Τα 5 κλειδιά του ανασχηματισμού

Σενάρια ανασχηματισμού τίθενται σε κυκλοφορία εδώ και ημέρες μετά τη
δημόσια παραδοχή του Πρωθυπουργού – διά στόματος Τηλ. Χυτήρη – ότι στις
προθέσεις του είναι να δημιουργήσει καινούργιο κυβερνητικό σχήμα αμέσως μετά
το τέλος της ελληνικής προεδρίας.

Η παραδοχή προέκυψε από την καραμπόλα που προκάλεσε η πρόταση-βόμβα του γεν.
γραμματέα του Υπουργικού Συμβουλίου Σωκράτη Κοσμίδη σχετικά με τη μορφή της
κυβέρνησης και την πρόβλεψη για δραστική μείωση του αριθμού των υπουργείων και
των υπουργών.

Και ενώ η κυβέρνηση επανέλαβε χθες, με δήλωση του υπουργού Τύπου Χρ.
Πρωτόπαπα, τα περί «προσωπικών απόψεων» του κ. Κοσμίδη, είναι πλέον κοινή
πεποίθηση ότι η παρούσα κυβέρνηση διανύει τις τελευταίες ημέρες της ζωής της.
Με βάση την παραδοχή αυτή, διατυπώνονται εκτιμήσεις επί εκτιμήσεων για το
ύφος, το περιεχόμενο και τον χαρακτήρα του ανασχηματισμού, ο οποίος εκ των
πραγμάτων θα είναι και ο τελευταίος μέχρι τις εθνικές εκλογές όποτε κι αν
πραγματοποιηθούν.

Πολλοί υποστηρίζουν ότι από το εύρος του ανασχηματισμού θα εξαρτηθεί απολύτως
και το αν ο κ. Σημίτης θα υποκύψει στον πειρασμό των πρόωρων εκλογών εντός του
φθινοπώρου. Είναι σαφές ότι μια κυβέρνηση με δομικές και δραστικές αλλαγές θα
σηματοδοτήσει την πρόθεσή του να εξαντλήσει την τετραετία και να διενεργήσει
τις εκλογές την καταληκτική ημερομηνία που ορίζει το Σύνταγμα και που είναι η
2α Μαΐου 2004.

Σε ό,τι αφορά τον ίδιον τον ανασχηματισμό, πέντε είναι τα κλειδιά που θα
καθορίσουν το νέο κυβερνητικό σχήμα και θα επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό την
πορεία του ΠΑΣΟΚ προς τις εκλογές για τρίτη στη σειρά εκλογική αναμέτρηση που
θα δώσει το κόμμα υπό την ηγεσία του Κώστα Σημίτη:

1ο κλειδί είναι η τύχη των πρωτοκλασάτων στελεχών. Παρά τις εισηγήσεις
που δέχεται ο κ. Σημίτης για συνολική ρήξη με το παρελθόν (κομματικό και
κυβερνητικό), η αλήθεια είναι ότι κλίνει υπέρ της άποψης ότι αυτού του είδους
οι κινήσεις γίνονται την επαύριον των εκλογών, και όχι στο τέλος της
τετραετίας. Ο ίδιος φαίνεται να πιστεύει ότι σ’ αυτή τη φάση το ΠΑΣΟΚ «δεν
έχει την πολυτέλεια αυτού του είδους των συγκρούσεων», και για τον λόγο αυτό,
φαίνεται να κλείνει οριστικά το θέμα της παραμονής του Α. Τσοχατζόπουλου στην
κυβέρνηση.

