Παρασκήνιο και κόντρες στο ελληνικό σινεμά
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
8 λεπτά  |
 |
|
Άνοιξη 1951: Μετά την επικίνδυνη διάβαση του Ταϋγέτου, χορός πάνω στη θρυλική |
«Βρισκόμαστε στα μέσα του 1950. Οι πληγές του πολέμου, κλείνουν σιγά – σιγά. Ο
Παπάγος έχει αρχίσει την εκκαθάριση των ανταρτών. Στη Φίνος Φιλμ, στην οδό
Στουρνάρα ντουμπλάρουμε, στην ελληνική γλώσσα, μία ισπανική ταινία του Χρήστου
Σπέντζου: “Υιε μου, υιέ μου”. Ταυτόχρονα ολοκληρώνεται ο “Μεθύστακας” του
Γιώργου Τζαβέλλα, με τον Ορέστη Μακρή, τον Δημήτρη Χορν, την Μπίλη
Κωνσταντοπούλου, σε μουσική Κώστα Γιαννίδη».
Εικόνες και περιγραφές για τον ελληνικό κινηματογράφο από τον Μάρκο Ζέρβα,
έναν πρωτοπόρο της παραγωγής που έζησε μέσα κι έξω από τα στούντιο επί 38
ολόκληρα χρόνια, σημαντικές στιγμές και γεγονότα, που αποτυπώνονται στον τόμο
με τίτλο «1939-1977 Φίνος Φιλμ – ο μύθος και η πραγματικότητα», που θα
κυκλοφορήσει εντός των ημερών από τις Εκδόσεις «Άγκυρα».
Ατέλειωτες ημέρες και νύχτες, στιγμιότυπα από γυρίσματα, παρασκήνια με
εκατοντάδες ηθοποιούς και κομπάρσους, περνούν μέσα από τις αναμνήσεις που
καταγράφει ο Μάρκος Ζέρβας, ο οποίος τονίζει χαρακτηριστικά:
«Δεν είμαι συγγραφέας ούτε ιστορικός του κινηματογράφου ούτε καν
κειμενογράφος. Όμως ένιωσα την ανάγκη και θεώρησα χρέος μου να γράψω ό,τι
έζησα κοντά στους ανθρώπους που πάλεψαν και στήριξαν τον ελληνικό
κινηματογράφο. Ειδικότερα, έχω να σημειώσω πράγματα για την Φίνος Φιλμ, όπως
την έζησα από το 1939, που συνεργάστηκα για πρώτη φορά με τον δημιουργό της,
τον Φιλοποίμενα Φίνο, μέχρι το 1977, όταν η εταιρεία σταμάτησε την παραγωγή με
τον θάνατό του».
H καταγραφή αναμνήσεων και γεγονότων του Μάρκου Ζέρβα στέκεται στις πιο
σημαντικές στιγμές για τον ελληνικό κινηματογράφο, μέσα στα χρόνια της
Κατοχής, τη μετακατοχική περίοδο και κυρίως μετά το 1950. Τότε δηλαδή που
πραγματοποιείται ένα καινούργιο ξεκίνημα που δρομολογεί μια νέα πορεία της 7ης
τέχνης στην Ελλάδα. Ήταν η εποχή που «η αίσθηση του σεβασμού στους ίδιους τους
πρωτεργάτες, στον ηθοποιό και στον θεατή, η πεποίθηση ότι αυτό που έκαναν ήταν
σημαντικό και ο αγώνας για να αποκτήσει η Ελλάδα σωστή βιομηχανία
κινηματογράφου, χωρίς να χάνει ούτε τη γλώσσα της ούτε την ελληνική της
ταυτότητα, ήταν βαθιά ριζωμένα μέσα στη μάχη των πρωτομάχων του σινεμά, εκείνο
τον δύσκολο καιρό».
