«Πράσινο» στα μεταλλαγμένα

«Παράθυρο» στα μεταλλαγμένα φαίνεται να ανοίγει η Ευρωπαϊκή Ένωση, έπειτα
από σκληρές μάχες στις Βρυξέλλες και καθώς η πίεση από τις ΗΠΑ και τη
βιομηχανία βιοτεχνολογίας, ώστε να επιτραπεί η διακίνηση «υψηλής τεχνολογίας»
τροφίμων και φυτών στην Ευρώπη, γίνεται ολοένα και πιο ασφυκτική.

«Όσα μεταλλαγμένα πάρουν άδεια και καλλιεργηθούν στην Ευρώπη, θα είναι
ασφαλή», είπε στη χθεσινή συνάντηση υπουργών Γεωργίας στις Βρυξέλες ο αρμόδιος
επίτροπος Franz Fischler, δίνοντας το στίγμα της συγκυρίας που θέλει την
Ευρώπη να ανοίγει τα… σύνορά της στα μεταλλαγμένα, αλλά με προϋποθέσεις.
Προς το παρόν, οι αιτήσεις για καλλιέργειες γενετικά τροποποιημένου
καλαμποκιού, ελαιοκράμβης, βαμβακιού και ζαχαρότευτλου σε ευρωπαϊκό έδαφος
διαδέχονται η μία την άλλη. Οι νέες αιτήσεις αφορούν κυρίως χώρες όμως η
Ισπανία, το Βέλγιο, η Αγγλία, η Ολλανδία και η Δανία (αιτήσεις για
μεταλλαγμένες καλλιέργειες στην Ελλάδα δεν έχουν γίνει ακόμη). Εξετάζονται,
ακολουθούν τη διαδικασία ελέγχου και μπαίνουν στην αναμονή. Το πενταετές
μορατόριουμ που αφορά τη διακίνηση και καλλιέργεια γενετικά τροποποιημένων
οργανισμών στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αν και αυτή την περίοδο
επανεξετάζεται, ισχύει ακόμη. Θα αρθεί; Θα ανοίξει η Ευρώπη τα σύνορά
της στα νέας τεχνολογίας αλλά αμφιλεγόμενα προϊόντα, όπως σχεδόν απαιτούν οι
ΗΠΑ, απειλώντας, διά στόματος Μπους, με προσφυγή στον Παγκόσμιο Οργανισμό
Εμπορίου; Η Ευρωπαϊκή Ένωση δείχνει να ανησυχεί, όχι τόσο για τις απειλές του
Μπους, όσο για τη μείωση της ανταγωνιστικότητας της γεωργικής παραγωγής και
τις οικονομικές επιπτώσεις που μπορεί να επιφέρει το να μείνει εκτός των
βιοτεχνολογικών εξελίξεων στη γεωργία.

Ανησυχούν οι καταναλωτές

Οι καταναλωτές των χωρών της Ε.Ε. από την πλευρά τους ανησυχούν, καθώς δεν
έχει υπάρξει μέχρι στιγμής ξεκάθαρη επιστημονική απάντηση στο αν πράγματι
ελλοχεύουν κίνδυνοι για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία, από τους γενετικά
μεταλλαγμένους οργανισμούς. Σύμφωνα με στοιχεία του Eurostat που
δημοσιοποιήθηκαν τον περασμένο Μάρτιο, οι χώρες με τις εντονότερες διαφωνίες
(εκεί όπου άνω του 50% του πληθυσμού λέει «όχι» στα μεταλλαγμένα) είναι η
Ελλάδα και η Ολλανδία.

Η πλειονότητα της Επιτροπής Περιβάλλοντος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επιλέγει
μια μέση λύση: τάσσεται υπέρ της άρσης του μορατόριουμ, επιβάλλοντας όμως
αυστηρή νομοθεσία σχετικά με τη σήμανση και τους ελέγχους για την ανίχνευση
γενετικά τροποποιημένων οργανισμών. Λύση που καταλαγιάζει τις αντιδράσεις
περιβαλλοντικών οργανώσεων και ενώσεων καταναλωτών, δεν μειώνει όμως τα
παράπονα της διεθνούς βιομηχανίας βιοτεχνολογίας και των Αμερικανών αγροτών
που διαμαρτύρονται πως κάθε χρόνο χάνουν εκατομμύρια δολάρια εξαιτίας της
απαγόρευσης (κι αυτό επειδή το 70% της παραγωγής σόγιας και το ένα τρίτο της
παραγωγής καλαμποκιού στις ΗΠΑ προέρχεται από διαγονιδιακά φυτά).