2ο κλειδί είναι οι αλλαγές στο «ρετιρέ» της κυβέρνησης. Πρόκειται για
την δυσκολότερη ίσως εξίσωση που καλείται να λύσει ο κ. Σημίτης. Υπάρχουν
στελέχη, όπως ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Παπανδρέου, που θα ήθελε να
δοκιμαστεί σε «παραγωγικό» υπουργείο, αλλά δηλώνει πως «έχει ακόμη έργο στο
ΥΠΕΞ». Όπως «έργο» δηλώνει ότι έχει και ο υπουργός Εθν. Άμυνας Γιάννος
Παπαντωνίου, ο οποίος μαζί με τον Κώστα Σκανδαλίδη είναι ίσως οι μόνοι εκ των
κορυφαίων υπουργών που δεν επιθυμούν να μετακινηθούν από το υπουργείο τους.

Υπάρχει η περίπτωση του υπουργού Δημ. Τάξης Μιχ. Χρυσοχοΐδη, ο οποίος «θα
επιθυμούσε να μετακινηθεί σε καλύτερο υπουργείο». Υπάρχει η περίπτωση του
υπουργού Οικονομίας Νίκου Χριστοδουλάκη, τον οποίο πολλοί θα ήθελαν να δουν να
μετακινείται από την πλατεία Συντάγματος. Υπάρχει η περίπτωση της υπουργού
ΠΕΧΩΔΕ Βάσως Παπανδρέου, που έχει δεδομένες απόψεις για την πορεία της
οικονομίας και το κοινωνικό κράτος, και θα επιθυμούσε να τις εφαρμόσει. Και
υπάρχει, τέλος, η περίπτωση του υπουργού Μεταφορών Χρίστου Βερελή, ο οποίος θα
ήθελε να μετακινηθεί στο υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ, όπου έχει θητεύσει υφυπουργός. Θα
επιχειρήσει αλλαγές όπως αυτές που προαναφέρθηκαν ο Πρωθυπουργός; Κανείς δεν
είναι σε θέση να απαντήσει με βεβαιότητα. Όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά.

3ο κλειδί είναι οι ισορροπίες που θα κληθεί να ακολουθήσει πια ο
Πρωθυπουργός, μια και παραμονές των εκλογών κάτι τέτοια θέματα παίζουν
εξαιρετικά μεγάλο ρόλο. Υπάρχουν ολόκληρες περιφέρειες της χώρας, που
εκπροσωπούνται από έναν μόνο υφυπουργό (Κρήτη, Ήπειρος, Ανατ. Μακεδονία και
Θράκη). Και υπάρχουν άλλες που υπερκπροσωπούνται (Κεντρική Μακεδονία). Στον κ.
Σημίτη δεν αρέσουν βέβαια αυτού του είδους οι λογικές, αλλά παραμονές εκλογών,
όπως προαναφέρθηκε, κάτι τέτοια μετράνε…

4ο κλειδί, ο χαρακτήρας του ανασχηματισμού. Πολλοί πιέζουν ήδη ο
ανασχηματισμός να έχει τον χαρακτήρα «κομματικού συναγερμού» ­ να δώσει δηλαδή
την εντύπωση ότι το ΠΑΣΟΚ «όλο μαζί» προχωρεί για τις εκλογές, για τη νέα
νίκη.

Εδώ μεγάλο ρόλο θα παίξει η προσωπική υπέρβαση που θα κάνει ή δεν θα κάνει ο
ίδιος ο κ. Σημίτης. Τυχαίνει τέσσερα πολύ σημαντικά στελέχη της παράταξης τα
οποία βρίσκονται εκτός κυβέρνησης (Θ. Πάγκαλος, Γ. Αρσένης, Αλ. Παπαδόπουλος,
Χρ. Παπουτσής) να θεωρείται ότι εκτός των άλλων δεν υπουργοποιούνται εξαιτίας
των κακών προσωπικών σχέσεων που έχουν μαζί του. Ήδη, σύμφωνα με έγκυρες
πληροφορίες, με ορισμένα από αυτά τα στελέχη έχουν γίνει κινήσεις προσέγγισης
μέσω τρίτων. Θα ολοκληρωθούν αυτές οι προσπάθειες; Είναι ένα ακόμη ερώτημα.

