιχμές βελών, τα απομεινάρια ενός τόξου,
λίθινοι τελετουργικοί δίσκοι είναι μερικά μόνον από τα εξαιρετικά πολύτιμα
ευρήματα, που έφερε στο φως ο τάφος που χρονολογείται στον 7ο αι. π.X.

«Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι αυτά τα περίτεχνα αντικείμενα
φτιάχτηκαν από νομάδες που ζούσαν σε σκηνές, όπως παρουσιάζονται οι Σκύθες»,
λένε οι αρχαιολόγοι και πιστεύουν πως υπήρχαν μόνιμοι οικισμοί όπου οι
τεχνίτες φιλοτεχνούσαν χρυσά αντικείμενα, καθώς πρόκειται «για πρώτης
ποιότητος δουλειά».

Ικανοί χρυσοχόοι αποδεικνύεται πως ήταν οι Σκύθες αν κρίνει κανείς από το χρυσό έλασμα για τα μαλλιά σε σχήμα ελαφιού

Το μικρό τούτο μουσείο κρυβόταν στην Κοιλάδα των Τσάρων, όπως ονομάζεται η
περιοχή με τους τύμβους (κουργκάν) κάπου 3.400 χλμ. ανατολικά της Μόσχας. Και
συγκεκριμένα σε έναν από τους τέσσερις που είναι εξ ολοκλήρου φτιαγμένοι από
πέτρα (ενώ οι περισσότεροι είναι απλές συσσωρεύσεις χώματος). Οι αρχαιολόγοι
στην αρχή δεν ήταν ιδιαίτερα αισιόδοξοι. «Δεν περίμενα να βρω και πολλά
πράγματα», υποστηρίζει ο επικεφαλής της αρχαιολογικής αποστολής Κονσταντίν
Τσουγκούνοφ από το Μουσείο Ερμιτάζ της Αγίας Πετρούπολης. Κι αυτό διότι οι
αρχαιολόγοι που εξερευνούν σκυθικούς τύμβους γνωρίζουν ότι συνήθως έρχονται
δεύτεροι μετά τους τυμβωρύχους.

Την τέταρτη κιόλας ημέρα όμως το φτυάρι τους χτύπησε στα ξύλινα τοιχώματα ενός
τάφου. Ανάμεσα στα δοκάρια της οροφής η πρώτη εικόνα που αναδυόταν ήταν δύο
σκελετοί και η λάμψη του χρυσού. H έρευνα απέδειξε ότι επρόκειτο για έναν
άντρα 40 έως 45 ετών και μία γυναίκα μεταξύ 30 και 35 ετών. Ενταφιάστηκαν μαζί
δε, διότι ίσως η γυναίκα θυσιάστηκε για να συνοδεύσει τον σύζυγό της.

Κάτω από τον τύμβο κρύβονταν όμως 26 ακόμη ταφές, όλες ασύλητες. «Στη Σιβηρία
αυτό είναι πρωτοφανές», λέει ο Κονσταντίν Τσουγκούνοφ. «Οι αρχαιολόγοι έχουν
ανοίξει στη Σιβηρία περίπου 30 μεγάλα κουργκάν σαν αυτό, αλλά πρώτη φορά
βρίσκουμε ένα ολόκληρο ταφικό σύμπλεγμα άθικτο». Από τα κτερίσματα οι
επιστήμονες κατέληξαν ότι οι μισοί από τους νεκρούς δεν ήταν Σκύθες, αλλά
Τούρκοι νομάδες, που έφτασαν στην περιοχή αργότερα και έθαψαν τους νεκρούς
τους σε τάφους στην επιφάνεια των τύμβων, ενώ κάποιοι άλλοι πρέπει να ήταν
Σκύθες ευγενείς.

Προβληματισμό προκάλεσε ωστόσο στους ερευνητές το γεγονός πως ο κύριος
τάφος δεν βρισκόταν στον πυρήνα του κουργκάν, αλλά σε έκκεντρη θέση, ενώ τα
δύο ρηχά βυθίσματα στο χώμα, στο κέντρο του τύμβου ήταν κενά. «Πρώτη φορά
συναντάμε τέτοιο πράγμα», λένε. Και το αποδίδουν είτε στο ότι οι κατασκευαστές
«έκρυψαν» τον τάφο στο πλάι του τύμβου, για να αποφύγουν τους τυμβωρύχους, που
ψάχνουν πάντα στο κέντρο, είτε σε πιθανή απειλή που ένιωθαν από άλλες φυλές.

INFO

Το άρθρο θα δημοσιευθεί στο επόμενο τεύχος του National Geographic, που
κυκλοφορεί στις 3 Ιουνίου.