ΠETEP ΓKΛΟTΣ H Aριστερά δεν έχει το θάρρος να μιλήσει για την πραγματικότητα

Αντίο στο παλαιό κοινωνικό κράτος, που κατηύθυνε τα πάντα, και σε
ψευδαισθήσεις όπως η πλήρης απασχόληση. Θάρρος στην αντιμετώπιση των αναγκαίων
μεταρρυθμίσεων στα ασφαλιστικά συστήματα. Και πάνω απ’ όλα, σωστοί
λογαριασμοί. Όπως λέει στα «NEA» ο πρώην γραμματέας του Γερμανικού
Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος Πέτερ Γκλοτς, αυτή είναι η «συνταγή» για μια
σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία, ικανή να αντιμετωπίσει τα προβλήματα της εποχής.

Κύριε Γκλοτς, το SPD γιόρτασε την περασμένη εβδομάδα τα 140 χρόνια της ίδρυσής
του, έχει πίσω του ένα ένδοξο παρελθόν, αλλά το άμεσο μέλλον διαγράφεται
μάλλον ζοφερό. Δεν συμφωνείτε;

Το μέλλον για τα περισσότερα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα είναι ανοιχτό, διότι
βρισκόμαστε σε συνθήκες έντονου διεθνούς ανταγωνισμού, διότι ο ψηφιακός
καπιταλισμός, καθώς και το δημογραφικό πρόβλημα θέτουν τις κυβερνήσεις υπό
μεγάλη πίεση. Στη Γερμανία έχουμε επιπρόσθετα και το κόστος της επανένωσης,
που κάθε χρόνο απαιτεί δισεκατομμύρια. Δεν είναι εύκολο λοιπόν να περάσεις σε
αναπτυξιακή πορεία και να διατηρήσεις την ευημερία. Και επειδή βεβαίως ο
κόσμος θέλει ανάπτυξη και ευημερία, αντιμετωπίζει πολύ κριτικά τις
κυβερνήσεις.

H επανένωση είναι ένα ειδικό πρόβλημα της Γερμανίας, αλλά αυτήν τη φορά
πρόκειται για την ουσία του κοινωνικού κράτους. Και η ερώτηση είναι,
χρειαζόμαστε ένα κοινωνικό κράτος τον 21ο αιώνα και ποιο;

Ένα κοινωνικό κράτος που θα καλύπτει τις βασικές ανάγκες περίθαλψης, αλλά θα
αφήνει στον καθένα να αποφασίζει μέχρι ποιου σημείου θέλει να είναι
ασφαλισμένος. Παράδειγμα, η Ασφάλεια Υγείας. Στην περίπτωση του καρκίνου, θα
πρέπει να είναι διαθέσιμο στον καθένα κάθε πρωτοποριακό επίτευγμα της
επιστήμης, φάρμακο ή θεραπεία. Αλλά χάπια για πονοκέφαλο, αντισυλληπτικά,
αντιβηχικά, θα πρέπει να τα πληρώνει ο καθένας μόνος του και να ξέρει ότι αν
είναι καλά ασφαλισμένος, θα έχει καλή κάλυψη ή το αντίθετο.

Με άλλα λόγια, θα πρέπει να αποχαιρετήσουμε το «κράτος-προστάτη» που
κατευθύνει τα πάντα.

Αυτή είναι η άποψή μου. Γνωρίζετε ότι υπάρχει μία Αριστερά στη
Σοσιαλδημοκρατία, της οποίας ηγείται ο Όσκαρ Λαφοντέν, που έχει διαφορετική
γνώμη, αλλά πιστεύω ότι το παλαιό κοινωνικό κράτος πρέπει να το
αποχαιρετήσουμε.

Αυτό προϋποθέτει μια στρατηγική ανάλυση των σύγχρονων κοινωνιών, η οποία
όμως λείπει από το SPD, αλλά και την υπόλοιπη ευρωπαϊκή Αριστερά.

Λείπει, γιατί αποφεύγει να μιλήσει ανοιχτά για την πραγματικότητα. Ένα
παράδειγμα: η σημερινή «κοινωνία της γνώσης» καθιστά ψευδαίσθηση την πλήρη
απασχόληση. Στα προγράμματα όλων των κομμάτων όμως, συμπεριλαμβανομένου και
του Εργατικού του Τόνι Μπλερ, υπάρχει ο στόχος της πλήρους απασχόλησης. Αυτό
δεν μπορεί να λειτουργήσει πλέον. Και αν δεν δούμε αυτά που έρχονται, πολύ
δύσκολα μπορούμε να εξηγήσουμε και στον κόσμο τα ενδεδειγμένα μέτρα.