Με τις ιδιότητες του παραγωγού, του συγγραφέα, αλλά κυρίως του
σημερινού παρατηρητή, ο Μάρκος Ζέρβας σημειώνει: «Αυτήν τη στιγμή οι ταινίες
που φτιάχναμε επί 38 χρόνια έχουν γίνει αντικείμενο λατρείας από τη νέα γενιά
και ολόκληρες και αποσυναρμολογημένες. Οι ταινίες που βλέπω πολλές φορές την
εβδομάδα στην τηλεόραση κυκλοφορούν και κομματιασμένες σε φωτογραφίες,
τραγούδια, ημερολόγια, για αρχεία, για ηλεκτρονικούς υπολογιστές, σκηνές σε
τηλεοπτικές και διαφημιστικές εκπομπές, ανασκοπήσεις, δίσκους. Έχουν γίνει
υλικό για ένα ολόκληρο εμπόριο, βασισμένο σ’ αυτήν τη δουλειά που κάναμε. Με
το οποίο, βεβαίως, δεν έχουν καμιά σχέση οι αληθινοί δημιουργοί των ταινιών
αυτών. Παιδιά φίλων μου, που δεν είχαν γεννηθεί όταν έκλεισε η Φίνος Φιλμ,
ξέρουν απ’ έξω τις ατάκες από τις ταινίες, δεν χάνουν προβολή από την
τηλεόραση και τις γράφουν σε βιντεοκασέτες, ιδιαίτερα τις κωμωδίες. Ό,τι και
να λένε οι επικριτές, κάτι θα υπήρχε που ν’ άξιζε για ν’ αγαπηθούν έτσι. H
αθωότητα, η καθαρότητά τους και το κέφι των συντελεστών τους, πιστεύω εγώ».
Τα 39 κεφάλαια του βιβλίου παρουσιάζουν βέβαια μία αυτοτέλεια, αλλά κάποια
σημαντικά γεγονότα για το ελληνικό σινεμά μπαίνουν με χρονολογική σειρά.
Υπάρχει ειδική καταγραφή με κατάλογο όλων των ταινιών της Φίνος Φιλμ και
τέσσερα ευρετήρια για σεναριογράφους, σκηνοθέτες, ηθοποιούς και τεχνικούς.
Εκτός από το πλούσιο φωτογραφικό υλικό υπάρχουν και νοσταλγικά κολλάζ με την
ειδική επιμέλεια του συγγραφέα.
Φώσκολος επί τέσσερα, Κούρκουλος επί δύο
 |
|
Σκηνή από τα γυρίσματα της ταινίας «Λατέρνα, φτώχεια και φιλότιμο». Από τ’ |
Μια κόντρα του με τον Φιλοποίμενα Φίνο, το καλοκαίρι του 1965, με τα πολιτικά
γεγονότα να κυριαρχούν, ζωντανεύει ο Μάρκος Ζέρβας. Λέει πως εισηγήθηκε στον
Φίνο ότι ήταν μεγάλο το κόστος για τέσσερα σενάρια του Νίκου Φώσκολου «Το χώμα
βάφτηκε κόκκινο», «Τα δένδρα πεθαίνουν όρθια», «Οι εχθροί» και «Κατηγορώ τους
ανθρώπους». Ο διάλογος μεταξύ Ζέρβα και Φίνου είναι χαρακτηριστικός:
«Τι έγινε, Μάρκο, έχασες την αισιοδοξία σου ή κουράστηκες;».
«Ούτε το ένα ούτε το άλλο, κύριε Φιλοποίμην. Φοβάμαι».
«Φοβάσαι; Τι φοβάσαι;».
«Τι να σας πω. Φοβάμαι μ’ αυτά που όλο συμβαίνουν, μήπως έχουμε καμιά
καινούρια κατοχή από μέσα».
«Έλα, ρε, σταμάτα να φοβάσαι. Τίποτα δεν πρόκειται να συμβεί. Σου το λέω εγώ.
Μόνο να παρακαλάς να ‘χουμε την υγειά μας. Προχώρησε στην παραγωγή εσύ και τ’
άλλα άσ’ τα σε μένα».
Τον κοιτάζω χωρίς ν’ απαντάω.
«Σκέφτεσαι κάτι ακόμα; Σου είπα, προχώρα».
