Διαστάσεις Τέχνη, ένα παιδί των πολέμων

“Όταν είμαι κουρασμένος, διαβάζω ένα μυθιστόρημα. Όταν είμαι σε καλή φόρμα,
διαβάζω κόμικς”. Αλαίν Ρεναί

Ανκί Μπιλάλ: ένα σχέδιο από το νέο του άλμπουμ, που θα λέγεται “32 Δεκεμβρίου”

Τον Μάιο του 2001, λίγους μήνες δηλαδή πριν από τη μοιραία 11η, ο Ανκί Μπιλάλ
εξέταζε τα σκηνικά της ταινίας που ετοίμαζε. Το θέμα της περιλάμβανε ένα
τρισδιάστατο μοντέλο του Μανχάταν, και οι υπεύθυνοι του σχεδιασμού τον ρώτησαν
πού ήθελε να τοποθετήσει ένα τεράστιο κτίριο. “Σβήστε τους δύο πύργους”, είπε
εκείνος, και ο ηλεκτρονικός υπολογιστής εκπλήρωσε αμέσως την επιθυμία του. Η
ιδέα τού ήλθε φυσιολογικά, οι Δίδυμοι Πύργοι καταλάμβαναν μια στρατηγική θέση.
Ήδη όμως από το προηγούμενο άλμπουμ του, που κυκλοφόρησε το 1998 με τίτλο “Ο
ύπνος του τέρατος”, φανταζόταν μια θρησκευτική αίρεση να τινάζει στον αέρα
δημόσια κτίρια στη Νέα Υόρκη και στο Παρίσι.

Μάντης κακών; Διεστραμμένος; Όχι: καλλιτέχνης. Η τέχνη, λέει ο γαλλοβόσνιος
κομίστας στο περιοδικό Λ’Εξπρές, είναι – άθελά της – παιδί των κρίσεων
και των πολέμων. Οι ακραίες καταστάσεις προκαλούν στους καλλιτέχνες και στους
δημιουργούς μια κάθαρση που γεννά με τη σειρά της ποιότητα, τόλμη και… βία.
Ο ρόλος του καλλιτέχνη σήμερα είναι να δεσμεύεται. Όχι σε ένα κίνημα ή σε ένα
κόμμα – να δεσμεύεται στην τέχνη του. Να ανακατεύει τα είδη, να δοκιμάζει
εμπειρίες, και να τις δείχνει. Για παράδειγμα, η τέχνη μπορεί να παίξει πολύ
σημαντικό ρόλο απέναντι στο εξτρεμιστικό ισλάμ, που χαρακτηρίζει ασεβή κάθε
μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης και την απαγορεύει. Με αυτή την έννοια, η τέχνη
είναι ένα όπλο, αλλά ένα όπλο υπέρ της ειρήνης, της ευτυχίας, των καλών
σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων.

Σε λίγες ημέρες κυκλοφορεί το καινούργιο άλμπουμ του Μπιλάλ, που θα λέγεται
“32 Δεκεμβρίου”. Κι εκείνοι που είναι εξοικειωμένοι με τον τρομερό Optus
Warhole – μια καρικατούρα του Μπιν Λάντεν – θα διακρίνουν μια τρυφερότητα του
καλλιτέχνη προς τον ήρωά του. Θα δουν, για παράδειγμα, τον Warhole να χύνει
ένα δάκρυ στη γυάλα όπου φυλάσσεται σε υγρή μορφή ό,τι έχει απομείνει απ’
αυτόν: το κεφάλι του και μερικές τούφες από τα μαλλιά του. Έχει λοιπόν
αισθήματα ο τρομοκράτης; Μα ναι, απαντά ο Μπιλάλ, κανείς και τίποτα δεν είναι
απολύτως μονολιθικό. Ο μανιχαϊσμός ανήκει στους Αμερικανούς, που πιστεύουν ότι
είναι οι θεματοφύλακες του καλού, χρειάζονται έναν εχθρό, τον επιλέγουν, τον
πολεμούν…

Το 2004 θα είναι έτοιμη και η καινούργια ταινία του Μπιλάλ, μια
κινηματογραφική προσαρμογή του άλμπουμ του “Γυναίκα-Παγίδα”. Ο μεγάλος του
έρωτας παραμένουν όμως τα κόμικς. “Τα κόμικς είναι μια πολυτέλεια: η
πολυτέλεια να είσαι ελεύθερος, να μην εξαρτάσαι από τεχνικές ή ανθρώπινες
υποδομές, από τραπεζίτες, από επενδυτές, όπως συμβαίνει με τον κινηματογράφο.
Είναι μια ζωντανή τέχνη. Θα ήθελα πολύ η λογοτεχνία να ξαναγίνει το ίδιο ζωντανή”.