Απ’ ό,τι φαίνεται, ούτε και η συνταγή περισσότερη ανάπτυξη = λιγότερη
ανεργία αποδίδει.

Σε μια οικονομία της αγοράς «με ανθρώπινο πρόσωπο», όπου υπάρχει το χρήμα αλλά
και ο άνθρωπος, αυτή η συνταγή δεν αποδίδει σήμερα. Όσο πιο ειδικευμένο
προσωπικό απασχολείς και όσο περισσότερο κεφάλαιο επενδύεις, τόσο λιγότερους
απασχολούμενους χρειάζεσαι για την παραγωγή ενός συγκεκριμένου προϊόντος.
Έτσι, έχουμε αφενός σημαντικό έλλειμμα υψηλά ειδικευμένου προσωπικού σε πολλές
επιχειρήσεις και ταυτόχρονα 4,5 εκατομμύρια ανέργους, που όμως δεν μπορούν να
αξιοποιηθούν. Αυτή είναι η πραγματικότητα.

Δεν οδηγούμαστε έτσι κατευθείαν στην κοινωνία των δύο τρίτων;

Πιστεύω ότι το εθνικό κράτος δεν έχει τη δύναμη να θέσει εκτός λειτουργίας
τούς νόμους της οικονομίας. Βεβαίως δεν πρόκειται για τον φυσικό νόμο της
βαρύτητας, αλλά αν δει κανείς τον κατακερματισμένο πολιτικό χάρτη, και ποιες
δυνάμεις μπορούν να κινητοποιηθούν στην G-8, την E.E., την Παγκόσμια Τράπεζα ή
τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, θα πρέπει ρεαλιστικά να παραδεχθεί ότι δεν
υπάρχει μια πλειοψηφία για αριστερές ιδέες. Και όσο δεν υπάρχει, οδηγούν όλα
στην κοινωνία των δύο τρίτων.

Έτσι όμως καταστρατηγείται η πεμπτουσία της Σοσιαλδημοκρατίας, που είναι η
κοινωνική δικαιοσύνη…

Κατ’ αρχήν, θα σας παραπέμψω στην ιστορική προσφορά των Σοσιαλδημοκρατών σε
ολόκληρη την Ευρώπη. Αν σκεφθείτε πώς ζούσαν οι προλεταριοποιημένοι αγρότες
τον 19ο αιώνα, με 14 ώρες εργασίας, χωρίς υγειονομική περίθαλψη και ασφάλεια,
σε άθλιες συνθήκες διαβίωσης ή εκπαίδευσης των παιδιών τους, θα δείτε πόσα
προσέφερε η Σοσιαλδημοκρατία. Και αν σκεφθείτε πως ακόμη και το κατώτερο ένα
τρίτο των Γερμανών έχει υψηλότερο επίπεδο απ’ ό,τι οι αναπτυσσόμενες χώρες,
τότε τίθεται το ζήτημα της κοινωνικής δικαιοσύνης για τον καθένα χωριστά.
Υπάρχουν πολλοί αριστεροί που υποστηρίζουν απλώς ότι, όσο υπάρχουν άνθρωποι
που αγγίζουν το μίνιμουμ διαβίωσης, δεν επιτρέπεται να υπάρχουν επιχειρηματίες
που κερδίζουν τρία εκατομμύρια ευρώ. Έτσι, όμως, δεν μπορεί να λειτουργήσει ο
καπιταλισμός. Πιστεύω ότι η Αριστερά, και μέσα στο πλαίσιο της οικονομίας της
αγοράς για την οποία δεν υπάρχει εναλλακτική λύση, έχει έναν σημαντικό ρόλο.

Λέτε όμως ότι πρέπει να ξεχάσει τον ιδεαλισμό της.