«Κύριε Φίνο, αυτά τα σενάρια του Φώσκολου τα έχετε διαβάσει;».
«Ποια;».
«Το “Χώμα” και τα “Δέντρα”».
«Ναι, γιατί;».
«Και τα δύο είναι εκτός Αθηνών με πολύ κόσμο. Εκτός από ηθοποιούς χρειάζονται
πολλούς κομπάρσους με ειδικά κοστούμια, άλλων εποχών».
«Ναι, και λοιπόν;».
«Το κόστος;».
«Για το “Χώμα” δεν με νοιάζει πάρα πολύ, γιατί συμμετέχουν και ο Δαμασκηνός με
τον Μιχαηλίδη. Μάλιστα, θέλουν σκηνοθέτη τον Βασίλη τον Γεωργιάδη, ο οποίος
ήδη δουλεύει το σενάριο και προσπαθεί να ολοκληρώσει τη διανομή των ρόλων.
Συνεννοήσου μαζί του και βρείτε τα. Όσο για την άλλη, τα “Δέντρα”, αυτή είναι
δική μας και μ’ ενδιαφέρει η μεγαλύτερη δυνατή οικονομία».
«Σ’ αυτήν, ποιον σκηνοθέτη λογαριάζετε;».
«Τον Δημόπουλο. Ήδη το δουλεύει κι αυτός. A, και να μην το ξεχάσω. Και οι δυο
θέλουν τον Κούρκουλο».
«Ωχ!».
«Γιατί ωχ;».
«Γιατί και οι δύο ταινίες πρέπει να γίνουν καλοκαίρι, για να έχουμε σίγουρες
καιρικές συνθήκες. Κι ύστερα, ο Δημόπουλος έχει να σκηνοθετήσει και την “Τρελή
οικογένεια” και τους “Εχθρούς”. Πού να τον χωρέσεις μέσα στις άλλες πέντε;».
Γελάει.
«Πρωτάρης είσαι; Έχεις καταφέρει να οργανώσεις και δυσκολότερα. Συνεννοήσου
μαζί τους και θα τα βρείτε».
Δύο αστέρια γεννιούνται
Στην ταινία του Γιώργου Οικονομίδη και του Ασημάκη Γιαλαμά «Χαρούμενο
ξεκίνημα», τον Αύγουστο του 1954, αναφέρεται ο Μάρκος Ζέρβας και θυμίζει
στιγμές από το παρασκήνιο πριν και μετά τα γυρίσματα:
«Το κύριο βάρος της επιλογής των ηθοποιών, βέβαια, πέφτει στον Ντίνο
Δημόπουλο, που θα σκηνοθετήσει. Ύστερα από αρκετό ψάξιμο η διανομή καταλήγει
στους εξής: εκτός από τον ίδιο τον Οικονομίδη, ο Ντίνος Ηλιόπουλος, ο Βασίλης
Αυλωνίτης, ο Νίκος Ρίζος, ο Γιώργος Δαμασιώτης. Και από τις γυναίκες: η
Γεωργία Βασιλειάδου, η Μαργαρίτα Παπαγεωργίου, η Ρένα Στρατηγού, η Κάτια
Λίντα. (….) Το σκηνικό είναι έτοιμο και πριν αρχίσουν τα γυρίσματα
εμφανίζονται δύο κοπέλες ψηλές, σπαθάτες, καλλονές. Δεν ξέρω πώς ήρθανε, ποιος
τις έστειλε για δοκιμαστικό. Μάλλον έπεσαν από τον ουρανό, για να γράψουν
αργότερα τη δική τους ιστορία στον ελληνικό κινηματογράφο και να εντυπωσιάσουν
με το πολύμορφο ταλέντο τους, μένοντας για πάρα πολλά χρόνια πρωταγωνίστριες
όχι μόνο της Φίνος Φιλμ, αλλά και γενικότερα στο κινηματογραφικό και θεατρικό
στερέωμα: η Μαίρη Χρονοπούλου και η Μάρω Κοντού».
