ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΑΠΟΥΛΙΑ Μια Ελληνίδα βάζει… pyrex στα διαστημικά λεωφορεία

Η NASA ανέθεσε στην καθηγήτρια στο αμερικανικό πανεπιστήμιο Cornell, Κατερίνα Παπούλια την ευθύνη ενός σημαντικού μέρους της προσπάθειας για διαστημόπλοια νέας γενιάς, με βάση την έρευνά της, εδώ και χρόνια, πάνω στη δημιουργία νέων υλικών που αντέχουν στις υψηλές θερμοκρασίες

Πρόσφατα, το Εθνικό Ινστιτούτο Επιστημών των ΗΠΑ (NSF) βράβευσε την Ελληνίδα
καθηγήτρια με το ποσό των 400.000 δολαρίων, θέλοντας με τον τρόπο αυτό να τη
στηρίξει στην έρευνά της για τη δημιουργία μιας νέας κατηγορίας υλικών,
ιδιαίτερα ανθεκτικών, που θα μπορούν να έχουν ποικίλες εφαρμογές, όπως για
παράδειγμα στην αντισεισμική προστασία των κτιρίων.

Πώς όμως ένας πολιτικός μηχανικός, πτυχιούχος του Εθνικού Μετσόβιου
Πολυτεχνείου το 1979, έφθασε στο σημείο – ύστερα από μια πολύχρονη προϋπηρεσία
σε θέματα αντισεισμικής τεχνολογίας – να επιβλέπει ένα σημαντικό μέρος της
έρευνας της NASA για την εξέλιξη υλικών πάνω στα οποία θα στηριχθεί η
κατασκευή προηγμένων διαστημοπλοίων τα επόμενα χρόνια; «Η διδακτορική διατριβή
που έκανα στο Μπέρκλεϊ αφορούσε την κατασκευή ελαστομερών υλικών που θα
μπορούσαν να τοποθετηθούν σε διάφορα κτίρια, όπως τα νοσοκομεία, τα μουσεία,
οι ουρανοξύστες, για να ενισχύσουν την αντισεισμική τους συμπεριφορά», λέει η
ίδια στα «ΝΕΑ».

Η χρησιμοποίηση όμως τέτοιων υλικών δεν περιορίζεται μονάχα σε
εφαρμογές που έχουν σχέση με την καθημερινή μας ζωή αλλά, πολύ περισσότερο,
φαίνεται να αποτελεί μια καθοριστική παράμετρο για τη βελτίωση των διαστημικών
πτήσεων. Στα εργαστήρια του Πανεπιστημίου Cornell, η Κατερίνα Παπούλια
επιβλέπει τις έρευνες που γίνονται για να προκύψουν τα νέα υλικά. Σύνθεση
διάφορων ουσιών, δοκιμές σε υψηλές θερμοκρασίες, ανταλλαγή στοιχείων και
πληροφοριών με επιστήμονες διάφορων ειδικοτήτων.

Αξιοποιώντας τις γνώσεις της στα Μαθηματικά και στους ηλεκτρονικούς
υπολογιστές, η Ελληνίδα καθηγήτρια εξετάζει όλες τις βλάβες που υφίστανται τα
υλικά των διαστημοπλοίων στη διάρκεια των αλλεπάλληλων αποστολών τους.
Μελετάει δηλαδή τον βαθμό θραύσης τους, την ένταση των καταπονήσεων που
δέχονται, τις ρωγμές τους, τις συνθήκες υπό τις οποίες αυτές δημιουργούνται,
όπως για παράδειγμα η υγρασία, την ταχύτητα με την οποία μεταδίδονται και τον
τρόπο που επηρεάζουν τη λειτουργία ολόκληρου του σκάφους.

«Τον τελευταίο καιρό γίνεται μια μεγάλη συζήτηση για τον αν θα πρέπει
οι επόμενες διαστημικές αποστολές να είναι επανδρωμένες ή όχι. Ασχέτως της
κατάληξης που θα έχουν αυτές οι συζητήσεις, η μακροπρόθεσμη στρατηγική της
NASA είναι να μπορεί να χρησιμοποιήσει για την κατασκευή καινούργιων
διαστημικών λεωφορείων μια σειρά από σύνθετα υλικά, που θα αντέχουν σε όλες
τις κακουχίες του διαστημικού περιβάλλοντος και θα προσφέρουν ακόμη μεγαλύτερη
ασφάλεια στις πτήσεις», λέει στα «ΝΕΑ» η Κατερίνα Παπούλια.

Η έρευνα για τα καινούργια, πολυμερή υλικά δεν σταματά ούτε στη διαστημική
βιομηχανία. Απλώνεται και σε άλλα επιστημονικά πεδία, όπως είναι εκείνο της
Βιολογίας και της Ιατρικής. Η Ελληνίδα επιστήμονας έχει αναπτύξει τον
τελευταίο καιρό μια μεγάλη συνεργασία με συναδέλφους της από το Cornell, που
είναι καθηγητές Ιατρικής και Βιολογίας. Ο λόγος είναι απλός. Η έρευνα και η
εξέλιξη των συγκεκριμένων υλικών περνά μέσα από το ίδιο το ανθρώπινο σώμα που
η φύση το έχει προικίσει με μηχανισμούς που λειτουργούν με τρόπο άγνωστο ακόμα
σε εμάς.

«Ο οργανισμός μας», λέει η Κατερίνα Παπούλια, «διαθέτει τέτοιου είδους μαλακά,
πολυμερή υλικά, όπως είναι οι τένοντες και οι αρτηρίες. Ταυτόχρονα όμως, ο
ίδιος ο εγκέφαλος του ανθρώπου και οι βλάβες που παθαίνει ύστερα από ένα
χτύπημα αποτελεί ένα ερευνητικό πεδίο πολύ σημαντικό, που έχει τραβήξει την
προσοχή μου».

Και ο εγκέφαλος στο μικροσκόπιο!

Μέσα από την έρευνα για νέα ανθεκτικά υλικά για τα διαστημικά λεωφορεία, το
προστατευτικό περίβλημα του εγκεφάλου μπαίνει στο μικροσκόπιο των επιστημόνων,
καθώς προσπαθούν να καταλάβουν τον συσχετισμό ανάμεσα στις εγκεφαλικές βλάβες
και τις καταπονήσεις που δέχεται το προστατευτικό περίβλημα. Για να δοθεί μια
απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα πρέπει να δουλέψουν μαζί επιστήμονες διάφορων
ειδικοτήτων «και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για να επιχειρούμε, από
διαφορετικές σκοπιές και με διαφορετικά γνωστικά αποθέματα, να φθάσουμε στον
ίδιο στόχο».