Πάντως, ορισμένοι εξ αυτών, όπως ο Θ. Πάγκαλος και ο Γερ. Αρσένης, θα
επιθυμούσαν να έχουν μια απευθείας συνομιλία με τον κ. Σημίτη όπου θα λύνονταν
τα μεταξύ τους προβλήματα.

5ο κλειδί, οι πολιτικές. Υπάρχουν πλέον πολλοί που θεωρούν ότι ένας
ανασχηματισμός της κυβέρνησης, όσο ευρύς και εντυπωσιακός και αν είναι, θα
έχει μικρή διάρκεια από πλευράς εντυπώσεων αν δεν συνοδεύεται και από
στρατηγικές επιλογές κυβερνητικής πολιτικής. Επιλογές που θα υλοποιηθούν στο
κρίσιμο εννεάμηνο πριν από την έναρξη του προεκλογικού αγώνα, και θα πετύχουν
να ανατρέψουν το δυσμενές κλίμα για το ΠΑΣΟΚ. Στελέχη όπως ο Θ. Πάγκαλος, ο
Χρ. Παπουτσής που είναι εκτός κυβέρνησης, όπως και άλλα που είναι εντός
(Γιάννος Παπαντωνίου, Άκης Τσοχατζόπουλος) θεωρούν ότι πρέπει να ιεραρχηθούν
συγκεκριμένες πολιτικές άμεσης υλοποίησης – και φυσικά απόδοσης.

Όχι χαριστικές επιλογές. Από εκεί και πέρα, όπως σε κάθε ανασχηματισμό,
ρόλο θα παίξουν οι πολιτικές ισορροπίες που θα πρέπει να τηρηθούν, όπως και το
γεγονός ότι όσες αλλαγές γίνουν θα πρέπει να τις χαρακτηρίζει μια λογική, να
μην είναι δηλαδή αποσπασματικές και χαριστικές. Το κρίσιμο σ’ αυτό τον
ανασχηματισμό είναι ότι στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ έχουν
καλλιεργηθεί τόσες προσδοκίες, που ακόμη και αν η κυβέρνηση είχε… 155
θέσεις, πάλι θα υπήρχαν γκρίνιες. Πολύ περισσότερο που τώρα έχει μόνο 48,
αριθμό από τον οποίο δύσκολα θα ξεφύγει ο κ. Σημίτης.

Και μίνι ανασχηματισμός στο Εκτελεστικό Γραφείο;

Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελούν οι αλλαγές στο κόμμα. Με τον Κώστα Λαλιώτη να
παραμένει κλειδοκράτορας της Χαριλάου Τρικούπη, είναι πολύ πιθανόν ο κ.
Σημίτης να συνοδεύσει τον ανασχηματισμό της κυβέρνησης με μίνι ανασχηματισμό
του Εκτελεστικού Γραφείου.

Άλλωστε, η κατάσταση στο κόμμα θυμίζει καζάνι που βράζει. Σήμερα, για
παράδειγμα, πραγματοποιείται σε κεντρικό ξενοδοχείο της Αθήνας συγκέντρωση
μελών της Κεντρικής Επιτροπής και μεσαίων στελεχών για να συζητηθεί η
κατάσταση στο κόμμα. Εισηγητής θα είναι ο Γιώργος Παναγιωτακόπουλος, ο οποίος
αναμένεται να ασκήσει σκληρή κριτική στην ηγετική ομάδα του κόμματος. «Η ομάδα
που διαχειρίζεται την τύχη του ΠΑΣΟΚ και την μοίρα του τόπου δεν είναι πλέον
σε θέση να εκφράσει τις ανάγκες των καιρών, τις ελπίδες των μη προνομιούχων
Ελλήνων. Η πρόταση εκσυγχρονισμού πνέει τα λοίσθια και οι ύαινες του
κατεστημένου διαμελίζουν τα ιμάτιά της» αναμένεται να υποστηρίξει μεταξύ των
άλλων το στέλεχος της εσωκομματικής αντιπολίτευσης.