Το «Χαρούμενο ξεκίνημα», το πρώτο μιούζικαλ στον ελληνικό κινηματογράφο,
αρχίζει με πρόβες την ημέρα και τη νύχτα γυρίσματα, επειδή έπεφτε η τάση της
ΔΕΗ, στο μικρό στούντιο, απέναντι από το εργοστάσιο τσιμέντων ΑΤΛΑΣ.
Καβγάς για τα καπρίτσια της Αλίκης
 |
Στο τέλος του 1963 έγινε κι άλλο ένα γεγονός, η αποχώρηση της Αλίκης
Βουγιουκλάκη από τη Φίνος Φιλμ, γράφει ο Μάρκος Ζέρβας. Προηγήθηκε, όμως –
λέει -, μια εκρηκτική σκηνή μαζί μου, που δεν ξέρω αν είχε σχέση με την
αποχώρησή της (αμφιβάλλω), αλλά σίγουρα είχε να κάνει με την κακή γνώμη τής
Αλίκης για μένα. Ο Φίνος είχε υπογράψει συμβόλαιο μαζί της για μια υπέρογκη –
σε σύγκριση με τα δεδομένα της εποχής – αμοιβή, που μάλλον συμπληρωνόταν
επιπλέον με κάποιο ποσοστό. Έχω ήδη αναφέρει ότι η Αλίκη κανόνιζε το
οικονομικό μέρος απευθείας με τον Φίνο. Αυτό είχε διαρρεύσει στους υπόλοιπους
ηθοποιούς, με τους οποίους διευθετούσα εγώ τα οικονομικά, μέσα στο πλαίσιο
λιτότητας που είχα επιφορτισθεί για χάρη της εταιρείας, ηθοποιούς όπως η
Βλαχοπούλου, ο Αλεξανδράκης, η Λάσκαρη, η Καραγιάννη, η Χρονοπούλου, αλλά και
πάρα πολλούς άλλους πρωταγωνιστές, οι οποίοι συγκριτικά έπαιρναν πολύ λιγότερα
και βεβαίως είχα πρόβλημα.
Εκείνο το πρωί, στο τέλος του 1963, η Αλίκη μού έστειλε με τη Νότα, την
αμπιγιέζ της, ένα τιμολόγιο 250 δραχμών για την αγορά μιας φόδρας. Δεν το
δέχτηκα, λοιπόν, και είπα της Νότας ότι δεν το είχα στον προϋπολογισμό. Έγινε
χαμός. H Αλίκη ήρθε στο γραφείο μου εκνευρισμένη και άρχισε με πολύ κακό τρόπο
να με επιπλήττει και να μου κάνει έλεγχο. Γιατί έδωσες στον Μπισλάνη 1.500 για
κοστούμι, γιατί σ’ αυτόν αυτά, σ’ εκείνην εκείνα. Διατήρησα την ψυχραιμία μου,
σηκώθηκα από την καρέκλα μου – όπως αρμόζει όταν μιλάς σε μία κυρία – και
προσπάθησα να της εξηγήσω ότι αυτά συμπεριλαμβάνονταν στον προϋπολογισμό και
υπήρχαν στο κοστολόγιο που είχα δώσει στον Φίνο.
M’ άκουγε δεν μ’ άκουγε, δεν ξέρω. Φώναζε συνεχώς. Νομίζω την άκουγαν και από
τα διπλανά γραφεία, το λογιστήριο και το μοντάζ. Κατεβαίνει τη σκάλα, πάει στο
φουαγιέ που βρίσκεται ο Φίνος. Δεν ξέρω τι του λέει, τι της λέει, πάντως
χτυπάει το τηλέφωνό μου.
«Γιατί δεν της τα δίνεις, ρε Μάρκο;» μου λέει ο Φίνος.
«Γιατί δεν τα έχω. Αν θέλετε, δώστε τα από την τσέπη σας».
Έκλεισε τη γραμμή χωρίς άλλη λέξη.
INFO
Μάρκος Ζέρβας, «1939-1977 Φίνος Φιλμ – ο μύθος και η πραγματικότητα», Εκδ.
«Άγκυρα», σελ. 540, τιμή: 17 ευρώ.
Google news