Δεν πρόκειται για τον καγκελάριο και την ομάδα του, αλλά στα μεσαία στρώματα
στελεχών υπάρχουν οι υπερ-ιδεαλιστές. Τους εκνευρίζω συχνά, παραπέμποντας στον
Καρλ Μαρξ, ο οποίος τόλμησε να πει ότι η πλήρης απαγόρευση της εργασίας των
παιδιών «είναι απολύτως μη ρεαλιστική». Σήμερα δεν είναι εξωπραγματική, χάρις
στους αγώνες του εργατικού κινήματος. Αλλά τότε ήταν «μή ρεαλιστική» και ο
Μαρξ, μολονότι ριζοσπάστης, είχε το θάρρος να το πει. Πολλοί από τους ηγέτες
της σημερινής Σοσιαλδημοκρατίας δεν έχουν το ανάλογο θάρρος, στις απαιτούμενες
μεταρρυθμίσεις των ασφαλιστικών συστημάτων υγείας, συντάξεων κ.λπ.

Μα και ο Σρέντερ έχει ξεχάσει τον «τρίτο δρόμο»;

Ο «τρίτος δρόμος» είναι ένας ελλιπής όρος των Πίτερ Μέντελσον και Μπόντο
Χόμπαχ βασισμένων στον Άντονι Γκίντενς. Ένας όρος που ποτέ δεν κατάλαβα. Στα
νιάτα μου ο «τρίτος δρόμος» ήταν ο Τίτο, ένας δρόμος ανάμεσα στον κομμουνισμό
και τον καπιταλισμό. Αυτά έχουν παρέλθει. Για τους Βρετανούς ήταν ένας μαγικός
όρος, που δήλωνε ότι δεν θέλουν τη Θάτσερ, αλλά ούτε την παλαιά Αριστερά και
επιλέγουν τον «τρίτο δρόμο». Αυτός ο όρος δεν μπορεί να μεταφερθεί στη
Γερμανία, γιατί εδώ δεν έχουμε το πρόβλημα με τη Θάτσερ. Αλλά το περιεχόμενο
του κειμένου ήταν σημαντικό, κατά τη γνώμη μου. Πράγματι, ο καγκελάριος, αφού
το υπέγραψε μάλλον απερίσκεπτα, το ίδιο απερίσκεπτα αποστασιοποιήθηκε από
αυτό. Και αυτό το είδος της απερισκεψίας προκάλεσε στη συνέχεια δυσκολίες με
τους οπαδούς του.

Ποια θα ήταν λοιπόν η συνταγή μιας σοσιαλδημοκρατικής κυβέρνησης για την
αντιμετώπιση των σημερινών προβλημάτων;

Κατ’ αρχήν, χρειάζεται έναν σωστό λογαριασμό. Δεν έχει κανένα νόημα να
υπόσχεται πράγματα που δεν μπορεί να πληρώσει. Είναι εντελώς απλοϊκό και δεν
φθάνει καν στα απαραίτητα εργαλεία των Σοσιαλδημοκρατών. Αλλά ο λογαριασμός
πρέπει να είναι σωστός. Το βάρος του δημόσιου χρέους που απειλεί να
συσσωρευθεί τα επόμενα χρόνια δημιουργεί τεράστια προβλήματα. Εάν δίνεις το
ένα πέμπτο του συνολικού προϋπολογισμού μόνο για τόκους και αποπληρωμή χρεών,
είσαι με την πλάτη στον τοίχο. Αυτή είναι η κατάσταση για τον Σρέντερ και
πρέπει να τη λάβει σοβαρά υπ’ όψιν.

ΠΟΙΟΣ EINAI

«Αιρετικός ρεαλιστής»

Ο Πέτερ Γκλοτς ήταν γραμματέας του Γερμανικού Σοσιαλδημοκρατικού
Κόμματος από το 1981 ώς το 1987. Τα τελευταία χρόνια διδάσκει Μάνατζμεντ
Επικοινωνίας και MME στο Πανεπιστήμιο του St. Gallen της Ελβετίας, όπου
διευθύνει το ομώνυμο Ινστιτούτο. Παρεμβαίνει συνεχώς από τη σκοπιά τού
αιρετικού ρεαλιστή, με σειρά άρθρων και βιβλίων, στις ιδεολογικές αναζητήσεις
της Σοσιαλδημοκρατίας. Το περασμένο Σαββατοκύριακο, όμως, προτίμησε το
Αννόβερο για μία ομιλία στο Πανεπιστήμιο, και όχι τις γιορτές για τα 140
χρόνια του SPD, που έγιναν στο Βερολίνο. Άλλωστε, όπως λέει, δεν συμμετέχει σε
εκδηλώσεις που τον θέλουν «παθητικό θεατή».