Επιφυλάξεις από την Ελλάδα

Οι Ευρωπαίοι υπουργοί, οι οποίοι άρχισαν χθες συζητήσεις στις
Βρυξέλλες, έχουν αποφασίσει να ανοίξουν τα χωράφια της Ευρώπης στα γενετικά
τροποποιημένα φυτά, επιβάλλοντας αυστηρότερη νομοθεσία περί σήμανσης,
ανιχνευσιμότητας και ασφάλειας των συμβατικών και οργανικών καλλιεργειών. Τον
Ιούλιο θα κληθούν να εκφράσουν την άποψή τους και οι ευρωβουλευτές. Η θέση της
Ελλάδας (όπως εκφράζεται από το υπουργείο Περιβάλλοντος) είναι το μορατόριουμ
να ισχύσει μέχρι να ρυθμιστούν και οι τελευταίες λεπτομέρειες. «Αν και η
Ελλάδα δεν βρίσκεται ανάμεσα στις 47 χώρες που έχουν υπογράψει το διεθνές
πρωτόκολλο περί βιοασφάλειας, κρατά στάση προσεκτική», σημειώνει η Μυρτώ
Πισπίνη, υπεύθυνη για την καμπάνια του ελληνικού γραφείου της Greenpeace κατά
των μεταλλαγμένων. Οι περισσότερες χώρες της Ε.Ε. (Ελλάδα, Γαλλία,
Λουξεμβούργο, Ιταλία, Δανία, Αυστρία, Βέλγιο, Γερμανία, Πορτογαλία) είναι
επιφυλακτικές, ενώ επιστήμονες επισημαίνουν πως ακόμη κι αν ισχύσει η πρόταση
περί αυστηρής νομοθεσίας, το μορατόριουμ δεν θα πρέπει να αρθεί πριν
διασαφηνιστούν όλες οι λεπτομέρειες σχετικά με την εφαρμογή της.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ

Κίνδυνος μόλυνσης των συμβατικών καλλιεργειών

«Λάδι στη φωτιά» έριξε πρόσφατα ο Αμερικανός πρόεδρος Μπους, κινώντας
τη διαδικασία κατά της Ευρώπης στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου και
δηλώνοντας πως «η Ε.Ε. με τη στάση της ενάντια στα μεταλλαγμένα, δεν βοηθά
στην καταπολέμηση της πείνας στην Αφρική». Ο επίτροπος υπεύθυνος για θέματα
υγείας και προστασίας των καταναλωτών David Byrne, δήλωσε στις 13 Μαΐου πως
«είναι πολύ περίεργο οι ΗΠΑ να προσφεύγουν στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου
τώρα που η Ευρώπη λαμβάνει μέτρα για να αρθεί το μορατόριουμ». Την περασμένη
Παρασκευή, η Επιτροπή Περιβάλλοντος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου διασαφήνισε τα
μέτρα αυτά: ξεκαθάρισε πως η ευρωπαϊκή νομοθεσία θα πρέπει να δίνει στους
καταναλωτές δικαίωμα επιλογής ανάμεσα σε γενετικά τροποποιημένα και μη
γενετικά τροποποιημένα προϊόντα και προτείνει να ενισχυθεί προς το αυστηρότερο
η νομοθεσία, επιβάλλοντας σήμανση σε όλα τα προϊόντα που περιέχουν γενετικά
τροποποιημένους οργανισμούς σε ποσοστό άνω του 0,5% (το μέχρι σήμερα όριο που
ισχύει σε χώρες – μέλη είναι 0,9%). Επίσης, να οριστούν με σαφήνεια οι
αποστάσεις ασφαλείας μεταξύ γενετικά τροποποιημένων και μη γενετικά
τροποποιημένων καλλιεργειών.

Το θέμα της συνύπαρξης είναι εξαιρετικά λεπτό και πολύπλοκο. Πρόσφατη έκθεση
της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιβεβαιώνει τον κίνδυνο επιμόλυνσης συμβατικών και
οργανικών καλλιεργειών. Συγκεκριμένα, η έκθεση τονίζει πως «αυξάνεται
σημαντικά το κόστος παραγωγής για τους καλλιεργητές που δεν επιθυμούν να
καλλιεργήσουν γενετικά μεταλλαγμένες ποικιλίες» και επίσης ότι «οι πιθανότητες
επιμόλυνσης είναι μεγαλύτερες σε καλλιέργειες ελαιοκράμβης (φυτό που μοιάζει
με τη δική μας βρούβα και χρησιμοποιείται κυρίως στις ζωοτροφές) και καλαμποκιού».